Psychologie van de individuele verschillen
Inleiding:
Doelstellingen
Over wat gaat het?
• Het gaat over de verschillen tussen mensen en hoe we dit gaan onderzoeken
Verschillende takken uit de psychologie: begaan het het ontdekken van “algemene
wetmatigheden”
Functieleer Hoe werkt ons geheugen , perceptie,
emoties en affect
Bv. Oorzaak van onze emoties
Sociale psychologie Hoe is ons gedrag functie van sociale
factoren?
Bv. Sociale oorzaken. Functie, en
gevolgen van emoties
Biologische psychokogie Hoe kunnen onze gedachten, gevoelens
en gedragingen verklaard worden door
onze biologie?
Bv. Neurale processen onderliggend aan
emotie
Zoektocht naar algemene wetmatigheden en enorm belangrijk en waardevol maar is nier
het gehele plaatje!!
➔ Want er zijn grote verschillen tussen en binnen mensen inzake ons gedrag,
prestaties, cognities, gevoelens, …
Bv. Onze emoties
= onderwerp van psychologie van individuele verschillen
PID= psychologie van verschillen tussen mensen <-> zlegemene psychologie (
functielee, sociale )
2 doelen:
1. Beschrijven
• Van verschillen: op welke vlakken verschillen mensen van elkaar en zichzelf?
Welke zijn de belangrijkste verschillen?
Bv. Agressie, intelligentie, persoonlijkheid
• Van verbanden tusssn verschillen: met wat hangen die verschillen samen?
, 2. Verklaren van verschillen
• Wat ligt er aan de basis van deze verschillen?
• Genetisch? Opvoeding? Biologisch? Genetisch? Cultuur? Leergezchiednis? :
verschillende niveaus
PID: is geen tak van psychologie die in isolatie bestaat, maar heeft implicaties voor alle
toepassingsgebieden van de psychologie en daarbuiten.
1) Organisaties en bedrijven
o Gaan selecteren/promoten/recruteren
o Wat maakt sommige mensen betere leiders
o Wat maakt sommige mensen gevoelig voor burn-out? ->
vaak onstaan door veel stress
2) School- en klinische psychologie
o Wat verklaart verschillen tussen leerlingen in schools
presteren ( kan bv afhangen van werkwijze)
o Hoe kunnen we minder presterende studenten helpen ( bv
bijles,…)
o Wat onderscheidt goed van minder goed functionerende
individuen ( kwetsbaarheid factoren cruciaal gaan begrijpen)
o Wat maakt mensen kwetsbaar of veerkrachtig
3) Theorie en onderzoek
o Grote verschillen tussen mensen proberen te onderzoeken en te
antwoorden
Mentaal welzijn en COVID: een expérience sampling studie
Studie naar mentaal welzijn en COVID om te weten te komen wus persoon is en wat hij
zij doet
Patiënt 1: zware invloed, negatieve impact
Patiënt 2: daling van gevoelens van angst Enzo , lockdown gaf soort van rust
,Patiënt 3: depressie en middelen misbruik, de meeste symptomen veranderde de nie, maar craving( zin
om middelen te gebruiken is groter )
➔ Je ziet hoe verschillend de reacties zijn, sommige mensen moeilijker andere juist
makkelijker.
Door wie?
Beschrijven van verschillen : impliceert een vergelijking
• Vooral tussen mensen ( tussen groepen, individuen mannen en vrienden)
• In minder mate binnen de mensen ( over de tijd, in verschillende situaties)
Meerdere soorten verschillen mogelijk
❖ Tussen individuen: Interindividuelle verschillen
• Algemene resultaten
• Individuele kijkt echt naar elk individu
❖ Tussen groepen -> intergroepsverschillen ( bv geslacht, culturen,
leeftijdsgroepen)
• Verschil tussen jongens en meisjes in agressie, cognitieve
vaardigheden emotionaloteit
• Cultuurverschillen in intelligentie of persoonlijkheid
▪ kijk later Terraciano ; hij vroeg zich af of er waarheid zit in de
stereotypes die wij hebben over verschillende structuren.
Allemaal vooroordelen over landen: de Fransen zijn dit, de
Duitsers zijn dat, de Nederlanders zijn gierig. Onderzoek liet
elk land andere landen noemen Enzo. Hij heeft die naast
elkaar gelegd en er zijn degelijk verschillen in verschillende
regio’s in de wereld, er zijn ook stabiele verschillen in die
stereotypen van landen, maar die twee komen niet overeen.
Ja er zijn verschillen tussen landen, lijken niet sterk overeen
te komen met het beeld dat we hebben van de typische
Duitsen of Italianen
, ❖ Binnen een persoon -> intraindividuelle verschillen (: profiel over
situaties of tijdstippen)
• Kijken hoe zijn of haar gevoelen waarin in verschillende condities
en of er patronen zijn
❖ Verschillen tussen mensen in die intraindividuele patronen:
interindividuelle verschillen in profielen
• We kijken naar hoe mensen van elkaar verschillen in reactie van
patronen in verschillende situaties
Beschrijven van verschillen inzake?
• Op wat voor soort vlakken kunnen mensen van elkaar verschillen, psychologisch
gezien?
2 grote deeldomeinen in psychologisch functioneren:
1. Cognitief functioneren
• Intelligentie, IQ: prestaties op cognitieve taken ( product)
• Cognitieve stijlen; manier van verwerken bij cognitieve taken (
proces)
Bv. Analytisch VS holistisch
=PID van intelligentie en cognitieve stijlen
2. Persoonlijkheid: affectieve en sociale domein
Bv. Karakter, emoties, sociaal gedrag
=PID van persoonlijkheid
Beschrijven van verbanden tussen verschillen
Inleiding:
Doelstellingen
Over wat gaat het?
• Het gaat over de verschillen tussen mensen en hoe we dit gaan onderzoeken
Verschillende takken uit de psychologie: begaan het het ontdekken van “algemene
wetmatigheden”
Functieleer Hoe werkt ons geheugen , perceptie,
emoties en affect
Bv. Oorzaak van onze emoties
Sociale psychologie Hoe is ons gedrag functie van sociale
factoren?
Bv. Sociale oorzaken. Functie, en
gevolgen van emoties
Biologische psychokogie Hoe kunnen onze gedachten, gevoelens
en gedragingen verklaard worden door
onze biologie?
Bv. Neurale processen onderliggend aan
emotie
Zoektocht naar algemene wetmatigheden en enorm belangrijk en waardevol maar is nier
het gehele plaatje!!
➔ Want er zijn grote verschillen tussen en binnen mensen inzake ons gedrag,
prestaties, cognities, gevoelens, …
Bv. Onze emoties
= onderwerp van psychologie van individuele verschillen
PID= psychologie van verschillen tussen mensen <-> zlegemene psychologie (
functielee, sociale )
2 doelen:
1. Beschrijven
• Van verschillen: op welke vlakken verschillen mensen van elkaar en zichzelf?
Welke zijn de belangrijkste verschillen?
Bv. Agressie, intelligentie, persoonlijkheid
• Van verbanden tusssn verschillen: met wat hangen die verschillen samen?
, 2. Verklaren van verschillen
• Wat ligt er aan de basis van deze verschillen?
• Genetisch? Opvoeding? Biologisch? Genetisch? Cultuur? Leergezchiednis? :
verschillende niveaus
PID: is geen tak van psychologie die in isolatie bestaat, maar heeft implicaties voor alle
toepassingsgebieden van de psychologie en daarbuiten.
1) Organisaties en bedrijven
o Gaan selecteren/promoten/recruteren
o Wat maakt sommige mensen betere leiders
o Wat maakt sommige mensen gevoelig voor burn-out? ->
vaak onstaan door veel stress
2) School- en klinische psychologie
o Wat verklaart verschillen tussen leerlingen in schools
presteren ( kan bv afhangen van werkwijze)
o Hoe kunnen we minder presterende studenten helpen ( bv
bijles,…)
o Wat onderscheidt goed van minder goed functionerende
individuen ( kwetsbaarheid factoren cruciaal gaan begrijpen)
o Wat maakt mensen kwetsbaar of veerkrachtig
3) Theorie en onderzoek
o Grote verschillen tussen mensen proberen te onderzoeken en te
antwoorden
Mentaal welzijn en COVID: een expérience sampling studie
Studie naar mentaal welzijn en COVID om te weten te komen wus persoon is en wat hij
zij doet
Patiënt 1: zware invloed, negatieve impact
Patiënt 2: daling van gevoelens van angst Enzo , lockdown gaf soort van rust
,Patiënt 3: depressie en middelen misbruik, de meeste symptomen veranderde de nie, maar craving( zin
om middelen te gebruiken is groter )
➔ Je ziet hoe verschillend de reacties zijn, sommige mensen moeilijker andere juist
makkelijker.
Door wie?
Beschrijven van verschillen : impliceert een vergelijking
• Vooral tussen mensen ( tussen groepen, individuen mannen en vrienden)
• In minder mate binnen de mensen ( over de tijd, in verschillende situaties)
Meerdere soorten verschillen mogelijk
❖ Tussen individuen: Interindividuelle verschillen
• Algemene resultaten
• Individuele kijkt echt naar elk individu
❖ Tussen groepen -> intergroepsverschillen ( bv geslacht, culturen,
leeftijdsgroepen)
• Verschil tussen jongens en meisjes in agressie, cognitieve
vaardigheden emotionaloteit
• Cultuurverschillen in intelligentie of persoonlijkheid
▪ kijk later Terraciano ; hij vroeg zich af of er waarheid zit in de
stereotypes die wij hebben over verschillende structuren.
Allemaal vooroordelen over landen: de Fransen zijn dit, de
Duitsers zijn dat, de Nederlanders zijn gierig. Onderzoek liet
elk land andere landen noemen Enzo. Hij heeft die naast
elkaar gelegd en er zijn degelijk verschillen in verschillende
regio’s in de wereld, er zijn ook stabiele verschillen in die
stereotypen van landen, maar die twee komen niet overeen.
Ja er zijn verschillen tussen landen, lijken niet sterk overeen
te komen met het beeld dat we hebben van de typische
Duitsen of Italianen
, ❖ Binnen een persoon -> intraindividuelle verschillen (: profiel over
situaties of tijdstippen)
• Kijken hoe zijn of haar gevoelen waarin in verschillende condities
en of er patronen zijn
❖ Verschillen tussen mensen in die intraindividuele patronen:
interindividuelle verschillen in profielen
• We kijken naar hoe mensen van elkaar verschillen in reactie van
patronen in verschillende situaties
Beschrijven van verschillen inzake?
• Op wat voor soort vlakken kunnen mensen van elkaar verschillen, psychologisch
gezien?
2 grote deeldomeinen in psychologisch functioneren:
1. Cognitief functioneren
• Intelligentie, IQ: prestaties op cognitieve taken ( product)
• Cognitieve stijlen; manier van verwerken bij cognitieve taken (
proces)
Bv. Analytisch VS holistisch
=PID van intelligentie en cognitieve stijlen
2. Persoonlijkheid: affectieve en sociale domein
Bv. Karakter, emoties, sociaal gedrag
=PID van persoonlijkheid
Beschrijven van verbanden tussen verschillen
