PRIVATE VEILIGHEID ’23 - 24
1
Lessen en powerpoints gegeven door Prof. dr. Leloupe
, PRIVATE VEILIGHEID LES 1: INLEIDING EN THEORETISCHE
DUIDING
Inleiding
- Toenemende zichtbaarheid & Toenemend contact van private veiligheidssector in
België (vergroting van de sector door de vergrote pool aan bevoegdheden (VB:
toegangscontrole,…))
- Zowel in de private als (semi-)publieke ruimte:
o Verschillende organisaties en personen betrokken met vele bevoegdheden die
gelijken op politie. Maar ze zijn geen politie (geen dwang of geweld)
o Taken en bevoegdheden lijken gelijkaardig aan deze van politie
o MAAR: is geen politie (geen dwang of geweld, desondanks bewapening)
- Impact op maatschappelijk, sociaal en persoonlijk leven
o Organisatie en handhaving veiligheid
o Uitvoeren toezicht en controle
o Principes van dwang en geweld, privacy, grondrechten, …
- Steeds grotere rol (niet-politionele) veiligheidsfuncties (VB: scanners temperatuur,
avondklok-controleur,..) -> technologie gebruiken die impact heeft op privacy,…
VEILIGHEIDSLANDSCHAP IN BEL
ACTOREN
- Vele veiligheidsberoepen aan de publieke zijde (VB: politie, bijzondere
inspectiediensten,..
o Er zijn voor alle publieke zijdes zijn er private tegenhangers (VB: politie VS
bewakingsagenten (preventiever & repressiever optreden dan politie)
- Nadelen publiek
o Onderbemand
o Niet-prioritair
o Kan in media komen
o (wel goedkoper)
- Bewakingsonderneming = onderneming die bewakingsagenten zal
uitbesteden/tewerkstellen bij klanten die ervoor betalen (VB: VUB betaalt aan
Securitas)
- Interne bewakingsdienst = treedt enkel op ten behoeve van eigen onderneming en zal
enkel voor hen werken en wordt niet uitbesteed. Er is geen contract, het is in
loondienst van bedrijf (VB: KBC doet geen beroep op Securitas, heeft een eigen
bewaking)
- Veiligheidsdiensten = bijzondere veiligheid, worden als deel van private veiligheid
beschouwd, zijn hier geen fan van (VB: securail)
Gedifferentieerd veiligheidslandschap in BEL zowel
- Publieke zijde: politie, gemeenschapswacht, bijzondere inspectiediensten (VB:
douane), inlichtingendiensten, civiele bescherming, leger, …
- Private zijde: bewakingsondernemingen, ondernemingen voor alarm- en
camerasystemen, private opsporingssector, interne bewakingsdiensten, private
militaire ondernemingen, …
o Onder toezicht en controle van de minister van Binnenlandse Zaken (je moet bij
hen vergunning vragen na een controle)
PUBLIEK-PRIVATE VERHOUDING
Internationaal
- Whitepaper CoESS, ‘The new security company’ (2015)
2
Lessen en powerpoints gegeven door Prof. dr. Leloupe
, o Denemarken: verhoudingen gelijkaardig aan België
o Duitsland: verhoudingen 1/1 (privaat = publiek)
o Hongarije:
o Nederland: ¾ ten voordele van politie (60K) VS privaat (40K)
o Verenigd Koninkrijk: 2/1 ten voordele van privaat (300K tewerkgesteld
binnen bewakingsindustrie (privaat))
- Buiten Europa
o India: 3 miljoen binnen privaat
o Zuid-Afrika: grootste private industrie
- Echter: belang definiëring private veiligheid (juridisch kader,
definiëring, overheidsregulering VS vrije macht,...)
Publieke veiligheidssector
- Politieambtenaren – lokale politie
o Wet van 5 augustus 1992 betreffende de politiedienst en Wet van 7 december
1998 tot organisatie van een geïntegreerde politiedienst, gestructureerd op twee
niveaus
o Politiezone, korpschef
o Basispolitiezorg
o Verhouding federale politie
- Agenten van politie – lokale politie
o Wegverkeer, naleving gemeentereglementen
o Beperkte politiebevoegdheden
- Politieambtenaren – federale politie
o Wet van 5 augustus 1992 betreffende de politiedienst en Wet van 7 december
1998 tot organisatie van een geïntegreerde politiedienst, gestructureerd op twee
niveaus
o Commissaris-Generaal, Minister Binnenlandse Zaken en Justitie
o Gespecialiseerde opdrachten
- Verhouding lokale politie
- Gemeenschapswachten (belangrijk): stadswachten zijn gefusioneerd tot
gemeenschapswachten. De wijkagent was gekend en had goed/nauw contact met
burgers. Nu heeft de wijkagent dat niet tenzij je verhuisd. Er is dus een verandering in
rol. De soc controle valt wat weg. Kleine problemen konden door hen opgelost worden,
kan nu niet meer. Er is nu veel administratieve functie aan de job, waardoor ze minder
op straat aanwezig zijn.
o Wet van 15 mei 2007 tot instelling van de functie van gemeenschapswacht, tot
instelling van de dienst gemeenschapswachten en tot wijziging van art. 119bis
van de nieuwe gemeentewet
o Alle niet-politionele, publieke veiligheidsfuncties sinds 1 januari 2008
Stadswachten, parkwachters, stewards (niet te verwarren met
voetbalstewards), lijnspotters, ambtenaren bevoegd om vaststellingen te
doen die leiden tot een Gemeentelijke Administratieve Sanctie (GAS), …
Geen politionele bevoegdheden en niet dezelfde bevoegdheden als
private bewakingsagenten (VB: geen toegangscontrole bij Tomorrowland)
Bevoegdheden: bewustmaking, informeren, doorgeven informatie aan
bevoegde diensten, vaststellen inbreuken (GAS), toezicht bij evenementen
door overheid of gemeente georganiseerd
o Militaire politieagenten
KB 1 december 1975, Art 3.11° KB 1 december 1975
Wet 16 juli 2020, wat de doorstroming van prioritaire voertuigen betreft
Militaire domeinen en escorte militaire voertuigen
- Douaniers
3
Lessen en powerpoints gegeven door Prof. dr. Leloupe
, o Algemene Wet Douane en Accijnzen van 18 juli 1977
o FOD Financiën
o Grensbewaking, eerlijke handel, innen invoerrechten, controle accijnzen, btw, …
o Terrorisme, drugs
o Maken deel uit van publieke veiligheidssector. Door hybride landschap doet
douane ook aan private sector mee.
- Bijzondere veldwachters
o Veldwetboek (H2) en KB van 10 september 2017 tot regeling van het statuut van
bijzondere veldwachters
o Controle naleving wet op jacht en visserij
Private veiligheidssector + bijzondere veiligheid
- Bewakingsagenten
o Wet van 2 oktober 2017 tot regeling van de private en bijzondere veiligheid
o Bewakingsondernemingen of interne bewakingsdiensten (VB: Securitas, KBC,
VIP-protection (close procetion..)
o Bevoegdheden: bewaking gebouwen, goederen en mensen
- Private onderzoekers (de vroegere privédetectives)
o Wet van 19 juli 1991 tot regeling van het beroep van privédetective
o Beroep op technische zaken om job te doen, het klassieke is ervan af
Opsporen vermiste personen; inwinnen informatie burgerlijke stand,
gedrag, moraliteit, … verzamelen bewijsmateriaal; opsporen
bedrijfsspionage; elke andere activiteit bij een in Ministerraad overlegd KB
- Veiligheidsagenten
o Interne bewakingsdiensten die vooral ontstaan binnen de openbare
vervoersmaatschappij
Wet van 2 oktober 2017 tot regeling van de private
en bijzondere veiligheid
o Veiligheidsdienst openbare vervoersmaatschappij (MIVB, De Lijn, de TEC en de
NMBS)
o Stations, treinen, metro’s, …
Vrijwilligers
- Voetbalstewards
o Wet van 21 december 1998 betreffende de veiligheid bij voetbalwedstrijden.
o Koninklijk besluit van 25 mei 1999 tot bepaling van de voorwaarden voor de
indienstneming van voetbalstewards
o Voetbalclubs, veiligheid bij voetbalwedstrijden
- Rallystewards
o O.a. Koninklijk besluit van 28 november 1997 (B.S., 05/12/1997) houdende de
reglementering van de organisatie van sportwedstrijden of sportcompetities voor
auto’s die geheel of gedeeltelijk op de openbare weg plaatshebben
o Parcours autosportwedstrijden
Preventieve veiligheid heeft vele actoren zowel privaat als publiek, vrijwillig,
commercieel,..
PLURALISERING VAN DE POLITIEFUNCTIE
- Theoretische verklaring
o Pluralisering: twee tendensen doen zich voor in veiligheidssector (vermeerdering
veiligheidssferen en spelers van veiligheidshandhaving (publiek & privaat), dus
fragmentatie) & vervaging ts grenzen publiek VS privaat (VB: camerasystemen,
beveiligingssystemen,… als hoofd van pluralisering), dus commercialisatie)
- Voornamelijk sinds einde 20e eeuw: pluralisering veiligheidslandschap
4
Lessen en powerpoints gegeven door Prof. dr. Leloupe
1
Lessen en powerpoints gegeven door Prof. dr. Leloupe
, PRIVATE VEILIGHEID LES 1: INLEIDING EN THEORETISCHE
DUIDING
Inleiding
- Toenemende zichtbaarheid & Toenemend contact van private veiligheidssector in
België (vergroting van de sector door de vergrote pool aan bevoegdheden (VB:
toegangscontrole,…))
- Zowel in de private als (semi-)publieke ruimte:
o Verschillende organisaties en personen betrokken met vele bevoegdheden die
gelijken op politie. Maar ze zijn geen politie (geen dwang of geweld)
o Taken en bevoegdheden lijken gelijkaardig aan deze van politie
o MAAR: is geen politie (geen dwang of geweld, desondanks bewapening)
- Impact op maatschappelijk, sociaal en persoonlijk leven
o Organisatie en handhaving veiligheid
o Uitvoeren toezicht en controle
o Principes van dwang en geweld, privacy, grondrechten, …
- Steeds grotere rol (niet-politionele) veiligheidsfuncties (VB: scanners temperatuur,
avondklok-controleur,..) -> technologie gebruiken die impact heeft op privacy,…
VEILIGHEIDSLANDSCHAP IN BEL
ACTOREN
- Vele veiligheidsberoepen aan de publieke zijde (VB: politie, bijzondere
inspectiediensten,..
o Er zijn voor alle publieke zijdes zijn er private tegenhangers (VB: politie VS
bewakingsagenten (preventiever & repressiever optreden dan politie)
- Nadelen publiek
o Onderbemand
o Niet-prioritair
o Kan in media komen
o (wel goedkoper)
- Bewakingsonderneming = onderneming die bewakingsagenten zal
uitbesteden/tewerkstellen bij klanten die ervoor betalen (VB: VUB betaalt aan
Securitas)
- Interne bewakingsdienst = treedt enkel op ten behoeve van eigen onderneming en zal
enkel voor hen werken en wordt niet uitbesteed. Er is geen contract, het is in
loondienst van bedrijf (VB: KBC doet geen beroep op Securitas, heeft een eigen
bewaking)
- Veiligheidsdiensten = bijzondere veiligheid, worden als deel van private veiligheid
beschouwd, zijn hier geen fan van (VB: securail)
Gedifferentieerd veiligheidslandschap in BEL zowel
- Publieke zijde: politie, gemeenschapswacht, bijzondere inspectiediensten (VB:
douane), inlichtingendiensten, civiele bescherming, leger, …
- Private zijde: bewakingsondernemingen, ondernemingen voor alarm- en
camerasystemen, private opsporingssector, interne bewakingsdiensten, private
militaire ondernemingen, …
o Onder toezicht en controle van de minister van Binnenlandse Zaken (je moet bij
hen vergunning vragen na een controle)
PUBLIEK-PRIVATE VERHOUDING
Internationaal
- Whitepaper CoESS, ‘The new security company’ (2015)
2
Lessen en powerpoints gegeven door Prof. dr. Leloupe
, o Denemarken: verhoudingen gelijkaardig aan België
o Duitsland: verhoudingen 1/1 (privaat = publiek)
o Hongarije:
o Nederland: ¾ ten voordele van politie (60K) VS privaat (40K)
o Verenigd Koninkrijk: 2/1 ten voordele van privaat (300K tewerkgesteld
binnen bewakingsindustrie (privaat))
- Buiten Europa
o India: 3 miljoen binnen privaat
o Zuid-Afrika: grootste private industrie
- Echter: belang definiëring private veiligheid (juridisch kader,
definiëring, overheidsregulering VS vrije macht,...)
Publieke veiligheidssector
- Politieambtenaren – lokale politie
o Wet van 5 augustus 1992 betreffende de politiedienst en Wet van 7 december
1998 tot organisatie van een geïntegreerde politiedienst, gestructureerd op twee
niveaus
o Politiezone, korpschef
o Basispolitiezorg
o Verhouding federale politie
- Agenten van politie – lokale politie
o Wegverkeer, naleving gemeentereglementen
o Beperkte politiebevoegdheden
- Politieambtenaren – federale politie
o Wet van 5 augustus 1992 betreffende de politiedienst en Wet van 7 december
1998 tot organisatie van een geïntegreerde politiedienst, gestructureerd op twee
niveaus
o Commissaris-Generaal, Minister Binnenlandse Zaken en Justitie
o Gespecialiseerde opdrachten
- Verhouding lokale politie
- Gemeenschapswachten (belangrijk): stadswachten zijn gefusioneerd tot
gemeenschapswachten. De wijkagent was gekend en had goed/nauw contact met
burgers. Nu heeft de wijkagent dat niet tenzij je verhuisd. Er is dus een verandering in
rol. De soc controle valt wat weg. Kleine problemen konden door hen opgelost worden,
kan nu niet meer. Er is nu veel administratieve functie aan de job, waardoor ze minder
op straat aanwezig zijn.
o Wet van 15 mei 2007 tot instelling van de functie van gemeenschapswacht, tot
instelling van de dienst gemeenschapswachten en tot wijziging van art. 119bis
van de nieuwe gemeentewet
o Alle niet-politionele, publieke veiligheidsfuncties sinds 1 januari 2008
Stadswachten, parkwachters, stewards (niet te verwarren met
voetbalstewards), lijnspotters, ambtenaren bevoegd om vaststellingen te
doen die leiden tot een Gemeentelijke Administratieve Sanctie (GAS), …
Geen politionele bevoegdheden en niet dezelfde bevoegdheden als
private bewakingsagenten (VB: geen toegangscontrole bij Tomorrowland)
Bevoegdheden: bewustmaking, informeren, doorgeven informatie aan
bevoegde diensten, vaststellen inbreuken (GAS), toezicht bij evenementen
door overheid of gemeente georganiseerd
o Militaire politieagenten
KB 1 december 1975, Art 3.11° KB 1 december 1975
Wet 16 juli 2020, wat de doorstroming van prioritaire voertuigen betreft
Militaire domeinen en escorte militaire voertuigen
- Douaniers
3
Lessen en powerpoints gegeven door Prof. dr. Leloupe
, o Algemene Wet Douane en Accijnzen van 18 juli 1977
o FOD Financiën
o Grensbewaking, eerlijke handel, innen invoerrechten, controle accijnzen, btw, …
o Terrorisme, drugs
o Maken deel uit van publieke veiligheidssector. Door hybride landschap doet
douane ook aan private sector mee.
- Bijzondere veldwachters
o Veldwetboek (H2) en KB van 10 september 2017 tot regeling van het statuut van
bijzondere veldwachters
o Controle naleving wet op jacht en visserij
Private veiligheidssector + bijzondere veiligheid
- Bewakingsagenten
o Wet van 2 oktober 2017 tot regeling van de private en bijzondere veiligheid
o Bewakingsondernemingen of interne bewakingsdiensten (VB: Securitas, KBC,
VIP-protection (close procetion..)
o Bevoegdheden: bewaking gebouwen, goederen en mensen
- Private onderzoekers (de vroegere privédetectives)
o Wet van 19 juli 1991 tot regeling van het beroep van privédetective
o Beroep op technische zaken om job te doen, het klassieke is ervan af
Opsporen vermiste personen; inwinnen informatie burgerlijke stand,
gedrag, moraliteit, … verzamelen bewijsmateriaal; opsporen
bedrijfsspionage; elke andere activiteit bij een in Ministerraad overlegd KB
- Veiligheidsagenten
o Interne bewakingsdiensten die vooral ontstaan binnen de openbare
vervoersmaatschappij
Wet van 2 oktober 2017 tot regeling van de private
en bijzondere veiligheid
o Veiligheidsdienst openbare vervoersmaatschappij (MIVB, De Lijn, de TEC en de
NMBS)
o Stations, treinen, metro’s, …
Vrijwilligers
- Voetbalstewards
o Wet van 21 december 1998 betreffende de veiligheid bij voetbalwedstrijden.
o Koninklijk besluit van 25 mei 1999 tot bepaling van de voorwaarden voor de
indienstneming van voetbalstewards
o Voetbalclubs, veiligheid bij voetbalwedstrijden
- Rallystewards
o O.a. Koninklijk besluit van 28 november 1997 (B.S., 05/12/1997) houdende de
reglementering van de organisatie van sportwedstrijden of sportcompetities voor
auto’s die geheel of gedeeltelijk op de openbare weg plaatshebben
o Parcours autosportwedstrijden
Preventieve veiligheid heeft vele actoren zowel privaat als publiek, vrijwillig,
commercieel,..
PLURALISERING VAN DE POLITIEFUNCTIE
- Theoretische verklaring
o Pluralisering: twee tendensen doen zich voor in veiligheidssector (vermeerdering
veiligheidssferen en spelers van veiligheidshandhaving (publiek & privaat), dus
fragmentatie) & vervaging ts grenzen publiek VS privaat (VB: camerasystemen,
beveiligingssystemen,… als hoofd van pluralisering), dus commercialisatie)
- Voornamelijk sinds einde 20e eeuw: pluralisering veiligheidslandschap
4
Lessen en powerpoints gegeven door Prof. dr. Leloupe
