ZORGTECHNOLOGIE & INNOVATIE
eHealth & Telecare
samenvatting
PBA Wellbeing & Vitaliteitsmanagement • Care & Management • Fase 2
Op basis van de cursus en slides van Peter Burggraeve (2024-2025)
,Inhoudsopgave
1. Waarom eHealth? – De achtergrond
1.1 De maatschappij gaat online
1.2 De mondige (digitale) cliënt en de generaties
1.3 De zorg gaat online – capaciteit en rol
2. eHealth – een overzicht
2.1 Wat is eHealth? Definitie en scope
2.2 COVID-19 als accelerator
2.3 Drijvers en belemmeringen voor zorgvernieuwing
3. Zorgfase 1 – Preventie en gezond leven
Holistic tracking, serious gaming, advanced mobility, femtech
4. Zorgfase 2 – Consulteren
Remote consulteren, Health Information Systems, Smart Assistants, Blockchain
5. Zorgfase 3 – Diagnose
DIY diagnostics, enhanced diagnostics, smart analytics
6. Zorgfase 4 – Behandeling en begeleiding
Digital reality, printing procedures, robotic operations, bionics, advanced therapeutics, nanotech,
software-as-a-drug
7. Zorgfase 5 – Controle en monitoring
Remote monitoring, robotic care, cybersecurity
8. eHealth interventies in de praktijk
Online informatie, social media, online zelftesten, online communicatie, videocommunicatie
Sensortechnologie/domotica, online interventies, portalen, apps
9. Health retail
10. Generatieve AI (genAI) in de zorg
11. e-gezondheid (België) – BIHR en het eHealthplatform
12. Informatieveiligheid
13. ICT-standaarden voor de zorg
Codestelsels & terminologieën (DSM, ICD, ICF, ICPC, LOINC, NANDA/NIC/NOC, SNOMED CT)
Informatiestandaarden (datasets, DCM, EN ISO 13606)
Structuur- en communicatiestandaarden (CCR/CCD, Continua, DICOM, EDIFACT, HL7, IHE, XDS)
14. Telemedicine en telecare
Bonus: examenklare reflexen en kernverbanden
,1. Waarom eHealth? – De achtergrond
1.1 De maatschappij gaat online
Sinds de komst van internet (en zeker sinds Web 2.0) is digitalisering de norm. We winkelen, bankieren,
communiceren, kijken en luisteren online. Online dienstverlening komt naast of in plaats van de reguliere
face-to-face dienstverlening. Maar net zoals in andere sectoren is ook in de zorg de digitale transformatie
volop aan de gang.
Pas op met overschatten van digitale geletterdheid
Uit onderzoek blijkt dat cliënten nog geen 50 % onthouden van wat de arts tijdens een consult vertelt. Vaak
zoeken zij na het consult bijkomende informatie online. Goede evidence-based informatiebronnen en
gevalideerde gezondheidsapps zullen de informatieondersteuning van de zorgvrager mogelijk verbeteren –
mits de digitale vaardigheden van de bevolking verbeteren.
1.2 De mondige (digitale) cliënt – generaties
De rolverdeling in de zorg verandert: de cliënt en zijn netwerk worden mondiger. Maar 'de gemiddelde
cliënt' bestaat niet: tussen generaties zijn er belangrijke verschillen in digitaal gedrag.
Generatie Leeftijd Digitale houding
Centennials / < 15 jaar Bits & bytes = zuurstof. Coderen en hacken voelt als
Generatie Z (digitale (geboren 2000- vanzelfsprekend opgroeien. Sterk (zelf)beeldbewust
inboorlingen) 2015) door social media van bij de geboorte. 'Screenagers'.
Millennials / Generatie 16-30 jaar (° Adolescent af. Slash-generatie (meerdere
Y (digital natives) 1980-1999) bezigheden). Repertoire van identiteiten.
Conservatiever dan ouders, neopuriteins gedrag,
samenwerken > opbieden.
Generation X / Prime 31-45 jaar (° 'Spatiegeneratie' tussen babyboomers en
Busters 1960-1979) cybergeneratie. Hoogste opleiding, twee inkomens,
hoogste prijs voor woning, hoogste percentage
gescheiden mannen/vrouwen.
Babyboomers / 46-75 jaar (° voor 'Digitale immigranten' met lokaal accent. Veel
Babybloomers 1965) belangstelling voor technologie, maar te lang in een
analoog raamwerk geleefd. Grey Millennials – goede
band met hun millennial-kinderen.
Master Boomers 61-75 jaar Grootste aanwas gepensioneerden ooit. Geven
persoonlijkere signatuur aan pensioen: eerst
'wittebroodsjaren' (genieten, spenderen), daarna
meer zingeving.
, Stille Generatie > 75 jaar Door oorlog en jaren '30 gevormd. Spaarzaamheid en
financiële zekerheid, traditionele waarden,
dienstbaarheid, loyale familiebanden. Geen liefde
voor technologische innovatie.
Belangrijke conclusie voor de gezondheidszorg
De digitale geletterdheid varieert enorm tussen generaties. Voor jongere cliënten kan eHealth een natuurlijke
voordeur zijn; voor de Stille Generatie zijn fysieke contacten én digitale begeleiding allebei nodig. Een blended
aanpak (digitaal én fysiek) is praktisch altijd nodig.
1.3 De zorg gaat online – capaciteit en rol
Twee dragers van eHealth
Drager Wat bedoelen we?
Veranderende rol en De burger is mondiger, wil meer regie en zeggenschap. Patiënten willen
zorgvraag mee bepalen hoe de zorg wordt geboden en in hun leven geïntegreerd.
Ouderen willen langer zelfstandig wonen. In chronische zorg groeit de
vraag naar zelfmanagement. Dit is patient empowerment in actie.
Capaciteitsprobleem Vergrijzing + ontgroening + leefstijl + verbeterde diagnose/behandeling
→ meer chronische zorgvraag. Bij ongewijzigd beleid moet in 2030 25 %
van de beroepsbevolking in de zorg werken. Daarbovenop: arbeidskrapte.
eHealth wordt gezien als deel van de oplossing om met dezelfde
mensuren meer zorg te kunnen bieden.
Verwachte digitale competenties van verpleegkundigen (14 punten)
• Patiëntenondersteuning – patiënten ondersteunen in het gebruik van technologie
• Patiëntentraining – training in het gebruik van technologie ter versterking van het sociaal netwerk
• Gezondheidspromotie op afstand verstrekken
• Triage van inkomende gesprekken en alarmen
• Data-analyse – binnenkomende gegevens van zelfmeetapparatuur analyseren en interpreteren
• Monitoring van lichaamsfuncties en levensstijl
• Psychosociale ondersteuning verstrekken
• Aanmoedigen van gezondheidsbevorderende activiteiten
• Instrueren van patiënten en zorgverleners op vlak van zelfzorg
• Beoordelen of de patiënt telehealth kan gebruiken
• Evalueren en aanpassen van het zorgplan
• Coördineren van zorg via telehealth-technologie
• Onafhankelijke dubbele check van medicatie met hoog risico
• Begeleiding en peer consultatie
eHealth & Telecare
samenvatting
PBA Wellbeing & Vitaliteitsmanagement • Care & Management • Fase 2
Op basis van de cursus en slides van Peter Burggraeve (2024-2025)
,Inhoudsopgave
1. Waarom eHealth? – De achtergrond
1.1 De maatschappij gaat online
1.2 De mondige (digitale) cliënt en de generaties
1.3 De zorg gaat online – capaciteit en rol
2. eHealth – een overzicht
2.1 Wat is eHealth? Definitie en scope
2.2 COVID-19 als accelerator
2.3 Drijvers en belemmeringen voor zorgvernieuwing
3. Zorgfase 1 – Preventie en gezond leven
Holistic tracking, serious gaming, advanced mobility, femtech
4. Zorgfase 2 – Consulteren
Remote consulteren, Health Information Systems, Smart Assistants, Blockchain
5. Zorgfase 3 – Diagnose
DIY diagnostics, enhanced diagnostics, smart analytics
6. Zorgfase 4 – Behandeling en begeleiding
Digital reality, printing procedures, robotic operations, bionics, advanced therapeutics, nanotech,
software-as-a-drug
7. Zorgfase 5 – Controle en monitoring
Remote monitoring, robotic care, cybersecurity
8. eHealth interventies in de praktijk
Online informatie, social media, online zelftesten, online communicatie, videocommunicatie
Sensortechnologie/domotica, online interventies, portalen, apps
9. Health retail
10. Generatieve AI (genAI) in de zorg
11. e-gezondheid (België) – BIHR en het eHealthplatform
12. Informatieveiligheid
13. ICT-standaarden voor de zorg
Codestelsels & terminologieën (DSM, ICD, ICF, ICPC, LOINC, NANDA/NIC/NOC, SNOMED CT)
Informatiestandaarden (datasets, DCM, EN ISO 13606)
Structuur- en communicatiestandaarden (CCR/CCD, Continua, DICOM, EDIFACT, HL7, IHE, XDS)
14. Telemedicine en telecare
Bonus: examenklare reflexen en kernverbanden
,1. Waarom eHealth? – De achtergrond
1.1 De maatschappij gaat online
Sinds de komst van internet (en zeker sinds Web 2.0) is digitalisering de norm. We winkelen, bankieren,
communiceren, kijken en luisteren online. Online dienstverlening komt naast of in plaats van de reguliere
face-to-face dienstverlening. Maar net zoals in andere sectoren is ook in de zorg de digitale transformatie
volop aan de gang.
Pas op met overschatten van digitale geletterdheid
Uit onderzoek blijkt dat cliënten nog geen 50 % onthouden van wat de arts tijdens een consult vertelt. Vaak
zoeken zij na het consult bijkomende informatie online. Goede evidence-based informatiebronnen en
gevalideerde gezondheidsapps zullen de informatieondersteuning van de zorgvrager mogelijk verbeteren –
mits de digitale vaardigheden van de bevolking verbeteren.
1.2 De mondige (digitale) cliënt – generaties
De rolverdeling in de zorg verandert: de cliënt en zijn netwerk worden mondiger. Maar 'de gemiddelde
cliënt' bestaat niet: tussen generaties zijn er belangrijke verschillen in digitaal gedrag.
Generatie Leeftijd Digitale houding
Centennials / < 15 jaar Bits & bytes = zuurstof. Coderen en hacken voelt als
Generatie Z (digitale (geboren 2000- vanzelfsprekend opgroeien. Sterk (zelf)beeldbewust
inboorlingen) 2015) door social media van bij de geboorte. 'Screenagers'.
Millennials / Generatie 16-30 jaar (° Adolescent af. Slash-generatie (meerdere
Y (digital natives) 1980-1999) bezigheden). Repertoire van identiteiten.
Conservatiever dan ouders, neopuriteins gedrag,
samenwerken > opbieden.
Generation X / Prime 31-45 jaar (° 'Spatiegeneratie' tussen babyboomers en
Busters 1960-1979) cybergeneratie. Hoogste opleiding, twee inkomens,
hoogste prijs voor woning, hoogste percentage
gescheiden mannen/vrouwen.
Babyboomers / 46-75 jaar (° voor 'Digitale immigranten' met lokaal accent. Veel
Babybloomers 1965) belangstelling voor technologie, maar te lang in een
analoog raamwerk geleefd. Grey Millennials – goede
band met hun millennial-kinderen.
Master Boomers 61-75 jaar Grootste aanwas gepensioneerden ooit. Geven
persoonlijkere signatuur aan pensioen: eerst
'wittebroodsjaren' (genieten, spenderen), daarna
meer zingeving.
, Stille Generatie > 75 jaar Door oorlog en jaren '30 gevormd. Spaarzaamheid en
financiële zekerheid, traditionele waarden,
dienstbaarheid, loyale familiebanden. Geen liefde
voor technologische innovatie.
Belangrijke conclusie voor de gezondheidszorg
De digitale geletterdheid varieert enorm tussen generaties. Voor jongere cliënten kan eHealth een natuurlijke
voordeur zijn; voor de Stille Generatie zijn fysieke contacten én digitale begeleiding allebei nodig. Een blended
aanpak (digitaal én fysiek) is praktisch altijd nodig.
1.3 De zorg gaat online – capaciteit en rol
Twee dragers van eHealth
Drager Wat bedoelen we?
Veranderende rol en De burger is mondiger, wil meer regie en zeggenschap. Patiënten willen
zorgvraag mee bepalen hoe de zorg wordt geboden en in hun leven geïntegreerd.
Ouderen willen langer zelfstandig wonen. In chronische zorg groeit de
vraag naar zelfmanagement. Dit is patient empowerment in actie.
Capaciteitsprobleem Vergrijzing + ontgroening + leefstijl + verbeterde diagnose/behandeling
→ meer chronische zorgvraag. Bij ongewijzigd beleid moet in 2030 25 %
van de beroepsbevolking in de zorg werken. Daarbovenop: arbeidskrapte.
eHealth wordt gezien als deel van de oplossing om met dezelfde
mensuren meer zorg te kunnen bieden.
Verwachte digitale competenties van verpleegkundigen (14 punten)
• Patiëntenondersteuning – patiënten ondersteunen in het gebruik van technologie
• Patiëntentraining – training in het gebruik van technologie ter versterking van het sociaal netwerk
• Gezondheidspromotie op afstand verstrekken
• Triage van inkomende gesprekken en alarmen
• Data-analyse – binnenkomende gegevens van zelfmeetapparatuur analyseren en interpreteren
• Monitoring van lichaamsfuncties en levensstijl
• Psychosociale ondersteuning verstrekken
• Aanmoedigen van gezondheidsbevorderende activiteiten
• Instrueren van patiënten en zorgverleners op vlak van zelfzorg
• Beoordelen of de patiënt telehealth kan gebruiken
• Evalueren en aanpassen van het zorgplan
• Coördineren van zorg via telehealth-technologie
• Onafhankelijke dubbele check van medicatie met hoog risico
• Begeleiding en peer consultatie
