Wondzorg
SOORTEN WONDGENEZING / HOOFDSTUK 2 / PPT-BASED
Genezing vindt plaats door directe sluiting van 2.3 TERTIAIRE WONDGENEZING
wondranden. = combinatie primaire & secundaire genezing
- = weinig risico op infectie Wond wordt open gelaten om te genezen
Genezing = snel & minimaal littekenvorming (secundair) daarna gesloten door middel van
➔ Bij chirurgische incisies, schone, niet- hechting (primair)
geïnfecteerde wonden die met ➔ Bij grotere, potentieel geïnfecteerde
hechtingen, nietjes of lijm gesloten wonden die eerst gespoeld moeten
worden worden
Vertraagd? → verontreinigd (bv. straatvuil) Hersteloperatie nodig
- Niet volledig direct gesloten: deels open - Bv. buikwonde na peritonitis
laten om vuil/ infectie te verwijderen
- Sluiting gebeurd later wanneer wond
proper is
2.2 SECUNDAIRE WONDGENEZING
Wonden die niet direct gesloten worden,
genezing van binnenuit
Genezing = langer & granulatie, contractie &
epithelisatie. Meer littekenweefsel
Vertraagd? → vernietiging dermis
- Verhoogd risico op infecties (lokaal &
systematisch)
→ Bij grote wonden, wonden met weefselverlies
of geïnfecteerde wonden
- Bv. brandwonden, decubituswonden
P a g i n a 1 | 36
,Wondzorg
AANDACHTSPUNTEN BIJ WONDVERZORGING / HOOFDSTUK 3 / PPT-BASED
Geen korstvorming Korsten kunnen migratie van epitheelcellen
belemmeren & genezing vertragen
Migratie epitheelcellen Een vochtig wondmilieu ondersteunt migratie en
versnelt vorming van nieuwe huid over de wond
Wondvocht optimalisatie Handhaven van optimaal vochtbalans is essentieel
voor celactiviteit & genezing.
Te veel = maceratie
Te weinig = uitdroging
Minder risico op infectie Een goed verzorgde wond met optimaal milieu is
minder vatbaar voor infecties.
Slechte wondzorg of te veel exsudaat kan risico
verhogen
Verbandwissel minder Optimaal wondklimaat en geschikte verbanden
pijnlijk kunnen pijn verminderen tijdens verbandwissels
(schuimverband/mepilex, stellaline, hydrocolloïd)
Oorzaak achterhalen Het identificeren en aanpakken van onderliggende
oorzaak van wond (bv, druk bij decubitus) is
cruciaal
Overleg in multidisciplinair Samenwerken tussen verschillenden ZV (artsen,
team vplk, diëtisten, etc.) is noodzakelijk voor integrale
aanpak
Patiëntgebonden factoren Algehele gezondheidstoestand van patiënt, voeding,
medicatie & levenskwaliteit
Specifieke Focus wegnemen van de druk
aandachtspunten bij Optimaliseren van voedingstoestand
decubituswonden Voorkomen verdere schade aan huid &
onderliggende weefsels
P a g i n a 2 | 36
,Wondzorg
WONDBEHANDELINGSCONCEPTEN / HOOFDSTUK 4 / PPT-BASED
4.1 LANGDURIGE WONDHELING I-Infection/ Infectie of langdurige
= Proces waarbij wonden die niet binnen Inflammation ontsteking (cytokines,
verwachte tijdspanne genezen, speciale protease, groeifactoren)
aandacht en behandeling vereisen ➔ Antimicrobiële,
- Gestructureerde aanpak nodig anti-inflammatoire
of protease-
inhiberende
therapie
Doel: lage bacteriële
belasting & gecontroleerde
ontsteking met herstel van
groeifactorbalans
M-Moisture Uitdroging: vertraagde
imbalance epitheelmigratie
(vochtbalans) ➔ Hydraterende
4.2 WOUND BED PREPARATION verbanden (bv.
= Holistische benadering die ZO & wond zelf hydrogel)
omvat Overmatig vocht: maceratie
Doel: optimaal genezend milieu creëren ➔ Absorberende
Benadering vd ZO: verbanden
1 Aanpakken systemische factoren Doel: optimale vochtbalans
(onderliggende pathologieën, zoals ter ondersteuning van
diabetes/ vaatlijden) genezing en bescherming
2 Aanpakken lokale factoren die genezing van huidranden
belemmeren E – Edge/ Slechte cellulaire activiteit &
(pijn, impact op levenskwaliteit Quality Epithelisation verstoorde extracellulaire
of Life) (wondranden) matrix aan wondranden
Benadering vd wonde: ➔ Her-evaluatie +
TIME geavanceerde
- Hulpmiddel om barrières voor therapieën (bv.
wondgenezing te identificeren & debridement,
zorgplan op te stellen om deze te huidtransplantatie)
verwijderen Doel: gesloten, genezende
- Doel: bevorderen van wondgenezing wondranden
Tip: het reinigen van periwond huid (huid
4.3 TIME-MODEL rondom wond) tot 10-20cm van wondranden is
Helpt systematisch beoordelen & behandelen belangrijk onderdeel van wondhygiëne
van wonden
T-Tissue Inefficiënte celomgeving &
necrose belemmeren
genezing
➔ DUS: debridement
(verwijderen van
dood weefsel en
debris)
Doel: gezond granulerend
wondbed
P a g i n a 3 | 36
, Wondzorg
TIME CLINICAL DECISION SUPPORT TOOL / HOOFDSTUK 5 / PPT-BASED
CDST = praktisch hulpmiddel dat principes van TIME-model vertaald
--> klinische besluitvorming
ABCDE-benadering
A: Anamnese en actieve = verzamelen van essentiële gegevens over de patiënt en de
beoordeling wond
Gegevensverzameling: algemene patiëntinformatie
Wonddiagnose:
- Wondetiologie: oorzaak van de wond (bv. decubitus,
diabetische voet, arterieel vaatlijden)
- Factoren die wondgenezing beïnvloeden: diabetes,
slechte voeding, roken, medicatiegebruik
- Wondobservaties volgens TIME: Tissue, Infection,
Moisture, Edge/Epithelisation
- Datum van ontstaan: duur van wonde en voortgaan
van genezing te bepalen
B: Benadering van de ZO = een multi- en interdisciplinaire benadering is essentieel voor
optimale zorg
Samenwerking van ZV: verschillende disciplines werken samen
voor diagnose, behandeling, regelmatige evaluatie, preventie en
educatie
Technologische toepassingen
Holistische benadering: rekening houden met alle aspecten van
patiënt, niet alleen de wonde
Belangrijke stakeholder: ZO zelf & sociale netwerk zijn centraal
in het zorgproces
C: Correctie van oorzaken en = het aanpakken van de onderliggende factoren die de
barrières wondgenezing belemmeren:
- Aanpak van zorgontvangergebonden factoren:
behandelen van comorbiditeiten (bv. diabetes,
hypertensie), verbeteren van therapietrouw, stoppen
met roken
- Aanpak van wondetiologie: behandelen van de
specifieke oorzaak van de wond (bv. drukvermindering
bij decubitus, verbeteren doorbloeding bij vasculaire
wonden)
- Aanpak met preventie maatregelen: voorkomen van
verdere schade of complicaties
P a g i n a 4 | 36
SOORTEN WONDGENEZING / HOOFDSTUK 2 / PPT-BASED
Genezing vindt plaats door directe sluiting van 2.3 TERTIAIRE WONDGENEZING
wondranden. = combinatie primaire & secundaire genezing
- = weinig risico op infectie Wond wordt open gelaten om te genezen
Genezing = snel & minimaal littekenvorming (secundair) daarna gesloten door middel van
➔ Bij chirurgische incisies, schone, niet- hechting (primair)
geïnfecteerde wonden die met ➔ Bij grotere, potentieel geïnfecteerde
hechtingen, nietjes of lijm gesloten wonden die eerst gespoeld moeten
worden worden
Vertraagd? → verontreinigd (bv. straatvuil) Hersteloperatie nodig
- Niet volledig direct gesloten: deels open - Bv. buikwonde na peritonitis
laten om vuil/ infectie te verwijderen
- Sluiting gebeurd later wanneer wond
proper is
2.2 SECUNDAIRE WONDGENEZING
Wonden die niet direct gesloten worden,
genezing van binnenuit
Genezing = langer & granulatie, contractie &
epithelisatie. Meer littekenweefsel
Vertraagd? → vernietiging dermis
- Verhoogd risico op infecties (lokaal &
systematisch)
→ Bij grote wonden, wonden met weefselverlies
of geïnfecteerde wonden
- Bv. brandwonden, decubituswonden
P a g i n a 1 | 36
,Wondzorg
AANDACHTSPUNTEN BIJ WONDVERZORGING / HOOFDSTUK 3 / PPT-BASED
Geen korstvorming Korsten kunnen migratie van epitheelcellen
belemmeren & genezing vertragen
Migratie epitheelcellen Een vochtig wondmilieu ondersteunt migratie en
versnelt vorming van nieuwe huid over de wond
Wondvocht optimalisatie Handhaven van optimaal vochtbalans is essentieel
voor celactiviteit & genezing.
Te veel = maceratie
Te weinig = uitdroging
Minder risico op infectie Een goed verzorgde wond met optimaal milieu is
minder vatbaar voor infecties.
Slechte wondzorg of te veel exsudaat kan risico
verhogen
Verbandwissel minder Optimaal wondklimaat en geschikte verbanden
pijnlijk kunnen pijn verminderen tijdens verbandwissels
(schuimverband/mepilex, stellaline, hydrocolloïd)
Oorzaak achterhalen Het identificeren en aanpakken van onderliggende
oorzaak van wond (bv, druk bij decubitus) is
cruciaal
Overleg in multidisciplinair Samenwerken tussen verschillenden ZV (artsen,
team vplk, diëtisten, etc.) is noodzakelijk voor integrale
aanpak
Patiëntgebonden factoren Algehele gezondheidstoestand van patiënt, voeding,
medicatie & levenskwaliteit
Specifieke Focus wegnemen van de druk
aandachtspunten bij Optimaliseren van voedingstoestand
decubituswonden Voorkomen verdere schade aan huid &
onderliggende weefsels
P a g i n a 2 | 36
,Wondzorg
WONDBEHANDELINGSCONCEPTEN / HOOFDSTUK 4 / PPT-BASED
4.1 LANGDURIGE WONDHELING I-Infection/ Infectie of langdurige
= Proces waarbij wonden die niet binnen Inflammation ontsteking (cytokines,
verwachte tijdspanne genezen, speciale protease, groeifactoren)
aandacht en behandeling vereisen ➔ Antimicrobiële,
- Gestructureerde aanpak nodig anti-inflammatoire
of protease-
inhiberende
therapie
Doel: lage bacteriële
belasting & gecontroleerde
ontsteking met herstel van
groeifactorbalans
M-Moisture Uitdroging: vertraagde
imbalance epitheelmigratie
(vochtbalans) ➔ Hydraterende
4.2 WOUND BED PREPARATION verbanden (bv.
= Holistische benadering die ZO & wond zelf hydrogel)
omvat Overmatig vocht: maceratie
Doel: optimaal genezend milieu creëren ➔ Absorberende
Benadering vd ZO: verbanden
1 Aanpakken systemische factoren Doel: optimale vochtbalans
(onderliggende pathologieën, zoals ter ondersteuning van
diabetes/ vaatlijden) genezing en bescherming
2 Aanpakken lokale factoren die genezing van huidranden
belemmeren E – Edge/ Slechte cellulaire activiteit &
(pijn, impact op levenskwaliteit Quality Epithelisation verstoorde extracellulaire
of Life) (wondranden) matrix aan wondranden
Benadering vd wonde: ➔ Her-evaluatie +
TIME geavanceerde
- Hulpmiddel om barrières voor therapieën (bv.
wondgenezing te identificeren & debridement,
zorgplan op te stellen om deze te huidtransplantatie)
verwijderen Doel: gesloten, genezende
- Doel: bevorderen van wondgenezing wondranden
Tip: het reinigen van periwond huid (huid
4.3 TIME-MODEL rondom wond) tot 10-20cm van wondranden is
Helpt systematisch beoordelen & behandelen belangrijk onderdeel van wondhygiëne
van wonden
T-Tissue Inefficiënte celomgeving &
necrose belemmeren
genezing
➔ DUS: debridement
(verwijderen van
dood weefsel en
debris)
Doel: gezond granulerend
wondbed
P a g i n a 3 | 36
, Wondzorg
TIME CLINICAL DECISION SUPPORT TOOL / HOOFDSTUK 5 / PPT-BASED
CDST = praktisch hulpmiddel dat principes van TIME-model vertaald
--> klinische besluitvorming
ABCDE-benadering
A: Anamnese en actieve = verzamelen van essentiële gegevens over de patiënt en de
beoordeling wond
Gegevensverzameling: algemene patiëntinformatie
Wonddiagnose:
- Wondetiologie: oorzaak van de wond (bv. decubitus,
diabetische voet, arterieel vaatlijden)
- Factoren die wondgenezing beïnvloeden: diabetes,
slechte voeding, roken, medicatiegebruik
- Wondobservaties volgens TIME: Tissue, Infection,
Moisture, Edge/Epithelisation
- Datum van ontstaan: duur van wonde en voortgaan
van genezing te bepalen
B: Benadering van de ZO = een multi- en interdisciplinaire benadering is essentieel voor
optimale zorg
Samenwerking van ZV: verschillende disciplines werken samen
voor diagnose, behandeling, regelmatige evaluatie, preventie en
educatie
Technologische toepassingen
Holistische benadering: rekening houden met alle aspecten van
patiënt, niet alleen de wonde
Belangrijke stakeholder: ZO zelf & sociale netwerk zijn centraal
in het zorgproces
C: Correctie van oorzaken en = het aanpakken van de onderliggende factoren die de
barrières wondgenezing belemmeren:
- Aanpak van zorgontvangergebonden factoren:
behandelen van comorbiditeiten (bv. diabetes,
hypertensie), verbeteren van therapietrouw, stoppen
met roken
- Aanpak van wondetiologie: behandelen van de
specifieke oorzaak van de wond (bv. drukvermindering
bij decubitus, verbeteren doorbloeding bij vasculaire
wonden)
- Aanpak met preventie maatregelen: voorkomen van
verdere schade of complicaties
P a g i n a 4 | 36
