Hoorcollege 1 & 2
10-02-2026 & 12-02-2026
1. WRAKING
Procedurefouten leiden tot potentiële nietigheid. Wrakingen gaan over de vraag of een
rechter voldoende waarborgen van onpartijdigheid biedt om uitspraak te kunnen doen
over een zaak.
➔ Gebeurt de laatste jaren steeds meer dan vroeger
➔ Parlementaire vraag september 2025: minister zegt dat cijfers die opgenomen zijn
geen volledig beeld geven van het aantal wrakingen en geven een onderschatting -
> hij weet het dus niet hoeveel het er zijn -> zegt dat er ook geen onderscheid
gemaakt wordt naargelang burgerlijke zaken en strafzaken -> ook geen registratie
van de wrakingen in cassatie en assisen
DUS
We weten ook niet wat de slagingspercentages zijn van de wrakingsverzoeken
= schokkend
➔ Wraking is een wezenlijk onderdeel van strafrecht en moet niet afgeschaft worden
volgens Raf
Wordt het misbruikt?
➔ Kan je nooit uitsluiten, maar de mensen die dat doen, zijn mensen die in wezen
liever ook sneller berecht worden, maar dat gelooft Raf niet
➔ Het wordt soms gebruikt om de boel lam te leggen
De regeling inzake wraking is te vinden in het Ger.W. (suppletieve werking, want het
strafrecht heeft geen eigen regeling).
➔ Art. 828 Ger.W.: 13 wrakingsgronden
➔ In strafzaken gaan de meeste over de gewettigde verdenking -> op een legitieme
wijze twijfelen over de onpartijdigheid van de rechter -> HvC heeft herhaaldelijk
gezegd dat die onpartijdigheid van de rechters wordt vermoed & het volstaat niet
om een subjectieve overtuiging naar voor te brengen, het moet een
geobjectiveerde motivering zijn (vb. Spaghetti zaak: gaan eten voor een avond
voor de slachtoffers van Marc Dutroux, als onderzoeksrechter zijnde, dan kan je er
niet meer vanuit gaan dat hij zonder vooringenomenheid kijkt naar de zaak)
➔ 1 procent van de wrakingen gaan over de hoge graad van vijandschap tussen de
rechter en 1 van de partijen -> opnieuw moet je het objectiveren -> rechter kan niet
meer objectief oordelen
1
,Het gros van de wrakingsverzoeken gebeurt altijd door hetzelfde groepje van advocaten.
➔ Betekent niet perse dat die mensen er misbruik van maken, kan ook zijn dat ze
roekelozer zijn, voorzichtiger,…
➔ De vraag is dan hoe je ermee om gaat?
Hoe wraak je een rechter?
➔ Schema
➔ Stap 1:
Incident op zitting (ruzie) en je krijgt een boze advocaat -> die gaat naar de griffie
en legt daar een akte van wraking neer (zo snel mogelijk na het incident) en die
ontvangt en registreert het (kan het niet weigeren)
➔ Stap 2:
Binnen de 24u brengt de griffier de wraking ter kennis aan de rechter die gewraakt
wordt -> op het ogenblik dat de rechtbank dat ontvangt, moet de rechter de pen
neerleggen en kan hij de zaak niet verder behandelen -> wrakingsakte leidt tot de
schorsing van de zaak -> rechter mag nog 1 ding doen, zijnde de volgende zitting
bepalen (want anders moeten de partijen herdaagd worden, dus een nieuwe
dagvaarding met nieuwe termijnen etc.)
➔ Stap 3:
Binnen de 48u moet hij een standpunt innemen over het verzoek tot wraking ->
ofwel erkent hij zijn fout en trekt hij zich terug (eerder zeldzaam), ofwel wijst hij het
van de hand en geeft hij zijn redenen waarom hij wel nog onpartijdig kan oordelen
en dat wordt overgemaakt aan de PG en die onderwerpt het aan het HvB
➔ Stap 4:
De betrokken advocaat kan hoger beroep aantekenen daartegen en dat leidt ertoe
dat de zaak door het HvB zal worden behandeld en binnen de 3 dagen stuurt men
de zaak door naar het HvB -> moeten een zitting organiseren en de partijen
dagvaarden en dat duurt een aantal weken
➔ Stap 5:
Uitspraak binnen de 8 dagen en tot die tijd ligt de zaak plat, dus dan zit je al aan
een maand of langer
2 opties: wraking of niet -> cassatieberoep tegen mogelijk
➔ Stap 6:
Cassatieberoep binnen de 15 dagen en dan moeten ze uitspraak doen en dat duurt
ook alweer een paar maanden, dus tot en met het arrest van het HvC is de
procedure geschorst (incidentele procedure binnen strafproces)
2
,Enkele voorbeelden van wrakingsverzoeken:
- Arrest HvC 13 sept. 2022
→ ‘Uit het enkele feit dat een rechter een beslissing neemt die volgens een
partij een onjuiste toepassing van het recht inhoudt, kan geen gewettigde
verdenking worden afgeleid’
→ Het is niet omdat je niet akkoord bent met wat de rechter beslist, dat de
rechter daarom niet aan de nodige vereisten voldoet van onpartijdigheid
→ Daar moet je als advocaat zelfcensuur hebben
- Arrest HvC 14 oktober 2025
→ Beschuldigde stond terecht en uiteindelijk bleek dat ze zwanger was en ze
beviel, maar niemand wist dat en ondertussen was het assisenproces aan
de gang
→ Advocaat wou een uitstel en de vraag is hoeveel uitstel er gegeven moet
worden -> Assisen heeft onvoldoende uitstel voorzien volgens de
verdediging
→ Daarom heeft men een wrakingsprocedure gevoerd
→ Er is een hele procedure ingesteld, assisen is geen permanente instelling,
dus het is een hele organisatie om dat op poten te zetten en dat wordt plots
onderbroken, maar er wordt alsnog een effectief uitstel gegeven
→ Geen sprake van partijdigheid, geen vorm van gewettigde verdenking
→ Door zo te handelen heeft de verzoekster de goede rechtsbedeling ernstig
verstoord, dus boete opgelegd van 250 euro voor de betrokken dame
- Arrest HvC 3 september 2024
→ Incident leidt ertoe dat de zaak van de betrokkene is afgesplitst (dus van de
10 beklaagden is er voor 1 beklaagde een probleem en voor die beklaagde
wordt het afgesplitst)
→ Je gaat in een eerste fase uitspraken doen, een zaak behandelen over
bepaalde aspecten tav degene met wie je voort doet
→ Nadat je die beslissing hebt genomen, ga je nog een tweede proces voeren
voor degene waarvoor je een afsplitsing had bevolen
→ Bedenkingen: mogelijkheid tot tegenspraak samen met de anderen heb je
niet meer + rechter gaat uitspraak doen en kan niet meer onpartijdig
oordelen want hij heeft al geoordeeld over bepaalde rechtspunten die
reeds beoordeeld zijn in het eerste proces, dus hij heeft reeds een mening
gevormd daarover
→ HvC zegt dat het geen grond tot wraking is, want er is geen reden tot
aanname dat een rechter niet meer onpartijdig is bij een afgesplitste zaak
3
, - Arrest HvC 27 september 2022
→ Bijkomende termijn om conclusies te maken maar de verdediging vond het
niet genoeg tijd + hij wou lang pleiten, maar de rechter zei dat hij maar
10min mocht pleiten
→ Boze advocaat, dus stelt wrakingsverzoek in
→ HvC wijst af, want rechter mag de orde van de zitting bepalen
- Arrest HvC 8 mei 2012
→ Aartsbisschop was betrokken in dossier en de advocaat stelde een
wrakingsverzoek in: alle zittende magistraten of minstens sommige onder
hen hebben meerdere malen in ambtskledij deelgenomen aan de jaarlijkse
te deum in een katholieke kerk + rechter X heeft de aartsbisschop begroet
en dat creëert een schijn van partijdigheid + ze stonden recht als eerbied
voor de aartsbisschop + …
→ HvC heeft afgewezen omdat een te deum een protocollaire verplichting is,
waarbij ze zijn uitgenodigd, maar daardoor is er geen schijn van
partijdigheid
- Arrest HvC 13 mei 2011
→ Wat kan een rechter zich veroorloven qua uitspraken op zitting?
→ Doden van echtgenote en nadien brief geschreven aan kinderen, waarin de
dode echtgenote werd zwartgemaakt
→ Op het zittingsblad was genoteerd: klopt het dat u een dergelijke brief hebt
gestuurd aan uw kinderen nadat u het slachtoffer heeft gedood? -> omdat
hij geërgerd was
→ Vermoeden van onschuld geschonden, want rechter gaat er van uit dat de
verdachte de echtgenote heeft gedood
→ Voorzitter moet super voorzichtig zijn in het formuleren van zijn woorden
→ Wraking afgewezen want de voorzitter verwees in een vraagstelling naar het
feit dat de verdachte zijn echtgenote heeft gedood, dat dat niet van aard is
dat er gewettigde verdenking is, want hij heeft zelf gezegd dat hij zijn
echtgenote een messteek heeft gegeven en het feit dat hij het woord doden
gebruikt, volstaat niet want dat woord gebruiken we ook in ons dagelijks
taalgebruik
- Arrest HvC 28 februari 2008 (pipo-arrest)
→ Voorzitter hof van assisen had tweemaal de beschuldigde een pipo
genoemd, en de tweede keer had hij hem ook een onrustige en
zenuwachtige pipo genoemd
→ Wrakingsverzoek ingediend, maar magistraat wilt zich niet terugtrekken en
voegt er aan toe dat hij verplicht was om te zeggen in aanwezigheid van de
jury dat hij geen geloof kon hechten aan de verklaring van de verdachte,
4
10-02-2026 & 12-02-2026
1. WRAKING
Procedurefouten leiden tot potentiële nietigheid. Wrakingen gaan over de vraag of een
rechter voldoende waarborgen van onpartijdigheid biedt om uitspraak te kunnen doen
over een zaak.
➔ Gebeurt de laatste jaren steeds meer dan vroeger
➔ Parlementaire vraag september 2025: minister zegt dat cijfers die opgenomen zijn
geen volledig beeld geven van het aantal wrakingen en geven een onderschatting -
> hij weet het dus niet hoeveel het er zijn -> zegt dat er ook geen onderscheid
gemaakt wordt naargelang burgerlijke zaken en strafzaken -> ook geen registratie
van de wrakingen in cassatie en assisen
DUS
We weten ook niet wat de slagingspercentages zijn van de wrakingsverzoeken
= schokkend
➔ Wraking is een wezenlijk onderdeel van strafrecht en moet niet afgeschaft worden
volgens Raf
Wordt het misbruikt?
➔ Kan je nooit uitsluiten, maar de mensen die dat doen, zijn mensen die in wezen
liever ook sneller berecht worden, maar dat gelooft Raf niet
➔ Het wordt soms gebruikt om de boel lam te leggen
De regeling inzake wraking is te vinden in het Ger.W. (suppletieve werking, want het
strafrecht heeft geen eigen regeling).
➔ Art. 828 Ger.W.: 13 wrakingsgronden
➔ In strafzaken gaan de meeste over de gewettigde verdenking -> op een legitieme
wijze twijfelen over de onpartijdigheid van de rechter -> HvC heeft herhaaldelijk
gezegd dat die onpartijdigheid van de rechters wordt vermoed & het volstaat niet
om een subjectieve overtuiging naar voor te brengen, het moet een
geobjectiveerde motivering zijn (vb. Spaghetti zaak: gaan eten voor een avond
voor de slachtoffers van Marc Dutroux, als onderzoeksrechter zijnde, dan kan je er
niet meer vanuit gaan dat hij zonder vooringenomenheid kijkt naar de zaak)
➔ 1 procent van de wrakingen gaan over de hoge graad van vijandschap tussen de
rechter en 1 van de partijen -> opnieuw moet je het objectiveren -> rechter kan niet
meer objectief oordelen
1
,Het gros van de wrakingsverzoeken gebeurt altijd door hetzelfde groepje van advocaten.
➔ Betekent niet perse dat die mensen er misbruik van maken, kan ook zijn dat ze
roekelozer zijn, voorzichtiger,…
➔ De vraag is dan hoe je ermee om gaat?
Hoe wraak je een rechter?
➔ Schema
➔ Stap 1:
Incident op zitting (ruzie) en je krijgt een boze advocaat -> die gaat naar de griffie
en legt daar een akte van wraking neer (zo snel mogelijk na het incident) en die
ontvangt en registreert het (kan het niet weigeren)
➔ Stap 2:
Binnen de 24u brengt de griffier de wraking ter kennis aan de rechter die gewraakt
wordt -> op het ogenblik dat de rechtbank dat ontvangt, moet de rechter de pen
neerleggen en kan hij de zaak niet verder behandelen -> wrakingsakte leidt tot de
schorsing van de zaak -> rechter mag nog 1 ding doen, zijnde de volgende zitting
bepalen (want anders moeten de partijen herdaagd worden, dus een nieuwe
dagvaarding met nieuwe termijnen etc.)
➔ Stap 3:
Binnen de 48u moet hij een standpunt innemen over het verzoek tot wraking ->
ofwel erkent hij zijn fout en trekt hij zich terug (eerder zeldzaam), ofwel wijst hij het
van de hand en geeft hij zijn redenen waarom hij wel nog onpartijdig kan oordelen
en dat wordt overgemaakt aan de PG en die onderwerpt het aan het HvB
➔ Stap 4:
De betrokken advocaat kan hoger beroep aantekenen daartegen en dat leidt ertoe
dat de zaak door het HvB zal worden behandeld en binnen de 3 dagen stuurt men
de zaak door naar het HvB -> moeten een zitting organiseren en de partijen
dagvaarden en dat duurt een aantal weken
➔ Stap 5:
Uitspraak binnen de 8 dagen en tot die tijd ligt de zaak plat, dus dan zit je al aan
een maand of langer
2 opties: wraking of niet -> cassatieberoep tegen mogelijk
➔ Stap 6:
Cassatieberoep binnen de 15 dagen en dan moeten ze uitspraak doen en dat duurt
ook alweer een paar maanden, dus tot en met het arrest van het HvC is de
procedure geschorst (incidentele procedure binnen strafproces)
2
,Enkele voorbeelden van wrakingsverzoeken:
- Arrest HvC 13 sept. 2022
→ ‘Uit het enkele feit dat een rechter een beslissing neemt die volgens een
partij een onjuiste toepassing van het recht inhoudt, kan geen gewettigde
verdenking worden afgeleid’
→ Het is niet omdat je niet akkoord bent met wat de rechter beslist, dat de
rechter daarom niet aan de nodige vereisten voldoet van onpartijdigheid
→ Daar moet je als advocaat zelfcensuur hebben
- Arrest HvC 14 oktober 2025
→ Beschuldigde stond terecht en uiteindelijk bleek dat ze zwanger was en ze
beviel, maar niemand wist dat en ondertussen was het assisenproces aan
de gang
→ Advocaat wou een uitstel en de vraag is hoeveel uitstel er gegeven moet
worden -> Assisen heeft onvoldoende uitstel voorzien volgens de
verdediging
→ Daarom heeft men een wrakingsprocedure gevoerd
→ Er is een hele procedure ingesteld, assisen is geen permanente instelling,
dus het is een hele organisatie om dat op poten te zetten en dat wordt plots
onderbroken, maar er wordt alsnog een effectief uitstel gegeven
→ Geen sprake van partijdigheid, geen vorm van gewettigde verdenking
→ Door zo te handelen heeft de verzoekster de goede rechtsbedeling ernstig
verstoord, dus boete opgelegd van 250 euro voor de betrokken dame
- Arrest HvC 3 september 2024
→ Incident leidt ertoe dat de zaak van de betrokkene is afgesplitst (dus van de
10 beklaagden is er voor 1 beklaagde een probleem en voor die beklaagde
wordt het afgesplitst)
→ Je gaat in een eerste fase uitspraken doen, een zaak behandelen over
bepaalde aspecten tav degene met wie je voort doet
→ Nadat je die beslissing hebt genomen, ga je nog een tweede proces voeren
voor degene waarvoor je een afsplitsing had bevolen
→ Bedenkingen: mogelijkheid tot tegenspraak samen met de anderen heb je
niet meer + rechter gaat uitspraak doen en kan niet meer onpartijdig
oordelen want hij heeft al geoordeeld over bepaalde rechtspunten die
reeds beoordeeld zijn in het eerste proces, dus hij heeft reeds een mening
gevormd daarover
→ HvC zegt dat het geen grond tot wraking is, want er is geen reden tot
aanname dat een rechter niet meer onpartijdig is bij een afgesplitste zaak
3
, - Arrest HvC 27 september 2022
→ Bijkomende termijn om conclusies te maken maar de verdediging vond het
niet genoeg tijd + hij wou lang pleiten, maar de rechter zei dat hij maar
10min mocht pleiten
→ Boze advocaat, dus stelt wrakingsverzoek in
→ HvC wijst af, want rechter mag de orde van de zitting bepalen
- Arrest HvC 8 mei 2012
→ Aartsbisschop was betrokken in dossier en de advocaat stelde een
wrakingsverzoek in: alle zittende magistraten of minstens sommige onder
hen hebben meerdere malen in ambtskledij deelgenomen aan de jaarlijkse
te deum in een katholieke kerk + rechter X heeft de aartsbisschop begroet
en dat creëert een schijn van partijdigheid + ze stonden recht als eerbied
voor de aartsbisschop + …
→ HvC heeft afgewezen omdat een te deum een protocollaire verplichting is,
waarbij ze zijn uitgenodigd, maar daardoor is er geen schijn van
partijdigheid
- Arrest HvC 13 mei 2011
→ Wat kan een rechter zich veroorloven qua uitspraken op zitting?
→ Doden van echtgenote en nadien brief geschreven aan kinderen, waarin de
dode echtgenote werd zwartgemaakt
→ Op het zittingsblad was genoteerd: klopt het dat u een dergelijke brief hebt
gestuurd aan uw kinderen nadat u het slachtoffer heeft gedood? -> omdat
hij geërgerd was
→ Vermoeden van onschuld geschonden, want rechter gaat er van uit dat de
verdachte de echtgenote heeft gedood
→ Voorzitter moet super voorzichtig zijn in het formuleren van zijn woorden
→ Wraking afgewezen want de voorzitter verwees in een vraagstelling naar het
feit dat de verdachte zijn echtgenote heeft gedood, dat dat niet van aard is
dat er gewettigde verdenking is, want hij heeft zelf gezegd dat hij zijn
echtgenote een messteek heeft gegeven en het feit dat hij het woord doden
gebruikt, volstaat niet want dat woord gebruiken we ook in ons dagelijks
taalgebruik
- Arrest HvC 28 februari 2008 (pipo-arrest)
→ Voorzitter hof van assisen had tweemaal de beschuldigde een pipo
genoemd, en de tweede keer had hij hem ook een onrustige en
zenuwachtige pipo genoemd
→ Wrakingsverzoek ingediend, maar magistraat wilt zich niet terugtrekken en
voegt er aan toe dat hij verplicht was om te zeggen in aanwezigheid van de
jury dat hij geen geloof kon hechten aan de verklaring van de verdachte,
4
