Seksualiteit en globalisering 2025-2026
Inhoudsopgave
Les 0: Introductie .......................................................................................................................... 4
Rode draad: Altman – Global Seks ....................................................................................................4
Rode draad: Weeks – Connected lives ...............................................................................................4
Les 1: Globalisering, een introductie ............................................................................................. 5
1.1. Wat is globalisering............................................................................................................5
Twee gecontesteerde concepten: seksualiteit & globalisering ........................................................5
Voorbeelden van globalisering ......................................................................................................6
1.2. ‘Globalisering’ ...................................................................................................................6
1.2.1. Enkele definities: processen & structuren .....................................................................7
1.2.2. Een eerste omschrijving ..............................................................................................7
1.2.3. Dimensies van globalisering ........................................................................................8
1.3. Welke ‘Globalisering’? ..................................................................................................... 12
1.4. ‘Vigorous debate’ ............................................................................................................. 12
1.5. Globalisatietheorieën ...................................................................................................... 13
1.6. Globalisering als kwalitatieve sprong .............................................................................. 13
1.6.1. Symbolische stromen ............................................................................................... 14
1.6.2. Afwezigheid van een ‘centrum’ ................................................................................... 14
1.6.3. Globale productie & producten .................................................................................. 15
1.6.4. Vervagen van rol van de natiestaat ................................................................................. 15
1.6.5. Globalisering als breuk: problemen ............................................................................ 16
1.7. Globalisering: tussenstop 1 ............................................................................................. 16
1.7.1. Ongelijkheid ............................................................................................................. 17
1.8. Globalisering als economisch proces .............................................................................. 17
1.8.1. Globalisering als kapitalisme ..................................................................................... 18
1.8.2. Neoliberalisme ......................................................................................................... 18
1.8.3. Globalisering als imperialisme ................................................................................... 19
1.8.4. Globale consumptie ................................................................................................. 19
1.8.5. Creatie van een global underclass ............................................................................. 20
1.8.6. Globalisering als kapitalisme: problemen ................................................................... 20
1.9. Globalisering: tussenstop 2 ............................................................................................. 21
1.10. Globalisering: het kan nog complexer .............................................................................. 21
1.10.1. Grobal/glocal & nothing/someting .............................................................................. 22
1.11. Aspecten van globalisering .............................................................................................. 23
2.1. Seksualiteit en globalisering – overzichten ............................................................................ 23
2.1.1. Global Sex – belang .......................................................................................................... 23
2.1.2. Globale transformaties ..................................................................................................... 26
3. Een (zeer) kort literatuuroverzicht ........................................................................................ 27
3.1. Seksuele Identiteit en Culturele Hybriditeit ........................................................................... 27
3.2. Ongelijkheid & Grenzen van Liberalisering............................................................................. 28
3.3. Seksuele Rechten en Mensenrechtendiscours ...................................................................... 28
3.4. Staat en Seksualiteit ............................................................................................................ 29
, 3.5. Sekstoerisme, Consumptivisme en commodificatie .............................................................. 30
4. Global Sex ................................................................................................................................ 30
4.1. Sociaal constructivisme ...................................................................................................... 30
4.2. Seksualiteit en ‘Modernisering’ ............................................................................................ 31
4.3. Analysemodel: politieke economie ....................................................................................... 31
4.4. Naar een globale seksuele politiek? ..................................................................................... 31
4.5. Queer Globalisation ............................................................................................................ 32
4.6. Love and Globalization ........................................................................................................ 32
4.7. Understanding Global Sexualities ........................................................................................ 33
4.8. The World We Have Won ...................................................................................................... 33
5. Te behandelen thema’s ............................................................................................................. 33
Les 2: mobiliteit en commercialisering .........................................................................................34
2.1. Global People Flows: introductie ........................................................................................... 34
2.1.1. Global flows van personen ................................................................................................ 35
2.1.2. Migratie & Globalisering .................................................................................................... 35
2.1.3. Migratie: soorten, vormen, richtingen................................................................................. 36
2.1.4. Routes wereldwijd ............................................................................................................ 37
2.1.5. World Migration Report 2024 ............................................................................................. 38
2.1.6. Stedelijke aantrekkingspolen ............................................................................................ 39
2.1.7. Herinner: Global Underclass ............................................................................................. 39
2.1.8. Mobiliteit: Migratie en Toerisme ......................................................................................... 40
2.2. ‘Trafficking’ ............................................................................................................................ 40
2.2.1. Overzicht – Trafficking in kaart ........................................................................................... 41
2.2.2. Definitie – Palermo Protocol .............................................................................................. 43
2.2.3. Vormen ............................................................................................................................ 46
2.2.4. TiP for Sexual Exploitation ................................................................................................. 49
2.2.5. Focus op België ................................................................................................................ 55
2.2.6. Ideologie: ‘Trafficking’ vs. ‘(Migrant) Sex Work’ .................................................................... 58
2.2.7. Trafficking in de activistische media .................................................................................. 61
2.2.8. Trafficking in de populaire media ....................................................................................... 61
2.2.9. Trafficking in de geschreven (boek)media ........................................................................... 62
2.2.10. Heisa over het Protocol: Voor én Na ................................................................................. 62
2.2.11. Overzicht ....................................................................................................................... 63
2.2.12. Sekswerk: What’s in a Name? .......................................................................................... 65
2.2.13. Anti-Prostitutie-Feminisme ............................................................................................. 69
2.2.14. Vienna Process – Again ................................................................................................... 78
2.2.15. Sex as Work ................................................................................................................... 79
2.2.16. Global Alliance Against Trafficking in Women (GAATW) ..................................................... 80
2.2.17. Amnesty International..................................................................................................... 81
2.2.18. ‘Pro’-sekswerkstemmen ................................................................................................. 83
2.2.19. Laura Maria Agustin: The Naked Anthropologist ................................................................ 85
2.2.20. Seks, Werk, Migratie & (Seks)Toerisme ............................................................................. 87
2.3. Sekstoerisme – mannelijk en vrouwelijk ................................................................................ 88
2.3.1. Seks, Werk, Migratie & (Seks)Toerisme ............................................................................... 88
2.3.2. Mobiliteit: Migratie en Toerisme ......................................................................................... 89
2.3.3. UNWTO (United Nations World Tourism Organization) ........................................................ 89
2.3.4. ‘Klassiek beeld’ over de toerist .......................................................................................... 90
2.3.5. Case – Thailand (‘The global brothel’) ................................................................................ 91
2.3.6. Case – Kindersekstoerisme in Kenya .................................................................................. 93
2.3.7. Case – Lapdancing in Tenerife ........................................................................................... 95
2.3.8. Sekstoerisme – dimensies ................................................................................................ 95
2.3.9. Sekstoerisme - Beeldvorming ............................................................................................ 96
2.3.10. Sekstoerisme – uitgebreide modellen .............................................................................. 98
, 2.3.11. Tijdsframes en contexten .............................................................................................. 100
2.3.12. Sekstoerisme en ‘Spektakel’ ......................................................................................... 101
2.3.13. Locaties ....................................................................................................................... 102
2.3.14. Providers / Partners ...................................................................................................... 102
2.3.15. Mediators..................................................................................................................... 102
2.3.17. De ‘goede sekstoerist’??? ............................................................................................. 103
2.3.18. Reistypes & reizigers ..................................................................................................... 103
2.4. Vrouwelijk sekstoerisme? .................................................................................................... 104
2.4.1. Sheila Jeffreys: Neen! ..................................................................................................... 104
2.4.3. Sanchez Taylor: Ja! ......................................................................................................... 106
2.4.4. Foreign Romance ........................................................................................................... 107
2.4.5. Missing Voices ............................................................................................................... 108
2.5. De (mannelijke) klant ........................................................................................................... 110
2.5.1. De (mannelijke) klant ...................................................................................................... 111
2.5.2. Redlights.be ................................................................................................................... 111
2.5.3. Relevantie ...................................................................................................................... 111
2.5.4. Profiel ............................................................................................................................ 111
2.5.5. Trafficking? .................................................................................................................... 113
Les 3: Seksuele Rechten en Seksuele Gezondheid ...................................................................... 116
3.1. Globalisering en Seks – een breed perspectief..................................................................... 116
3.1.1. Post WOII – ’60-’70-ties – context .................................................................................... 117
3.1.2. Post WOII – ’60-’70-ties – seksualiteit .............................................................................. 117
3.1.3. 1980 – 1990 – context ..................................................................................................... 117
3.1.4. 1980 – 1990 – seksualiteit ............................................................................................... 118
3.1.5. 1990 – 2000 – context ..................................................................................................... 119
3.1.6. 1990 – 2000 – seksualiteit ............................................................................................... 119
3.1.7. 2000 – nu ....................................................................................................................... 119
3.1.8. 2000 – seksualiteit .......................................................................................................... 120
3.2. Thema’s ............................................................................................................................... 120
3.2.1. Altman: Universalism & Diversity ..................................................................................... 121
3.2.2. Seksuele gezondheid en Seksuele rechten ....................................................................... 121
3.3. Naar ‘Seksuele rechten’ ....................................................................................................... 122
3.3.1. 1979 CEDAW ................................................................................................................. 122
3.3.2. 1993 Wenen: World Conference on Human Rights ........................................................... 123
3.3.3. 1994 Cairo – International Conference on Population and Development (ICPD).................. 123
3.3.4. Beijing 1995 UN Fourth World Conference on Women ...................................................... 125
3.3.5. Petchesky ...................................................................................................................... 126
3.3.6. 2000 Millennium Summit – tegen 2015............................................................................. 127
3.3.7. Sustainable Development Goals – 2015 – 2030 ................................................................ 130
3.3.8. IPPF – vision 2020 (2015) ................................................................................................. 131
3.3.9. Research institutes......................................................................................................... 132
3.3.10. LGBT & Seksuele rechten .............................................................................................. 132
3.3.11. ‘Yogyakarta Principes’ – 2006 ......................................................................................... 133
3.3.12. Seksuele rechten nu – groeiend inclusief........................................................................ 134
3.3.13. Coalition for Sexual and Bodily Rights in Muslim Societies .............................................. 135
3.3.14. Sexual Rights en de UN ................................................................................................. 135
3.4. WHO & Seksuele Gezondheid (en rechten) .......................................................................... 136
3.4.1. ‘Seksuele gezondheid’ – ontwikkelingen ........................................................................... 136
3.4.2. Working definitions ......................................................................................................... 137
3.4.3. WHO – ‘Sexual rights’...................................................................................................... 138
3.4.4. World Association for Sexual Health (WAS) ...................................................................... 139
3.4.5. Nairobi Summit on ICPD25 Follow-up .............................................................................. 139
3.4.6. Reproductive Justice ...................................................................................................... 141
, 3.4.7. SRHR – Problemen en thema’s ........................................................................................ 143
3.4.8. Herinner: Grobal/Glocal & Nothing/something ................................................................. 144
3.4.9. Global Seks.................................................................................................................... 145
Les 0: Introductie
Seksualiteit is de bouwsteen van alle samenlevingen
- Analyses: seksualiteit geeft inzicht op de organisatie van machtsverhoudingen in
een gemeenschap/culturele organisatie
Hoe macro-/mesostructuren ons seksueel leven vorm geven?
- Processen die ons seksueel leven vorm geven, beperking etc.
Rode draad: Altman – Global Seks
Seksualiteit en politieke economie is fundamenteel verbonden
- Seksualiteit wordt op wereldschaal domein van discussies, dit allemaal binnen
de ontwikkeling van een wereldkapitalisme
o Vermarkting van seksualiteit
[C]hanges in our understandings of and attitudes
towards sexuality are both affected by and reflect the
larger changes of globalization.
[A]s with globalization itself, the changes are
simultaneously leading to greater homogeneity and
greater inequality.
As all but insignificant pockets of the world’s people are
brought within the scope of global capitalism, a
consumer culture is developing which cuts across
borders and cultures, and is universalized through
advertising, mass media, and the enormous flows of
capital and people in the contemporary world.
Increasingly sexuality becomes a terrain on which are
fought out bitter disputes around the impact of global
capital and ideas.
Rode draad: Weeks – Connected lives
‘Connected lives’: that is what I really want to talk about
in the world we live in now.
,Connected lives (...) are reflexive lives; that is, lives
lived in growing self-consciousness of who we are, where
we come from, and what we can become.
The sexual and intimate revolutions of our time are
largely the result of grass-roots transformations –
literally the world we have made together. For connected
lives are also lives lived reciprocally, with Others who
shape what we are in the ties that not only bind but
bond, and make us human.
Connected lives are lives that link the global and
the local, bridging distances and linking questions of
sexuality and intimacy to issues of rights and
responsibilities, to social justice.
Bij Altman focus op vermarkting met een pessimistische kleur, bij Weeks meer
optimistisch
Weeks kijkt hoe we met elkaar betrokken zijn verspreid over de wereld
- Connected = reflexive
- Het feit dat we met steeds meer mensen betrokken zijn (globalisering), betekent
dat we over de grenzen kijken en tot besef komen dat we allemaal in hetzelfde
bootje zitten
o Grass root movement: bottom-up organisatie om wereld te veranderen
Prof had eerst een optimistische blik op seksualiteit en globalisering
- Positief t.o.v. grass root activisme
- Toen kwam Trump = War on sex and gender
o Grass root activisme komt sterker en sterker onderdruk
Les 1: Globalisering, een introductie
1.1. Wat is globalisering
Twee gecontesteerde concepten: seksualiteit & globalisering
Are we having sex now or what?
- Wanneer hebben we seks met iemand
- Welke soort activiteit telt als seks hebben met iemand en wat valt daarbuiten
- Criterium van ‘did it go in?’ vervaagt
o Seks met meerdere mensen, waarbij niet met iedereen penetratie, seks
met vrouwen, …
- Hoe meer je er over nadenkt hoe minder de definitie duidelijk wordt
o Wat bij verkrachting? Is dat ook seks?
- Variabiliteit tussen culturen onderling
,Wat wordt bedoeld met globalisering, niet enkel op object niveau?
- Intuïtief lijken we allemaal wel te weten waar ‘globalisering’ voor staat, wat het is
en wat er de effecten van zijn.
- Maar ... waar hebben we het dan over als we het over ‘globalisering’ hebben?
- Wat zijn ‘merkers’ van ‘globalisering’?
o “Globalisering is in feite het proces waarbij de wereld op economisch,
politiek en cultureel vlak steeds meer met elkaar verweven raakt. Je kunt
het zien als een web dat steeds strakker wordt getrokken.”
Voorbeelden van globalisering
- The Network Society: dankzij ICT kunnen mensen, informatie en kapitaal over in
real-time over de hele wereld bewegen
- Pandemieën (HIV & Aids, Corona): door internationaal reizen en globale handel
kan een lokaal virus binnen enkele dagen een wereldprobleem worden
- Sekswerk gaat globaal: verandering van wie sekswerker is. Instroom van
migranten die door armoede in hun eigen land in de globale seksindustrie
belanden
- Cultuurindustrie: homogenisering van cultuur, over ter wereld kijken en eten we
hetzelfde. Er ontstaat ook “glocalisering”: wereldwijde producten die aangepast
worden aan lokale smaken
- Ontwikkeling van internationale instellingen: VN, de Wereldbank, de WHO, …
regels op wereldniveau
- Migratie
- Conflict (9/11): hele wereld voelt het
- Ecologie: verhandelen van emissierechten
1.2. ‘Globalisering’
Er is geen consenus over wat globalisering is
Intuïtief niveau: lijkt geen probleem, maar...
- Feitelijk-theoretische problemen:
o Geen consensus over wat globalisering nu precies inhoudt – wat het is en
wat het voorstelt, hoe het ‘ons’ beïnvloedt, hoe globalisering best in kaart
te brengen, te bestuderen, etc.
o Ook geen consensus over de timing van ‘globalisering’ – hoe ‘nieuw’ het is
– globaliseringsgolven?
o Veelheid van omschrijvingen, definities en theorieën
- Ook geen eensgezindheid over de appreciatie/evaluatie ervan
o Geeft aanleiding tot verhitte debatten: zie bv. de ‘anti-' of 'anders'-
globaliseringsbeweging, en meer recent terugplooien op de eigen natie,
politiek en economisch netwerk en invloedsfeer
Waarom is dit belangrijk?
, - De selectie/identificatie (object) van wat begrepen wordt als de belangrijkste
processen en uitingen van globalisering – en dus ook wat 'globale seks' is, is
verbonden met
- De keuze van perspectief (theorie) inzake hoe ‘globalisering’ te bestuderen
- En heeft zo ook een invloed op de evaluatie erva
1.2.1. Enkele definities: processen & structuren
Held & McGrew: Globalization, simply put, denotes the
- Expending scale, growing magnitude, speeding up and deepening impact
- Of transcontinental flows and patterns of social interaction.
It refers to a shift or transformation in the scale of human organization
that links distant communities and expands the reach of power
relations across the world's regions and continents.
+
Steger (voegt extra element toe)
- Growing awareness
- Zelfreflexief element, wereldproces
- Globalisation refers to a multidimensional set of social processes that create,
multiply, stretch, and intensify worldwide social interdependencies and
exchanges, while at the same time fostering in people a growing awareness of
deepening connections between the local and the distant.
1.2.2. Een eerste omschrijving
- Dynamisch element: Transcontinentale stromen en patronen van sociale
interactie & interdependenties
o Waarvan de schaal toeneemt,
o Die intenser worden,
o Die versnellen, en
o Waarvan de impact toeneemt.
- Structureel element: Verschuivingen of veranderingen in de schaal van
menselijke organisatie
o Waardoor ver van elkaar verwijderde gemeenschappen met elkaar gelinkt
worden,
o En waardoor de reikwijdte van machtsrelaties tussen wereldregio's en
continenten uitbreiden
- Verhogen van bewustzijn (element van Steger): globalisering als reflectief
proces
Maar weten we hier eigenlijk iets meer mee?
- Welke ‘transcontinentale stromen’ en ‘patronen van sociale interactie’?
, - Welke verschuivingen of veranderingen in sociale organisatie en wat zijn de
gevolgen daarvan?
- En: hoe uit zich dat groeiend bewustzijn?
1.2.3. Dimensies van globalisering
Vier dimensies
- Politiek
- Cultureel
- Economisch
- Ideologisch
Politieke globalisering:
Ontwikkeling van nationale en soevereine staten
- Die staten zijn aparte eenheden en onderhandelen met elkaar
- Soevereine staten hebben recht op zelfbeschikking & zijn evenwaardig
- Er ontstaan nationale identiteiten (niet louter politiek, maar identiteit dus)
o Imagined communities (nationalisme & identiteit)
- Supranationaal = global governance system
o VN: post WOII
o Toepassen van mensenrechten op seksuele rechten
o Systeem dat sterker en sterker onder druk komt te staan (door o.a. Trump
die zich terugtrekt uit de VN)
- GGS is aan het afbrokkelen (zie Ukraine vs. Rusland)
o Erosie van de Natie-staat
Millenium Development Goals: deels succesvol, deels ook niet natuurlijk…
- Eradicate extreme poverty and hunger
o Armoede en honger is significant minder over de jaren heen
- Reduce child mortality
- Ensure environmental sustainability
- Improve maternal health
- Gender equality and empower women
o Stijgende gendergelijkheid op school en parlement
- …
Sustainable development goals: 2015-2030
- Zero hunger, gender equality, clean water and sanitation, life below water,
climate action, …
Verschillen MDG & SDG
- Omvang: De MDGs omvatten 8 doelstellingen met 21 subdoelen. De SDGs
(2015-2030) breidden uit naar 17 doelstellingen met 169 subdoelen
, - Opzet: De MDGs richtten zich primair op ontwikkelingslanden en ontwikkeling
werd gezien als een uitdaging voor het Globale Zuiden met ondersteuning van het
Globale Noorden
- Dimensies: De MDGs behandelden ecologische duurzaamheid als een
afzonderlijke doelstelling. De SDGs integreren ecologische, sociale en
economische dimensies doorheen het volledige raamwerk, met erkenning van
hun onderlinge afhankelijkheid.
- Raamwerk: De SDGs hanteren meer expliciete rechtengebaseerde taal, met
name met betrekking tot gendergelijkheid, ongelijkheidsreductie en inclusieve
instellingen.
Tendens naar global governance en trans- en internationale nationale (politieke)
organisaties
- Impact van NGO's en allerhande belangenorganisaties – ‘Global Civil Society’
- Mondialisering van mensenrechten-discours sinds de ‘70-er jaren
- 'Global justice' debatten
- Ontstaan van VN-instanties die rechtstreekse impact hebben op globale
organisatie van seksualiteiten, bv WHO. UNODC
Crisis van de liberale internationale orde: De liberale internationale orde, sinds 1945
gestructureerd rond multilaterale instituties (VN, WTO, IMF, …), internationale
rechtsnormen, en een waarden-gebaseerde consensuspolitiek, ondervindt sinds 2017
systematische ondermijning:
- Institutionele afbraak: De Trump-administratie, bv., trok zich terug uit
multilaterale organisaties en verdragen met ongekende snelheid: het
Klimaatakkoord van Parijs (2017), UNESCO, de VN-Mensenrechtenraad, de WHO,
en het INF-wapenbeheersingsverdag met Rusland - multilateralisme wordt meer
en meer beschouwd als inbreuk op nationale soevereiniteit.
- Normatieve afbraak: De National Security Strategy van 2017 herinterpreteerde
Amerikaanse buitenlandse politiek expliciet als "America First", waarbij nationale
welvaart prevaleerde boven "het mondiale goed": “The purpose of foreign policy
is the protection of core national interests; that is the sole focus of this strategy.”
Economische globalisering:
Opnieuw sterker er sterker onder druk
- Sinds jaren ‘70 - Opkomst van een globale neo-liberale economische orde
- Internationalisering van handel en geldwezen
- Internationale economische crisissen en hypes
- Groeiende macht van transnationale ondernemingen
- Verhoogde impact van internationale economische instellingen zoals
Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Wereldbank en de
Wereldhandelsorganisatie (WTO)
- Vrijhandelsakkoorden
- Economische liberalisering – ‘Washington Consensus’
, Van hyperglobalisatie naar globalisatie 2.0
- Hyperglobalisering als diepgaande internationale economische integratie,
multilaterale handelsliberalisering, … naar een breakpoint
- Breakpoint: structurele verschuivingen door China, Brexit, Trump
- Vandaag globalisatie 2.0: blokken die met elkaar overleggen, minder wereldwijd
o Van multilaterale naar bilaterale/regionale handelsakkoorden; opkomst
economische blokvorming (VS-bondgenoten vs. China-georiënteerde
economieën)
o Economische oorlog in functie van eigen nationale belangen (bv. tarrifs)
o Groei van interregionale handel ten koste van globale handel; versterking
regionale blokken
o Strategische autonomie: economische veiligheid als beleidsprioriteit;
controle kritieke technologieën en grondstoffen
Culturele globalisering:
Zijn we op weg naar een global culture?
- Is global culture nog een zinnig begrip?
o Culturele weerstand
o Maar, rol van media en genetwerkte spelers met grote impact
Wel een opkomst van een mondiale consumentencultuur, maar steeds minder
mondiale waarden
- Maar niet steeds meer seculiere wereld
- Lineaire ‘secularisering’ en ‘modernisering’?
- Impact van planetaire fenomenen – opwarming van aarde, armoede, maar ook:
emancipatiebewegingen, … (cf. stegers dimensie van reflexiviteit)
Cultuur: verenigingschap van mensen gelinkt in tijd en ruimte met een gedeelde
culturele identiteit
Inhoudsopgave
Les 0: Introductie .......................................................................................................................... 4
Rode draad: Altman – Global Seks ....................................................................................................4
Rode draad: Weeks – Connected lives ...............................................................................................4
Les 1: Globalisering, een introductie ............................................................................................. 5
1.1. Wat is globalisering............................................................................................................5
Twee gecontesteerde concepten: seksualiteit & globalisering ........................................................5
Voorbeelden van globalisering ......................................................................................................6
1.2. ‘Globalisering’ ...................................................................................................................6
1.2.1. Enkele definities: processen & structuren .....................................................................7
1.2.2. Een eerste omschrijving ..............................................................................................7
1.2.3. Dimensies van globalisering ........................................................................................8
1.3. Welke ‘Globalisering’? ..................................................................................................... 12
1.4. ‘Vigorous debate’ ............................................................................................................. 12
1.5. Globalisatietheorieën ...................................................................................................... 13
1.6. Globalisering als kwalitatieve sprong .............................................................................. 13
1.6.1. Symbolische stromen ............................................................................................... 14
1.6.2. Afwezigheid van een ‘centrum’ ................................................................................... 14
1.6.3. Globale productie & producten .................................................................................. 15
1.6.4. Vervagen van rol van de natiestaat ................................................................................. 15
1.6.5. Globalisering als breuk: problemen ............................................................................ 16
1.7. Globalisering: tussenstop 1 ............................................................................................. 16
1.7.1. Ongelijkheid ............................................................................................................. 17
1.8. Globalisering als economisch proces .............................................................................. 17
1.8.1. Globalisering als kapitalisme ..................................................................................... 18
1.8.2. Neoliberalisme ......................................................................................................... 18
1.8.3. Globalisering als imperialisme ................................................................................... 19
1.8.4. Globale consumptie ................................................................................................. 19
1.8.5. Creatie van een global underclass ............................................................................. 20
1.8.6. Globalisering als kapitalisme: problemen ................................................................... 20
1.9. Globalisering: tussenstop 2 ............................................................................................. 21
1.10. Globalisering: het kan nog complexer .............................................................................. 21
1.10.1. Grobal/glocal & nothing/someting .............................................................................. 22
1.11. Aspecten van globalisering .............................................................................................. 23
2.1. Seksualiteit en globalisering – overzichten ............................................................................ 23
2.1.1. Global Sex – belang .......................................................................................................... 23
2.1.2. Globale transformaties ..................................................................................................... 26
3. Een (zeer) kort literatuuroverzicht ........................................................................................ 27
3.1. Seksuele Identiteit en Culturele Hybriditeit ........................................................................... 27
3.2. Ongelijkheid & Grenzen van Liberalisering............................................................................. 28
3.3. Seksuele Rechten en Mensenrechtendiscours ...................................................................... 28
3.4. Staat en Seksualiteit ............................................................................................................ 29
, 3.5. Sekstoerisme, Consumptivisme en commodificatie .............................................................. 30
4. Global Sex ................................................................................................................................ 30
4.1. Sociaal constructivisme ...................................................................................................... 30
4.2. Seksualiteit en ‘Modernisering’ ............................................................................................ 31
4.3. Analysemodel: politieke economie ....................................................................................... 31
4.4. Naar een globale seksuele politiek? ..................................................................................... 31
4.5. Queer Globalisation ............................................................................................................ 32
4.6. Love and Globalization ........................................................................................................ 32
4.7. Understanding Global Sexualities ........................................................................................ 33
4.8. The World We Have Won ...................................................................................................... 33
5. Te behandelen thema’s ............................................................................................................. 33
Les 2: mobiliteit en commercialisering .........................................................................................34
2.1. Global People Flows: introductie ........................................................................................... 34
2.1.1. Global flows van personen ................................................................................................ 35
2.1.2. Migratie & Globalisering .................................................................................................... 35
2.1.3. Migratie: soorten, vormen, richtingen................................................................................. 36
2.1.4. Routes wereldwijd ............................................................................................................ 37
2.1.5. World Migration Report 2024 ............................................................................................. 38
2.1.6. Stedelijke aantrekkingspolen ............................................................................................ 39
2.1.7. Herinner: Global Underclass ............................................................................................. 39
2.1.8. Mobiliteit: Migratie en Toerisme ......................................................................................... 40
2.2. ‘Trafficking’ ............................................................................................................................ 40
2.2.1. Overzicht – Trafficking in kaart ........................................................................................... 41
2.2.2. Definitie – Palermo Protocol .............................................................................................. 43
2.2.3. Vormen ............................................................................................................................ 46
2.2.4. TiP for Sexual Exploitation ................................................................................................. 49
2.2.5. Focus op België ................................................................................................................ 55
2.2.6. Ideologie: ‘Trafficking’ vs. ‘(Migrant) Sex Work’ .................................................................... 58
2.2.7. Trafficking in de activistische media .................................................................................. 61
2.2.8. Trafficking in de populaire media ....................................................................................... 61
2.2.9. Trafficking in de geschreven (boek)media ........................................................................... 62
2.2.10. Heisa over het Protocol: Voor én Na ................................................................................. 62
2.2.11. Overzicht ....................................................................................................................... 63
2.2.12. Sekswerk: What’s in a Name? .......................................................................................... 65
2.2.13. Anti-Prostitutie-Feminisme ............................................................................................. 69
2.2.14. Vienna Process – Again ................................................................................................... 78
2.2.15. Sex as Work ................................................................................................................... 79
2.2.16. Global Alliance Against Trafficking in Women (GAATW) ..................................................... 80
2.2.17. Amnesty International..................................................................................................... 81
2.2.18. ‘Pro’-sekswerkstemmen ................................................................................................. 83
2.2.19. Laura Maria Agustin: The Naked Anthropologist ................................................................ 85
2.2.20. Seks, Werk, Migratie & (Seks)Toerisme ............................................................................. 87
2.3. Sekstoerisme – mannelijk en vrouwelijk ................................................................................ 88
2.3.1. Seks, Werk, Migratie & (Seks)Toerisme ............................................................................... 88
2.3.2. Mobiliteit: Migratie en Toerisme ......................................................................................... 89
2.3.3. UNWTO (United Nations World Tourism Organization) ........................................................ 89
2.3.4. ‘Klassiek beeld’ over de toerist .......................................................................................... 90
2.3.5. Case – Thailand (‘The global brothel’) ................................................................................ 91
2.3.6. Case – Kindersekstoerisme in Kenya .................................................................................. 93
2.3.7. Case – Lapdancing in Tenerife ........................................................................................... 95
2.3.8. Sekstoerisme – dimensies ................................................................................................ 95
2.3.9. Sekstoerisme - Beeldvorming ............................................................................................ 96
2.3.10. Sekstoerisme – uitgebreide modellen .............................................................................. 98
, 2.3.11. Tijdsframes en contexten .............................................................................................. 100
2.3.12. Sekstoerisme en ‘Spektakel’ ......................................................................................... 101
2.3.13. Locaties ....................................................................................................................... 102
2.3.14. Providers / Partners ...................................................................................................... 102
2.3.15. Mediators..................................................................................................................... 102
2.3.17. De ‘goede sekstoerist’??? ............................................................................................. 103
2.3.18. Reistypes & reizigers ..................................................................................................... 103
2.4. Vrouwelijk sekstoerisme? .................................................................................................... 104
2.4.1. Sheila Jeffreys: Neen! ..................................................................................................... 104
2.4.3. Sanchez Taylor: Ja! ......................................................................................................... 106
2.4.4. Foreign Romance ........................................................................................................... 107
2.4.5. Missing Voices ............................................................................................................... 108
2.5. De (mannelijke) klant ........................................................................................................... 110
2.5.1. De (mannelijke) klant ...................................................................................................... 111
2.5.2. Redlights.be ................................................................................................................... 111
2.5.3. Relevantie ...................................................................................................................... 111
2.5.4. Profiel ............................................................................................................................ 111
2.5.5. Trafficking? .................................................................................................................... 113
Les 3: Seksuele Rechten en Seksuele Gezondheid ...................................................................... 116
3.1. Globalisering en Seks – een breed perspectief..................................................................... 116
3.1.1. Post WOII – ’60-’70-ties – context .................................................................................... 117
3.1.2. Post WOII – ’60-’70-ties – seksualiteit .............................................................................. 117
3.1.3. 1980 – 1990 – context ..................................................................................................... 117
3.1.4. 1980 – 1990 – seksualiteit ............................................................................................... 118
3.1.5. 1990 – 2000 – context ..................................................................................................... 119
3.1.6. 1990 – 2000 – seksualiteit ............................................................................................... 119
3.1.7. 2000 – nu ....................................................................................................................... 119
3.1.8. 2000 – seksualiteit .......................................................................................................... 120
3.2. Thema’s ............................................................................................................................... 120
3.2.1. Altman: Universalism & Diversity ..................................................................................... 121
3.2.2. Seksuele gezondheid en Seksuele rechten ....................................................................... 121
3.3. Naar ‘Seksuele rechten’ ....................................................................................................... 122
3.3.1. 1979 CEDAW ................................................................................................................. 122
3.3.2. 1993 Wenen: World Conference on Human Rights ........................................................... 123
3.3.3. 1994 Cairo – International Conference on Population and Development (ICPD).................. 123
3.3.4. Beijing 1995 UN Fourth World Conference on Women ...................................................... 125
3.3.5. Petchesky ...................................................................................................................... 126
3.3.6. 2000 Millennium Summit – tegen 2015............................................................................. 127
3.3.7. Sustainable Development Goals – 2015 – 2030 ................................................................ 130
3.3.8. IPPF – vision 2020 (2015) ................................................................................................. 131
3.3.9. Research institutes......................................................................................................... 132
3.3.10. LGBT & Seksuele rechten .............................................................................................. 132
3.3.11. ‘Yogyakarta Principes’ – 2006 ......................................................................................... 133
3.3.12. Seksuele rechten nu – groeiend inclusief........................................................................ 134
3.3.13. Coalition for Sexual and Bodily Rights in Muslim Societies .............................................. 135
3.3.14. Sexual Rights en de UN ................................................................................................. 135
3.4. WHO & Seksuele Gezondheid (en rechten) .......................................................................... 136
3.4.1. ‘Seksuele gezondheid’ – ontwikkelingen ........................................................................... 136
3.4.2. Working definitions ......................................................................................................... 137
3.4.3. WHO – ‘Sexual rights’...................................................................................................... 138
3.4.4. World Association for Sexual Health (WAS) ...................................................................... 139
3.4.5. Nairobi Summit on ICPD25 Follow-up .............................................................................. 139
3.4.6. Reproductive Justice ...................................................................................................... 141
, 3.4.7. SRHR – Problemen en thema’s ........................................................................................ 143
3.4.8. Herinner: Grobal/Glocal & Nothing/something ................................................................. 144
3.4.9. Global Seks.................................................................................................................... 145
Les 0: Introductie
Seksualiteit is de bouwsteen van alle samenlevingen
- Analyses: seksualiteit geeft inzicht op de organisatie van machtsverhoudingen in
een gemeenschap/culturele organisatie
Hoe macro-/mesostructuren ons seksueel leven vorm geven?
- Processen die ons seksueel leven vorm geven, beperking etc.
Rode draad: Altman – Global Seks
Seksualiteit en politieke economie is fundamenteel verbonden
- Seksualiteit wordt op wereldschaal domein van discussies, dit allemaal binnen
de ontwikkeling van een wereldkapitalisme
o Vermarkting van seksualiteit
[C]hanges in our understandings of and attitudes
towards sexuality are both affected by and reflect the
larger changes of globalization.
[A]s with globalization itself, the changes are
simultaneously leading to greater homogeneity and
greater inequality.
As all but insignificant pockets of the world’s people are
brought within the scope of global capitalism, a
consumer culture is developing which cuts across
borders and cultures, and is universalized through
advertising, mass media, and the enormous flows of
capital and people in the contemporary world.
Increasingly sexuality becomes a terrain on which are
fought out bitter disputes around the impact of global
capital and ideas.
Rode draad: Weeks – Connected lives
‘Connected lives’: that is what I really want to talk about
in the world we live in now.
,Connected lives (...) are reflexive lives; that is, lives
lived in growing self-consciousness of who we are, where
we come from, and what we can become.
The sexual and intimate revolutions of our time are
largely the result of grass-roots transformations –
literally the world we have made together. For connected
lives are also lives lived reciprocally, with Others who
shape what we are in the ties that not only bind but
bond, and make us human.
Connected lives are lives that link the global and
the local, bridging distances and linking questions of
sexuality and intimacy to issues of rights and
responsibilities, to social justice.
Bij Altman focus op vermarkting met een pessimistische kleur, bij Weeks meer
optimistisch
Weeks kijkt hoe we met elkaar betrokken zijn verspreid over de wereld
- Connected = reflexive
- Het feit dat we met steeds meer mensen betrokken zijn (globalisering), betekent
dat we over de grenzen kijken en tot besef komen dat we allemaal in hetzelfde
bootje zitten
o Grass root movement: bottom-up organisatie om wereld te veranderen
Prof had eerst een optimistische blik op seksualiteit en globalisering
- Positief t.o.v. grass root activisme
- Toen kwam Trump = War on sex and gender
o Grass root activisme komt sterker en sterker onderdruk
Les 1: Globalisering, een introductie
1.1. Wat is globalisering
Twee gecontesteerde concepten: seksualiteit & globalisering
Are we having sex now or what?
- Wanneer hebben we seks met iemand
- Welke soort activiteit telt als seks hebben met iemand en wat valt daarbuiten
- Criterium van ‘did it go in?’ vervaagt
o Seks met meerdere mensen, waarbij niet met iedereen penetratie, seks
met vrouwen, …
- Hoe meer je er over nadenkt hoe minder de definitie duidelijk wordt
o Wat bij verkrachting? Is dat ook seks?
- Variabiliteit tussen culturen onderling
,Wat wordt bedoeld met globalisering, niet enkel op object niveau?
- Intuïtief lijken we allemaal wel te weten waar ‘globalisering’ voor staat, wat het is
en wat er de effecten van zijn.
- Maar ... waar hebben we het dan over als we het over ‘globalisering’ hebben?
- Wat zijn ‘merkers’ van ‘globalisering’?
o “Globalisering is in feite het proces waarbij de wereld op economisch,
politiek en cultureel vlak steeds meer met elkaar verweven raakt. Je kunt
het zien als een web dat steeds strakker wordt getrokken.”
Voorbeelden van globalisering
- The Network Society: dankzij ICT kunnen mensen, informatie en kapitaal over in
real-time over de hele wereld bewegen
- Pandemieën (HIV & Aids, Corona): door internationaal reizen en globale handel
kan een lokaal virus binnen enkele dagen een wereldprobleem worden
- Sekswerk gaat globaal: verandering van wie sekswerker is. Instroom van
migranten die door armoede in hun eigen land in de globale seksindustrie
belanden
- Cultuurindustrie: homogenisering van cultuur, over ter wereld kijken en eten we
hetzelfde. Er ontstaat ook “glocalisering”: wereldwijde producten die aangepast
worden aan lokale smaken
- Ontwikkeling van internationale instellingen: VN, de Wereldbank, de WHO, …
regels op wereldniveau
- Migratie
- Conflict (9/11): hele wereld voelt het
- Ecologie: verhandelen van emissierechten
1.2. ‘Globalisering’
Er is geen consenus over wat globalisering is
Intuïtief niveau: lijkt geen probleem, maar...
- Feitelijk-theoretische problemen:
o Geen consensus over wat globalisering nu precies inhoudt – wat het is en
wat het voorstelt, hoe het ‘ons’ beïnvloedt, hoe globalisering best in kaart
te brengen, te bestuderen, etc.
o Ook geen consensus over de timing van ‘globalisering’ – hoe ‘nieuw’ het is
– globaliseringsgolven?
o Veelheid van omschrijvingen, definities en theorieën
- Ook geen eensgezindheid over de appreciatie/evaluatie ervan
o Geeft aanleiding tot verhitte debatten: zie bv. de ‘anti-' of 'anders'-
globaliseringsbeweging, en meer recent terugplooien op de eigen natie,
politiek en economisch netwerk en invloedsfeer
Waarom is dit belangrijk?
, - De selectie/identificatie (object) van wat begrepen wordt als de belangrijkste
processen en uitingen van globalisering – en dus ook wat 'globale seks' is, is
verbonden met
- De keuze van perspectief (theorie) inzake hoe ‘globalisering’ te bestuderen
- En heeft zo ook een invloed op de evaluatie erva
1.2.1. Enkele definities: processen & structuren
Held & McGrew: Globalization, simply put, denotes the
- Expending scale, growing magnitude, speeding up and deepening impact
- Of transcontinental flows and patterns of social interaction.
It refers to a shift or transformation in the scale of human organization
that links distant communities and expands the reach of power
relations across the world's regions and continents.
+
Steger (voegt extra element toe)
- Growing awareness
- Zelfreflexief element, wereldproces
- Globalisation refers to a multidimensional set of social processes that create,
multiply, stretch, and intensify worldwide social interdependencies and
exchanges, while at the same time fostering in people a growing awareness of
deepening connections between the local and the distant.
1.2.2. Een eerste omschrijving
- Dynamisch element: Transcontinentale stromen en patronen van sociale
interactie & interdependenties
o Waarvan de schaal toeneemt,
o Die intenser worden,
o Die versnellen, en
o Waarvan de impact toeneemt.
- Structureel element: Verschuivingen of veranderingen in de schaal van
menselijke organisatie
o Waardoor ver van elkaar verwijderde gemeenschappen met elkaar gelinkt
worden,
o En waardoor de reikwijdte van machtsrelaties tussen wereldregio's en
continenten uitbreiden
- Verhogen van bewustzijn (element van Steger): globalisering als reflectief
proces
Maar weten we hier eigenlijk iets meer mee?
- Welke ‘transcontinentale stromen’ en ‘patronen van sociale interactie’?
, - Welke verschuivingen of veranderingen in sociale organisatie en wat zijn de
gevolgen daarvan?
- En: hoe uit zich dat groeiend bewustzijn?
1.2.3. Dimensies van globalisering
Vier dimensies
- Politiek
- Cultureel
- Economisch
- Ideologisch
Politieke globalisering:
Ontwikkeling van nationale en soevereine staten
- Die staten zijn aparte eenheden en onderhandelen met elkaar
- Soevereine staten hebben recht op zelfbeschikking & zijn evenwaardig
- Er ontstaan nationale identiteiten (niet louter politiek, maar identiteit dus)
o Imagined communities (nationalisme & identiteit)
- Supranationaal = global governance system
o VN: post WOII
o Toepassen van mensenrechten op seksuele rechten
o Systeem dat sterker en sterker onder druk komt te staan (door o.a. Trump
die zich terugtrekt uit de VN)
- GGS is aan het afbrokkelen (zie Ukraine vs. Rusland)
o Erosie van de Natie-staat
Millenium Development Goals: deels succesvol, deels ook niet natuurlijk…
- Eradicate extreme poverty and hunger
o Armoede en honger is significant minder over de jaren heen
- Reduce child mortality
- Ensure environmental sustainability
- Improve maternal health
- Gender equality and empower women
o Stijgende gendergelijkheid op school en parlement
- …
Sustainable development goals: 2015-2030
- Zero hunger, gender equality, clean water and sanitation, life below water,
climate action, …
Verschillen MDG & SDG
- Omvang: De MDGs omvatten 8 doelstellingen met 21 subdoelen. De SDGs
(2015-2030) breidden uit naar 17 doelstellingen met 169 subdoelen
, - Opzet: De MDGs richtten zich primair op ontwikkelingslanden en ontwikkeling
werd gezien als een uitdaging voor het Globale Zuiden met ondersteuning van het
Globale Noorden
- Dimensies: De MDGs behandelden ecologische duurzaamheid als een
afzonderlijke doelstelling. De SDGs integreren ecologische, sociale en
economische dimensies doorheen het volledige raamwerk, met erkenning van
hun onderlinge afhankelijkheid.
- Raamwerk: De SDGs hanteren meer expliciete rechtengebaseerde taal, met
name met betrekking tot gendergelijkheid, ongelijkheidsreductie en inclusieve
instellingen.
Tendens naar global governance en trans- en internationale nationale (politieke)
organisaties
- Impact van NGO's en allerhande belangenorganisaties – ‘Global Civil Society’
- Mondialisering van mensenrechten-discours sinds de ‘70-er jaren
- 'Global justice' debatten
- Ontstaan van VN-instanties die rechtstreekse impact hebben op globale
organisatie van seksualiteiten, bv WHO. UNODC
Crisis van de liberale internationale orde: De liberale internationale orde, sinds 1945
gestructureerd rond multilaterale instituties (VN, WTO, IMF, …), internationale
rechtsnormen, en een waarden-gebaseerde consensuspolitiek, ondervindt sinds 2017
systematische ondermijning:
- Institutionele afbraak: De Trump-administratie, bv., trok zich terug uit
multilaterale organisaties en verdragen met ongekende snelheid: het
Klimaatakkoord van Parijs (2017), UNESCO, de VN-Mensenrechtenraad, de WHO,
en het INF-wapenbeheersingsverdag met Rusland - multilateralisme wordt meer
en meer beschouwd als inbreuk op nationale soevereiniteit.
- Normatieve afbraak: De National Security Strategy van 2017 herinterpreteerde
Amerikaanse buitenlandse politiek expliciet als "America First", waarbij nationale
welvaart prevaleerde boven "het mondiale goed": “The purpose of foreign policy
is the protection of core national interests; that is the sole focus of this strategy.”
Economische globalisering:
Opnieuw sterker er sterker onder druk
- Sinds jaren ‘70 - Opkomst van een globale neo-liberale economische orde
- Internationalisering van handel en geldwezen
- Internationale economische crisissen en hypes
- Groeiende macht van transnationale ondernemingen
- Verhoogde impact van internationale economische instellingen zoals
Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Wereldbank en de
Wereldhandelsorganisatie (WTO)
- Vrijhandelsakkoorden
- Economische liberalisering – ‘Washington Consensus’
, Van hyperglobalisatie naar globalisatie 2.0
- Hyperglobalisering als diepgaande internationale economische integratie,
multilaterale handelsliberalisering, … naar een breakpoint
- Breakpoint: structurele verschuivingen door China, Brexit, Trump
- Vandaag globalisatie 2.0: blokken die met elkaar overleggen, minder wereldwijd
o Van multilaterale naar bilaterale/regionale handelsakkoorden; opkomst
economische blokvorming (VS-bondgenoten vs. China-georiënteerde
economieën)
o Economische oorlog in functie van eigen nationale belangen (bv. tarrifs)
o Groei van interregionale handel ten koste van globale handel; versterking
regionale blokken
o Strategische autonomie: economische veiligheid als beleidsprioriteit;
controle kritieke technologieën en grondstoffen
Culturele globalisering:
Zijn we op weg naar een global culture?
- Is global culture nog een zinnig begrip?
o Culturele weerstand
o Maar, rol van media en genetwerkte spelers met grote impact
Wel een opkomst van een mondiale consumentencultuur, maar steeds minder
mondiale waarden
- Maar niet steeds meer seculiere wereld
- Lineaire ‘secularisering’ en ‘modernisering’?
- Impact van planetaire fenomenen – opwarming van aarde, armoede, maar ook:
emancipatiebewegingen, … (cf. stegers dimensie van reflexiviteit)
Cultuur: verenigingschap van mensen gelinkt in tijd en ruimte met een gedeelde
culturele identiteit
