Verzekeringsrecht (mondeling, voorbereidingstijd, leer adhv WB: staat alles in)
Welke factoren zijn relevant voor het sluiten van een verzekeringsovereenkomst?
Risicoprofiel:
- Mannen: 28 j, bedrijfsjurist, gehuwd, 1 kind, huren huis
- Vrouwen: 28 j, zelfstandig advocaat, renovatie gekocht huis, avontuurlijk type
Wat zijn relevante factoren?: Geslacht, huren of kopen, kind, statuut (zelfstandige of werknemer),
avontuurlijke aanleg
->mannen meer ongevallen, leven korter…
Risico-aversie: Bepalen a.d.h.v. een kansspel (in euro)
K1: KOP 28 MUNT 28
K2: KOP 24 MUNT 36
K3: KOP 20 MUNT 44
K4: KOP 16 MUNT 52
K5: KOP 12 MUNT 60
K6: KOP 2 MUNT 70
Spaarbuffer: Wat is je kapitaal en in hoeverre ben je bereid zelf de financiële gevolgen te dragen van
schadegevallen?
OPM: nooit onterecht denken dat je verzekerd bent Cf. Carnavalszaak Aalst (carnavalsstoet aalst,
brand nacht in loods met wagens, leden dachten 2x verzekerd: zelf verzekering & stad aalst had ook
wanverzekering (autoverzekering) vr periode van de stoet, polis dekte alle wagens – maar in polis
stond: wagens enkel gedekt tijdens stoet en dus niet id nacht)
Wat is een verzekering?
Economische betekenis:
= In geld waardeerbare risico’s spreiden over een groep
->AH is dat je uw schade van A nr B verschuift vanuit economisch perspectief een verzekering
is mbv premiebetalers wordt iemand zijn schade gedekt dus iedereen draagt zijn steentje bij
door premie te betalen
Juridische betekenis:
= Een ovk waarbij ene partij zich verbindt om tegen betaling ve premie ad andere partij, een
som te betalen/ prestatie te leveren wanneer zich een onzekere gebeurtenis voordoet,
waarbij naargelang het geval de verzekerde of begunstigde belang heeft dat zich dat niet
voordoet (Art. 5.14 Verzekeringswet)
Meerdere functies:
1. Vergoedende functie
2. Spaarfunctie
3. Preventieve functie
1
,Verzekeringen positioneren tussen andere vergoedingssystemen (aansprakelijkheidsrecht, sociale
zekerheid en vergoedingsfondsen)
Verzekeringswetgeving
- Verzekeringswet 1874
= wet is kind van zijn tijd, toen vooral bescherming verzekeraar -> tot 1992, dan vervanen
door de wet Landverzekeringsovereenkomsten
- Wet op de Landverzekeringsovereenkomst van 25 juni 1992
- Wet van 4 april 2014 betreffende de Verzekeringen (hierna: Verzekeringswet)
= groot stuk copy paste van 1992
Deel 1: Algemene bepalingen
Deel 2: Specifieke bep. mbt bedrijfsvoering
Deel 3: Aanbieden en sluiten van ovk: informatie, publiciteit, tarifering, segmentatie en
winstdeling
Deel 4: De landverzekeringsovk
Deel 5: De verz.ovk andere dan de landverz.ovk
Deel 6: Verzekeringsbemiddeling en distributie van verz.
Deel 7: Organisatie van het toezicht
Deel 8: Strafbepalingen
Deel 9: Bepalingen van verschillende aard
->wij focussen op deel 4: DEEL 4:
Titel 1: de landverz.ovk in het algemeen
- Inleidende bepalingen
- Bepalingen van toep. op alle verz.ovk
- Bepalingen eigen aan verz. tot vergoeding van de schade
- Bepalingen eigen aan verz. tot uitkering vast bedrag
Titel 2: Schadeverzekeringen
- Alg. bepalingen
- Zaakverzekeringen
- Aansprakelijkheidsverzekeringen
- Rechtsbijstandverzekeringen
Titel 3: Persoonsverzekeringen
- Gemeenschappelijke bepalingen
- Levensverzekeringsovereenkomsten
- Persoonsverzekeringen andere dan levensverzekeringen
2
, Titel 4: Slotbepalingen
!belangrijk om contract op examen juist te kwalificeren, dan weet je welke regels wel/ niet vt zijn op
dit contract! (bv. AHverzekering, dus algemene bepalingen vt en dan bepalingen die enkel hier
gelden) – die oefening moet je altijd maken
(positieve) kenmerken
- Aandacht voor definities (art. 5 en art. 55 Verzekeringswet)
- Logische structuur
- Vnl. dwingend karakter van deel 4
!meeste bepalingen (niet allemaal) van deel 4 zijn van dwingend recht! -> mag niet van worden
afgeweken bij overeenkomst (ip niet ambtshalve opwerpen)
->enkele bepalingen OO en aanvullend recht, maar meeste van dwingend recht – ENKEL DEEL 4
(om contractuele vrijheid VA in te perken)
- Deels consumentvriendelijk karakter, maar toch bepalingen boek 6 WER die gecopy-paste zijn,
maar is enkel B2C-context (verzekeringscontracten kunnen ook B2B zijn dus dan nvt)
Kritiek
- Beoogde codificatie werd slechts deels bereikt
- Waarom geen inhoudelijke wijzigingen aan WLVO?
- Regels mbt verzekeringscontractenrecht & mbt toezicht in zelfde wet: goede zaak?
Andere relevante regelgeving
- Talrijke uitvoeringsbesluiten
- Sinds 1 januari 2023: Boeken 1 en 5 BW
- Sinds 1 januari 2025: Boek 6 BW
- Boek 6 WER
- Antidiscriminatiewet en Genderwet
- Gedragscodes
- Invloed Europese recht
Indeling verzekeringen
Land-, zee- en luchtverzekeringen -> Aparte wetgeving:
Uit de parlementaire voorbereiding van de WLVO blijkt dat de wetgever geopteerd heeft voor de
term landverzekering om de zee-, binnenvaart- en luchtverzekeringen, waarop de wet van 11 juni
1874 van toepassing blijft, uit te sluiten van het toepassingsgebied van de landverzekeringswet.
Het begrip landverzekeringen in de WLVO is niet bedoeld om andere dan de hierboven genoemde
verzekeringen uit te sluiten van het toepassingsgebied ervan. Tenzij er van wordt afgeweken door
bijzondere wetten is de WLVO bijgevolg van toepassing op alle verzekeringen die niet uit haar
toepassingsgebied worden uitgesloten, ongeacht of ze al dan niet risico's dekken die zich op de
vaste grond voordoen.
3
, Hetzelfde geldt voor de Verzekeringswet 2014.
*Landverzekeringen: Verzekeringswet 2014
* Zeeverzekeringen: apart onderdeel van transportverzekeringsrecht (cf. opleidingsonderdeel
‘Scheepvaartrecht’)
Vb. Antwerpen 22 oktober 2013: De omstandigheid dat een pleziervaartuigverzekering, die noch
een verzekering van goederenvervoer, noch een zee- of binnenvaartverzekering is, risico's dekt
die zich althans ten dele op het water voordoen, sluit niet uit dat de wet van 25 juni 1992 van
toepassing is op die verzekering.
* Luchtverzekeringen
Maar Cass. 18 december 2015: WLVO geldt ook voor luchtverzekeringen, met uitz. van
luchtverzekeringen voor goederenvervoer
Verplichte en niet-verplichte verzekeringen:
• In beginsel: “geen recht op verzekeringen” (wilsautonomie), hoewel solidariteitsgedachte aan
belang wint in wetgeving en rechtspraak
MAAR:
1. Verzekeringen verplicht bij wet, KB, MB of besluit van een gemeenschaps-/ gewestregering (cf.
lijst FSMA): werkwijze is niet steeds dezelfde (modelovk, minimumgarantievwdn, geen
inhoudelijke regeling…)
->soms kiest wetgever voor:
- modelovk (bv. BA-autoverzekering, verplicht: modelovk uitgewerkt dr VA, boeit niet
welke VA je kiest want elke VA gebruikt zelfde modelovk)
- minimumgarantievw’en (= verzekerongsovk is nt enkel verplicht, daarnaast is VA ook
verplicht minimaal de bescherming te bieden die wij als wetgever hebben aangegeven,
ruimere bescherming mag, maar geen lagere)
- schuldsaldoverzekering, kan dat bank je verplicht om dit te sluiten als vw’e opdat je je
lening krijgt -> kan je verplichten obv de wilsautonomie, als je niet wil dan is ok, maar ook
geen lening -> als je overlijdt ofzo gaat saldo vd schuldsaldoverzekering ad bank betaald
worden
2. Contractueel verplichte verzekeringen
3. Deontologisch verplichte verzekeringen:
Indien deontologische regel wordt bekrachtigd in wet of KB, krijgt het een dwingend karakter
Verzekeringen tot vergoeding van de schade & verzekeringen tot uitkering van een vast bedrag
(art. 55, 3° en 4° Verzekeringswetdefinities) (in art. 5 alle def die gelden vr gehele wet, in art. 55 alle
def voor deel 4) – definities NVBK, in codex
3° "verzekering tot vergoeding van schade" : verzekering waarbij de verzekeraar zich ertoe verbindt
de prestatie te leveren die nodig is om de schade die de verzekerde geleden heeft of waarvoor hij
aansprakelijk is, geheel of gedeeltelijk te vergoeden.
4° "verzekering tot uitkering van een vast bedrag" : verzekering waarbij de prestatie van de
verzekeraar niet afhankelijk is van de omvang van de schade.
Persoonsverzekeringen & schadeverzekeringen (art. 5, 15° en 16° Verzekeringswet)
4
Welke factoren zijn relevant voor het sluiten van een verzekeringsovereenkomst?
Risicoprofiel:
- Mannen: 28 j, bedrijfsjurist, gehuwd, 1 kind, huren huis
- Vrouwen: 28 j, zelfstandig advocaat, renovatie gekocht huis, avontuurlijk type
Wat zijn relevante factoren?: Geslacht, huren of kopen, kind, statuut (zelfstandige of werknemer),
avontuurlijke aanleg
->mannen meer ongevallen, leven korter…
Risico-aversie: Bepalen a.d.h.v. een kansspel (in euro)
K1: KOP 28 MUNT 28
K2: KOP 24 MUNT 36
K3: KOP 20 MUNT 44
K4: KOP 16 MUNT 52
K5: KOP 12 MUNT 60
K6: KOP 2 MUNT 70
Spaarbuffer: Wat is je kapitaal en in hoeverre ben je bereid zelf de financiële gevolgen te dragen van
schadegevallen?
OPM: nooit onterecht denken dat je verzekerd bent Cf. Carnavalszaak Aalst (carnavalsstoet aalst,
brand nacht in loods met wagens, leden dachten 2x verzekerd: zelf verzekering & stad aalst had ook
wanverzekering (autoverzekering) vr periode van de stoet, polis dekte alle wagens – maar in polis
stond: wagens enkel gedekt tijdens stoet en dus niet id nacht)
Wat is een verzekering?
Economische betekenis:
= In geld waardeerbare risico’s spreiden over een groep
->AH is dat je uw schade van A nr B verschuift vanuit economisch perspectief een verzekering
is mbv premiebetalers wordt iemand zijn schade gedekt dus iedereen draagt zijn steentje bij
door premie te betalen
Juridische betekenis:
= Een ovk waarbij ene partij zich verbindt om tegen betaling ve premie ad andere partij, een
som te betalen/ prestatie te leveren wanneer zich een onzekere gebeurtenis voordoet,
waarbij naargelang het geval de verzekerde of begunstigde belang heeft dat zich dat niet
voordoet (Art. 5.14 Verzekeringswet)
Meerdere functies:
1. Vergoedende functie
2. Spaarfunctie
3. Preventieve functie
1
,Verzekeringen positioneren tussen andere vergoedingssystemen (aansprakelijkheidsrecht, sociale
zekerheid en vergoedingsfondsen)
Verzekeringswetgeving
- Verzekeringswet 1874
= wet is kind van zijn tijd, toen vooral bescherming verzekeraar -> tot 1992, dan vervanen
door de wet Landverzekeringsovereenkomsten
- Wet op de Landverzekeringsovereenkomst van 25 juni 1992
- Wet van 4 april 2014 betreffende de Verzekeringen (hierna: Verzekeringswet)
= groot stuk copy paste van 1992
Deel 1: Algemene bepalingen
Deel 2: Specifieke bep. mbt bedrijfsvoering
Deel 3: Aanbieden en sluiten van ovk: informatie, publiciteit, tarifering, segmentatie en
winstdeling
Deel 4: De landverzekeringsovk
Deel 5: De verz.ovk andere dan de landverz.ovk
Deel 6: Verzekeringsbemiddeling en distributie van verz.
Deel 7: Organisatie van het toezicht
Deel 8: Strafbepalingen
Deel 9: Bepalingen van verschillende aard
->wij focussen op deel 4: DEEL 4:
Titel 1: de landverz.ovk in het algemeen
- Inleidende bepalingen
- Bepalingen van toep. op alle verz.ovk
- Bepalingen eigen aan verz. tot vergoeding van de schade
- Bepalingen eigen aan verz. tot uitkering vast bedrag
Titel 2: Schadeverzekeringen
- Alg. bepalingen
- Zaakverzekeringen
- Aansprakelijkheidsverzekeringen
- Rechtsbijstandverzekeringen
Titel 3: Persoonsverzekeringen
- Gemeenschappelijke bepalingen
- Levensverzekeringsovereenkomsten
- Persoonsverzekeringen andere dan levensverzekeringen
2
, Titel 4: Slotbepalingen
!belangrijk om contract op examen juist te kwalificeren, dan weet je welke regels wel/ niet vt zijn op
dit contract! (bv. AHverzekering, dus algemene bepalingen vt en dan bepalingen die enkel hier
gelden) – die oefening moet je altijd maken
(positieve) kenmerken
- Aandacht voor definities (art. 5 en art. 55 Verzekeringswet)
- Logische structuur
- Vnl. dwingend karakter van deel 4
!meeste bepalingen (niet allemaal) van deel 4 zijn van dwingend recht! -> mag niet van worden
afgeweken bij overeenkomst (ip niet ambtshalve opwerpen)
->enkele bepalingen OO en aanvullend recht, maar meeste van dwingend recht – ENKEL DEEL 4
(om contractuele vrijheid VA in te perken)
- Deels consumentvriendelijk karakter, maar toch bepalingen boek 6 WER die gecopy-paste zijn,
maar is enkel B2C-context (verzekeringscontracten kunnen ook B2B zijn dus dan nvt)
Kritiek
- Beoogde codificatie werd slechts deels bereikt
- Waarom geen inhoudelijke wijzigingen aan WLVO?
- Regels mbt verzekeringscontractenrecht & mbt toezicht in zelfde wet: goede zaak?
Andere relevante regelgeving
- Talrijke uitvoeringsbesluiten
- Sinds 1 januari 2023: Boeken 1 en 5 BW
- Sinds 1 januari 2025: Boek 6 BW
- Boek 6 WER
- Antidiscriminatiewet en Genderwet
- Gedragscodes
- Invloed Europese recht
Indeling verzekeringen
Land-, zee- en luchtverzekeringen -> Aparte wetgeving:
Uit de parlementaire voorbereiding van de WLVO blijkt dat de wetgever geopteerd heeft voor de
term landverzekering om de zee-, binnenvaart- en luchtverzekeringen, waarop de wet van 11 juni
1874 van toepassing blijft, uit te sluiten van het toepassingsgebied van de landverzekeringswet.
Het begrip landverzekeringen in de WLVO is niet bedoeld om andere dan de hierboven genoemde
verzekeringen uit te sluiten van het toepassingsgebied ervan. Tenzij er van wordt afgeweken door
bijzondere wetten is de WLVO bijgevolg van toepassing op alle verzekeringen die niet uit haar
toepassingsgebied worden uitgesloten, ongeacht of ze al dan niet risico's dekken die zich op de
vaste grond voordoen.
3
, Hetzelfde geldt voor de Verzekeringswet 2014.
*Landverzekeringen: Verzekeringswet 2014
* Zeeverzekeringen: apart onderdeel van transportverzekeringsrecht (cf. opleidingsonderdeel
‘Scheepvaartrecht’)
Vb. Antwerpen 22 oktober 2013: De omstandigheid dat een pleziervaartuigverzekering, die noch
een verzekering van goederenvervoer, noch een zee- of binnenvaartverzekering is, risico's dekt
die zich althans ten dele op het water voordoen, sluit niet uit dat de wet van 25 juni 1992 van
toepassing is op die verzekering.
* Luchtverzekeringen
Maar Cass. 18 december 2015: WLVO geldt ook voor luchtverzekeringen, met uitz. van
luchtverzekeringen voor goederenvervoer
Verplichte en niet-verplichte verzekeringen:
• In beginsel: “geen recht op verzekeringen” (wilsautonomie), hoewel solidariteitsgedachte aan
belang wint in wetgeving en rechtspraak
MAAR:
1. Verzekeringen verplicht bij wet, KB, MB of besluit van een gemeenschaps-/ gewestregering (cf.
lijst FSMA): werkwijze is niet steeds dezelfde (modelovk, minimumgarantievwdn, geen
inhoudelijke regeling…)
->soms kiest wetgever voor:
- modelovk (bv. BA-autoverzekering, verplicht: modelovk uitgewerkt dr VA, boeit niet
welke VA je kiest want elke VA gebruikt zelfde modelovk)
- minimumgarantievw’en (= verzekerongsovk is nt enkel verplicht, daarnaast is VA ook
verplicht minimaal de bescherming te bieden die wij als wetgever hebben aangegeven,
ruimere bescherming mag, maar geen lagere)
- schuldsaldoverzekering, kan dat bank je verplicht om dit te sluiten als vw’e opdat je je
lening krijgt -> kan je verplichten obv de wilsautonomie, als je niet wil dan is ok, maar ook
geen lening -> als je overlijdt ofzo gaat saldo vd schuldsaldoverzekering ad bank betaald
worden
2. Contractueel verplichte verzekeringen
3. Deontologisch verplichte verzekeringen:
Indien deontologische regel wordt bekrachtigd in wet of KB, krijgt het een dwingend karakter
Verzekeringen tot vergoeding van de schade & verzekeringen tot uitkering van een vast bedrag
(art. 55, 3° en 4° Verzekeringswetdefinities) (in art. 5 alle def die gelden vr gehele wet, in art. 55 alle
def voor deel 4) – definities NVBK, in codex
3° "verzekering tot vergoeding van schade" : verzekering waarbij de verzekeraar zich ertoe verbindt
de prestatie te leveren die nodig is om de schade die de verzekerde geleden heeft of waarvoor hij
aansprakelijk is, geheel of gedeeltelijk te vergoeden.
4° "verzekering tot uitkering van een vast bedrag" : verzekering waarbij de prestatie van de
verzekeraar niet afhankelijk is van de omvang van de schade.
Persoonsverzekeringen & schadeverzekeringen (art. 5, 15° en 16° Verzekeringswet)
4
