ECONOMIE
Inhoud
Hoofdstuk 0: inleiding......................................................................................................... 4
het doel van de economische wetenschap......................................................................5
behoefte....................................................................................................................... 5
schaarse middelen....................................................................................................... 5
welvaart en welzijn.......................................................................................................... 5
soorten goederen............................................................................................................ 6
vrije goederen vs. economische goederen...................................................................6
Consumptiegoederen vs. Investeringsgoederen...........................................................6
consumptie en productie.................................................................................................7
de ceteris paribus-clausule.............................................................................................. 7
micro-, meso- en macro-economie ()...............................................................................7
Hoofdstuk 1: consumenten.................................................................................................8
keuze van de optimale goederencombinatie...................................................................8
de preferenties............................................................................................................. 9
budget en prijzen.......................................................................................................... 9
De (prijs)vraagcurve...................................................................................................... 11
de afleiding van de individuele vraagcurve................................................................11
Wijziging vraagcurve.................................................................................................. 11
conclusie.................................................................................................................... 11
de collectieve of marktvraagcurve.............................................................................12
De elasticiteit van de vraag........................................................................................... 12
Prijselasticiteit van de vraag.......................................................................................12
De kruiselingse prijselasticiteit van de vraag..............................................................14
De inkomenselasticiteit.............................................................................................. 15
Meting van de prijzen – de consumptieprijsindex..........................................................15
Hoofdstuk 2: producenten................................................................................................ 16
Bepaling van de optimale productiegrootte...................................................................16
productiefunctie op korte termijn...............................................................................16
productfunctie op lange termijn.................................................................................16
Wet van de toe- en afnemende meeropbrengsten........................................................17
marginale productie................................................................................................... 17
gemiddelde productie................................................................................................. 18
Kostenverloop................................................................................................................ 18
totale constante kosten.............................................................................................. 18
1
, totale variabele kosten............................................................................................... 19
totale kosten.............................................................................................................. 19
de gemiddelde en marginale kosten...........................................................................20
Opbrengstenverloop bij volkomen concurrentie............................................................21
Optimale productiegrootte bij volkomen concurrentie...................................................23
Afleiding van de aanbodcurve bij volkomen concurrentie..............................................23
De individuele Aanbodscurve.....................................................................................23
Breakeven-analyse........................................................................................................ 24
Hoofdstuk 3: prijsvorming................................................................................................. 25
markt en marktvormen.................................................................................................. 25
De volkomen concurrentie............................................................................................. 25
het consumentensurplus............................................................................................ 25
het producentensurplus.............................................................................................. 26
ingrijpen van de overheid in de prijsvorming: maximum- en minimumprijs...............26
De onvolkomen concurrentie......................................................................................... 27
Monopolie................................................................................................................... 27
Oligopolie................................................................................................................... 29
Monopolistische concurrentie.....................................................................................29
Hoofdstuk 4: macro-economische grootheden..................................................................30
De economische kringloop............................................................................................. 30
De berekening van de economische activiteit...............................................................31
kringloopschema 1: Bruto en netto.............................................................................31
kringloopschema 2: Tegen marktprijzen en tegen factorprijzen.................................33
kringloopschema 3: Nationaal en binnenlands...........................................................35
Het reële en nominale bbp............................................................................................ 36
Het bbp als maatstaf voor onze welvaart......................................................................37
Hoofdstuk 5: conjunctuur, groei en ontwikkeling..............................................................37
Conjunctuur................................................................................................................... 37
Beschrijving................................................................................................................ 37
Conjunctuurpolitiek.................................................................................................... 40
Economische groei......................................................................................................... 40
Begrip......................................................................................................................... 40
Determinanten van de groeibeweging........................................................................40
De voor- en nadelen van de economische groei.........................................................41
bespreking artikels........................................................................................................ 41
Ontwikkeling.................................................................................................................. 41
Inkomen als ontwikkelingsmaatstaf............................................................................41
Inkomensongelijkheid................................................................................................. 41
2
, Alternatieve maatstaven van maatschappelijk welzijn...............................................43
Hoofdstuk 6: de arbeidsmarkt........................................................................................... 43
aanbod van arbeidskrachten......................................................................................... 43
Vraag naar arbeidskrachten.......................................................................................... 44
België vs. Europa........................................................................................................ 44
Werkloosheid................................................................................................................. 45
Terminologie............................................................................................................... 45
Soorten en oorzaken................................................................................................... 45
Bestrijding.................................................................................................................. 46
Hoofdstuk 7: geld, monetair beleid en inflatie..................................................................46
Geld............................................................................................................................... 46
Geldsubstitutie en geldschepping...............................................................................46
Vraag naar en aanbod van geld..................................................................................47
Monetaire evenwicht.................................................................................................. 48
Monetaire politiek van het Eurosysteem (ECB)..............................................................48
Doelstelling en taken.................................................................................................. 48
De monetaire beleidsinstrumenten............................................................................49
Inflatieverschijnsel......................................................................................................... 50
Begrip......................................................................................................................... 50
Oorzaken van inflatie.................................................................................................. 51
Gevolgen van inflatie.................................................................................................. 52
Bestrijden van inflatie................................................................................................. 52
Evolutie Inflatie België................................................................................................ 52
Deflatie....................................................................................................................... 53
Hoofdstuk 8: internationale betrekkingen.........................................................................54
De werking van het systeem van vrij internationaal handelsverkeer.............................54
Handelspolitiek.............................................................................................................. 54
protectionisme: Tarifaire en niet-tarifaire handelsbelemmeringen.............................54
De wisselmarkt.............................................................................................................. 55
Begrip......................................................................................................................... 55
De hoogte van de wisselmarkt...................................................................................55
Wisselkoerssystemen................................................................................................. 56
Hoofdstuk 9: internationale samenwerking.......................................................................57
Hoofdstuk 10: milieu en duurzame ontwikkeling..............................................................58
Milieu............................................................................................................................. 58
Wereldwijde ongelijkheid in beslag op het milieu.......................................................58
Milieubeleid: mondiaal, Europees, België en Vlaanderen............................................58
Duurzame ontwikkeling: groei en milieu........................................................................59
3
, Circulaire economie en de SDG’s + circularity gap.....................................................59
Deeleconomie : duurzaam economisch model...........................................................60
MICRO-ECONOMIE
= de studie van het gedrag van individuele huishoudingen (gezinnen of bedrijven)
HOOFDSTUK 0: INLEIDING
4
Inhoud
Hoofdstuk 0: inleiding......................................................................................................... 4
het doel van de economische wetenschap......................................................................5
behoefte....................................................................................................................... 5
schaarse middelen....................................................................................................... 5
welvaart en welzijn.......................................................................................................... 5
soorten goederen............................................................................................................ 6
vrije goederen vs. economische goederen...................................................................6
Consumptiegoederen vs. Investeringsgoederen...........................................................6
consumptie en productie.................................................................................................7
de ceteris paribus-clausule.............................................................................................. 7
micro-, meso- en macro-economie ()...............................................................................7
Hoofdstuk 1: consumenten.................................................................................................8
keuze van de optimale goederencombinatie...................................................................8
de preferenties............................................................................................................. 9
budget en prijzen.......................................................................................................... 9
De (prijs)vraagcurve...................................................................................................... 11
de afleiding van de individuele vraagcurve................................................................11
Wijziging vraagcurve.................................................................................................. 11
conclusie.................................................................................................................... 11
de collectieve of marktvraagcurve.............................................................................12
De elasticiteit van de vraag........................................................................................... 12
Prijselasticiteit van de vraag.......................................................................................12
De kruiselingse prijselasticiteit van de vraag..............................................................14
De inkomenselasticiteit.............................................................................................. 15
Meting van de prijzen – de consumptieprijsindex..........................................................15
Hoofdstuk 2: producenten................................................................................................ 16
Bepaling van de optimale productiegrootte...................................................................16
productiefunctie op korte termijn...............................................................................16
productfunctie op lange termijn.................................................................................16
Wet van de toe- en afnemende meeropbrengsten........................................................17
marginale productie................................................................................................... 17
gemiddelde productie................................................................................................. 18
Kostenverloop................................................................................................................ 18
totale constante kosten.............................................................................................. 18
1
, totale variabele kosten............................................................................................... 19
totale kosten.............................................................................................................. 19
de gemiddelde en marginale kosten...........................................................................20
Opbrengstenverloop bij volkomen concurrentie............................................................21
Optimale productiegrootte bij volkomen concurrentie...................................................23
Afleiding van de aanbodcurve bij volkomen concurrentie..............................................23
De individuele Aanbodscurve.....................................................................................23
Breakeven-analyse........................................................................................................ 24
Hoofdstuk 3: prijsvorming................................................................................................. 25
markt en marktvormen.................................................................................................. 25
De volkomen concurrentie............................................................................................. 25
het consumentensurplus............................................................................................ 25
het producentensurplus.............................................................................................. 26
ingrijpen van de overheid in de prijsvorming: maximum- en minimumprijs...............26
De onvolkomen concurrentie......................................................................................... 27
Monopolie................................................................................................................... 27
Oligopolie................................................................................................................... 29
Monopolistische concurrentie.....................................................................................29
Hoofdstuk 4: macro-economische grootheden..................................................................30
De economische kringloop............................................................................................. 30
De berekening van de economische activiteit...............................................................31
kringloopschema 1: Bruto en netto.............................................................................31
kringloopschema 2: Tegen marktprijzen en tegen factorprijzen.................................33
kringloopschema 3: Nationaal en binnenlands...........................................................35
Het reële en nominale bbp............................................................................................ 36
Het bbp als maatstaf voor onze welvaart......................................................................37
Hoofdstuk 5: conjunctuur, groei en ontwikkeling..............................................................37
Conjunctuur................................................................................................................... 37
Beschrijving................................................................................................................ 37
Conjunctuurpolitiek.................................................................................................... 40
Economische groei......................................................................................................... 40
Begrip......................................................................................................................... 40
Determinanten van de groeibeweging........................................................................40
De voor- en nadelen van de economische groei.........................................................41
bespreking artikels........................................................................................................ 41
Ontwikkeling.................................................................................................................. 41
Inkomen als ontwikkelingsmaatstaf............................................................................41
Inkomensongelijkheid................................................................................................. 41
2
, Alternatieve maatstaven van maatschappelijk welzijn...............................................43
Hoofdstuk 6: de arbeidsmarkt........................................................................................... 43
aanbod van arbeidskrachten......................................................................................... 43
Vraag naar arbeidskrachten.......................................................................................... 44
België vs. Europa........................................................................................................ 44
Werkloosheid................................................................................................................. 45
Terminologie............................................................................................................... 45
Soorten en oorzaken................................................................................................... 45
Bestrijding.................................................................................................................. 46
Hoofdstuk 7: geld, monetair beleid en inflatie..................................................................46
Geld............................................................................................................................... 46
Geldsubstitutie en geldschepping...............................................................................46
Vraag naar en aanbod van geld..................................................................................47
Monetaire evenwicht.................................................................................................. 48
Monetaire politiek van het Eurosysteem (ECB)..............................................................48
Doelstelling en taken.................................................................................................. 48
De monetaire beleidsinstrumenten............................................................................49
Inflatieverschijnsel......................................................................................................... 50
Begrip......................................................................................................................... 50
Oorzaken van inflatie.................................................................................................. 51
Gevolgen van inflatie.................................................................................................. 52
Bestrijden van inflatie................................................................................................. 52
Evolutie Inflatie België................................................................................................ 52
Deflatie....................................................................................................................... 53
Hoofdstuk 8: internationale betrekkingen.........................................................................54
De werking van het systeem van vrij internationaal handelsverkeer.............................54
Handelspolitiek.............................................................................................................. 54
protectionisme: Tarifaire en niet-tarifaire handelsbelemmeringen.............................54
De wisselmarkt.............................................................................................................. 55
Begrip......................................................................................................................... 55
De hoogte van de wisselmarkt...................................................................................55
Wisselkoerssystemen................................................................................................. 56
Hoofdstuk 9: internationale samenwerking.......................................................................57
Hoofdstuk 10: milieu en duurzame ontwikkeling..............................................................58
Milieu............................................................................................................................. 58
Wereldwijde ongelijkheid in beslag op het milieu.......................................................58
Milieubeleid: mondiaal, Europees, België en Vlaanderen............................................58
Duurzame ontwikkeling: groei en milieu........................................................................59
3
, Circulaire economie en de SDG’s + circularity gap.....................................................59
Deeleconomie : duurzaam economisch model...........................................................60
MICRO-ECONOMIE
= de studie van het gedrag van individuele huishoudingen (gezinnen of bedrijven)
HOOFDSTUK 0: INLEIDING
4
