De splanchnische circulatie
Anatomie
- Bevloeiing van heel wat organen: slokdarm, maag, dunne darm,
dikke darm, lever, pancreas, …
- Arteriële doorbloeding: klassiek orgaan heeft arteriële aanvoer
en veneuze afvoer → lopen parallel
- Voor maagdarmsysteem is dat voor een stukje zo maar is de
veneuze drainage niet helemaal parallel lopend
- Arteriële aanvoer komt vanuit de abdominale aorta en iliacale
vaten: truncus coeliacus net onder diafragmakoepel, a.
mesenterica superior en inferior
o Bijkomende takken: vooral vanuit iliacale vaten → naar laagste
stukken + rectum
- Slokdarm ook door aorta bevloeid
Helemaal craniaal: truncus coeliacus
net onder diafragma → vertakkingen =
eerste grote tak = kleine curvatuur van
de maag (a. gastrica sinistra), dan tak
aan achterkant pancreas die naar de
milt gaat (a. lienalis/splenica), derde
tak = naar de lever en duodenum (a.
hepatica → splitst verder in gastrica
dextra)
Takken maken met elkaar verbindingen => bogen die vanuit
verschillende plaatsen gaan doorbloeden = arcade tussen
gastrica sinistra en dextra → hierdoor = minder bedreigd
door ischemie
a. Hepatica propria = specifiek voor de lever → tak die
naar links gaat en naar rechts en een tak voor de
galblaas (a. cystica)
Aan de grote curvatuur van de maag = arteriële boog → a.
gastroepiploica => hier heb je een sinistra die uit de lienalis
komt en de dextra van de gastroduodenalis
Lienalis geeft epiploica
,Belangrijk is: dalende tak bij de lever aan het corpus van de
pancreas (achterzijde van duodenum) = a. pancreaticoduodenalis
superior → gaat nog eens vertakken in anterior en posterior => gaat
een connectie maken met gastroduodenalis inferior (die komt uit
mesenterica superior = volgende vertakking van aorta →
verschillende gebieden maken dus connecties)
We komen bij mesenterica superior → die moet een groot gebied
bevloeien: twee deel duodenum, jejunum, ileum, colon (tot colon
transversum)
Je ziet arcades die zich gaan vormen vanuit hoofdtak => aantal
arteriën voor jejunum, ileum, dan heb je meer een terminale arterie
voor de overgang naar colon en dan heb je voor het colon eigenlijk 3
grote: arteria coeliaca dextra, media en sinistra
→ dextra en media: uit mesenterica superior
→ sinistra: uit mesenterica inferior
We zien verbindingen tussen al die takken = collateralen → het zijn
dus eigenlijk niet echt eindarteriën
Hier geïllustreerd voor het colon
Coeliaca media en dextra = grootste deel van colon ascendens
en transversum bevloeien
Coeliaca sinistra + aantal arteriën voor sigmoid en dan ook nog
voor rectum
Splenische hoek van colon (overgang van transversum naar
descendens) → ligt het verste van alle aanvoerende arteriën =>
meeste kans op ischemie want minste connecties = ischemische
colitis ga je hier het meest uitgesproken vinden
Rectum: a. rectalis superior vanuit mesenterica inferior
(bovenste gebied van het rectum = nog vanuit abdominale aorta)
, Als we dan nog verder afdalen → simoïdale arteriën en
rectalis superior uit mesenterica inferior
Maar ook vanuit iliaca interna: naar laagste gedeelte van
rectum en anale regio → met connecties maar niet zo heel
erg uitgesproken
Vaatanastosmosen
- Anastosmosen buiten het maag-darmkanaal:
o Truncus coeliacus – a. gastroepiploica sinistra met de a. oesofagica
o A. mesenterica inferior via a. rectalis superior en a. rectalis inferior met vaatgebied a.
iliaca interna
- Anastosmosen tussen de 3 grote vaatgebieden
o Truncus coeliacus (a. pancreaticoduodenalis superior) met a. mesenterica superior
(a. pancreaticoduodenalis inferior)
o A. mesenterica superior (a. colica media) met a. mesenterica inferior (a. colica
sinistria) = arcade van Riolan
- Tweede sterker ontwikkelde connectie dichter bij de mucosa = marginale arterie van
Drummond
- Anastosmosen binnen de grote vaatgebieden
o Truncus coeliacus
▪ A. gastrica dextra met a. gastrica sinistra
▪ A. gastroepiploica dextra met a. gastroepiploica sinistra
o A. mesenterica superior
▪ Aa. jejunales
▪ Aa. ilei
▪ A. ileocolica, A. colica dextra, A. colica media
o A. mesenterica inferior
▪ A. colica sinistra, Aa. sigmoideae, A. rectalis superior
- Anastosmosen in de submucosa
o Verbinding tussen de vasa recta
, - Op microscopisch niveau: kijken naar waar de
arteriën gaan eindigen
- Dit is de darmvilli → dunne en dikke darm is
anders maar het principe is hetzelfde
- Aanvoer in de villi = eindarteriën → vertakt in
capillair netwerk => gaat terug verzamelen in
venulen → omdat ze dicht tegen elkaar liggen
kan er ook diffusie optreden
o Er gaat O2 naar de weefsels, maar door
diffusie kan het zijn dat het gebied aan
de top (einde van de arterie) het meest bedreigd is door ischemie
o Als er onvoldoende perfusie is van maagdarm systeem door bv te lage BD of er is een
te lage pO2 → eerste gebied dat er schade van gaat ondervinden = toppen van de villi
→ kunnen zelfs afsterven
- Als we kijken naar het vaatbed: in heel het opbouwen van systeem is er
vaatweerstand → belangrijke bijdrage van maagdarmsysteem
- Weerstand is enorm variabel: denk aan als we gegeten hebben →
dilatatie
- Groot aantal arteriën in parallel met sfincters → belangrijk in
hemodynamiek
- Maagdarm systeem loopt niet helemaal parallel
- Veneuze drainage: positie van lever → krijgt doorbloeding
- Veneuze bloed van nier gaat rechtstreeks naar veneuze circulatie, maar voor
maagdarmsysteem is dat ander → alles van maagdarm met uitzondering van oesophagus
(inclusief pancreas en milt) gaat niet rechtstreeks naar vena cava inferior maar eerst langs
de lever
o Gaat eerst naar de vena portae
- Normale omstandigheden: 1/3 tot 1/4de = arterieel, 2/3de tot 3/4de komt van de vena portae
in termen van volume
- CO = 7L/min => dit is in normale omstandigheden in rust → dan gaat 1/3de naar
maagdarmsysteem → kan natuurlijk nog meer worden postprandiaal
- Wordt strict gereguleerd
- Bezenuwing reguleert motiliteit en doorbloeding
- Endocriene en paracriene factoren – doorbloeding van splanchnisch
systeem beïnvloeden
Anatomie
- Bevloeiing van heel wat organen: slokdarm, maag, dunne darm,
dikke darm, lever, pancreas, …
- Arteriële doorbloeding: klassiek orgaan heeft arteriële aanvoer
en veneuze afvoer → lopen parallel
- Voor maagdarmsysteem is dat voor een stukje zo maar is de
veneuze drainage niet helemaal parallel lopend
- Arteriële aanvoer komt vanuit de abdominale aorta en iliacale
vaten: truncus coeliacus net onder diafragmakoepel, a.
mesenterica superior en inferior
o Bijkomende takken: vooral vanuit iliacale vaten → naar laagste
stukken + rectum
- Slokdarm ook door aorta bevloeid
Helemaal craniaal: truncus coeliacus
net onder diafragma → vertakkingen =
eerste grote tak = kleine curvatuur van
de maag (a. gastrica sinistra), dan tak
aan achterkant pancreas die naar de
milt gaat (a. lienalis/splenica), derde
tak = naar de lever en duodenum (a.
hepatica → splitst verder in gastrica
dextra)
Takken maken met elkaar verbindingen => bogen die vanuit
verschillende plaatsen gaan doorbloeden = arcade tussen
gastrica sinistra en dextra → hierdoor = minder bedreigd
door ischemie
a. Hepatica propria = specifiek voor de lever → tak die
naar links gaat en naar rechts en een tak voor de
galblaas (a. cystica)
Aan de grote curvatuur van de maag = arteriële boog → a.
gastroepiploica => hier heb je een sinistra die uit de lienalis
komt en de dextra van de gastroduodenalis
Lienalis geeft epiploica
,Belangrijk is: dalende tak bij de lever aan het corpus van de
pancreas (achterzijde van duodenum) = a. pancreaticoduodenalis
superior → gaat nog eens vertakken in anterior en posterior => gaat
een connectie maken met gastroduodenalis inferior (die komt uit
mesenterica superior = volgende vertakking van aorta →
verschillende gebieden maken dus connecties)
We komen bij mesenterica superior → die moet een groot gebied
bevloeien: twee deel duodenum, jejunum, ileum, colon (tot colon
transversum)
Je ziet arcades die zich gaan vormen vanuit hoofdtak => aantal
arteriën voor jejunum, ileum, dan heb je meer een terminale arterie
voor de overgang naar colon en dan heb je voor het colon eigenlijk 3
grote: arteria coeliaca dextra, media en sinistra
→ dextra en media: uit mesenterica superior
→ sinistra: uit mesenterica inferior
We zien verbindingen tussen al die takken = collateralen → het zijn
dus eigenlijk niet echt eindarteriën
Hier geïllustreerd voor het colon
Coeliaca media en dextra = grootste deel van colon ascendens
en transversum bevloeien
Coeliaca sinistra + aantal arteriën voor sigmoid en dan ook nog
voor rectum
Splenische hoek van colon (overgang van transversum naar
descendens) → ligt het verste van alle aanvoerende arteriën =>
meeste kans op ischemie want minste connecties = ischemische
colitis ga je hier het meest uitgesproken vinden
Rectum: a. rectalis superior vanuit mesenterica inferior
(bovenste gebied van het rectum = nog vanuit abdominale aorta)
, Als we dan nog verder afdalen → simoïdale arteriën en
rectalis superior uit mesenterica inferior
Maar ook vanuit iliaca interna: naar laagste gedeelte van
rectum en anale regio → met connecties maar niet zo heel
erg uitgesproken
Vaatanastosmosen
- Anastosmosen buiten het maag-darmkanaal:
o Truncus coeliacus – a. gastroepiploica sinistra met de a. oesofagica
o A. mesenterica inferior via a. rectalis superior en a. rectalis inferior met vaatgebied a.
iliaca interna
- Anastosmosen tussen de 3 grote vaatgebieden
o Truncus coeliacus (a. pancreaticoduodenalis superior) met a. mesenterica superior
(a. pancreaticoduodenalis inferior)
o A. mesenterica superior (a. colica media) met a. mesenterica inferior (a. colica
sinistria) = arcade van Riolan
- Tweede sterker ontwikkelde connectie dichter bij de mucosa = marginale arterie van
Drummond
- Anastosmosen binnen de grote vaatgebieden
o Truncus coeliacus
▪ A. gastrica dextra met a. gastrica sinistra
▪ A. gastroepiploica dextra met a. gastroepiploica sinistra
o A. mesenterica superior
▪ Aa. jejunales
▪ Aa. ilei
▪ A. ileocolica, A. colica dextra, A. colica media
o A. mesenterica inferior
▪ A. colica sinistra, Aa. sigmoideae, A. rectalis superior
- Anastosmosen in de submucosa
o Verbinding tussen de vasa recta
, - Op microscopisch niveau: kijken naar waar de
arteriën gaan eindigen
- Dit is de darmvilli → dunne en dikke darm is
anders maar het principe is hetzelfde
- Aanvoer in de villi = eindarteriën → vertakt in
capillair netwerk => gaat terug verzamelen in
venulen → omdat ze dicht tegen elkaar liggen
kan er ook diffusie optreden
o Er gaat O2 naar de weefsels, maar door
diffusie kan het zijn dat het gebied aan
de top (einde van de arterie) het meest bedreigd is door ischemie
o Als er onvoldoende perfusie is van maagdarm systeem door bv te lage BD of er is een
te lage pO2 → eerste gebied dat er schade van gaat ondervinden = toppen van de villi
→ kunnen zelfs afsterven
- Als we kijken naar het vaatbed: in heel het opbouwen van systeem is er
vaatweerstand → belangrijke bijdrage van maagdarmsysteem
- Weerstand is enorm variabel: denk aan als we gegeten hebben →
dilatatie
- Groot aantal arteriën in parallel met sfincters → belangrijk in
hemodynamiek
- Maagdarm systeem loopt niet helemaal parallel
- Veneuze drainage: positie van lever → krijgt doorbloeding
- Veneuze bloed van nier gaat rechtstreeks naar veneuze circulatie, maar voor
maagdarmsysteem is dat ander → alles van maagdarm met uitzondering van oesophagus
(inclusief pancreas en milt) gaat niet rechtstreeks naar vena cava inferior maar eerst langs
de lever
o Gaat eerst naar de vena portae
- Normale omstandigheden: 1/3 tot 1/4de = arterieel, 2/3de tot 3/4de komt van de vena portae
in termen van volume
- CO = 7L/min => dit is in normale omstandigheden in rust → dan gaat 1/3de naar
maagdarmsysteem → kan natuurlijk nog meer worden postprandiaal
- Wordt strict gereguleerd
- Bezenuwing reguleert motiliteit en doorbloeding
- Endocriene en paracriene factoren – doorbloeding van splanchnisch
systeem beïnvloeden
