ONDERZOEKSMETHODEN
[Ondertitel van document]
2025-2026
DERDE BACHELOR
,1. INLEIDING ................................................................................................................ 4
1.1. WAT IS JURIDISCH ONDERZOEK? .................................................................................... 4
1.1.1. WAT IS ONDERZOEK? ...................................................................................................... 4
1.1.2. WAT IS JURIDISCH ONDERZOEK?........................................................................................ 5
1.1.3. SOORTEN JURIDISCH ONDERZOEK ..................................................................................... 5
1.1.4. COMBINATIE ................................................................................................................. 8
1.1.5. WAT IS RECHTSWETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK? ............................................................... 10
1.2. WAT DOEN JURISTEN TRADITIONEEL WANNEER ZE ONDERZOEK DOEN? ................................... 11
1.2.1. DOEL EN UITGANGSPUNT ............................................................................................... 11
1.2.2. DRIE FUNCTIES VAN SYSTEMATISCH ONDERZOEK ................................................................. 12
1.2.3. RD ONDERZOEKERS VS PRAKTIJKJURISTEN ......................................................................... 14
1.3. WAAROM KAN TRADITIONEEL JURIDISCH ONDERZOEK NIET (LANGER) VOLSTAAN? ..................... 16
1.3.1. TRADITIONEEL JURIDISCH ONDERZOEK EN RECHT IN CONTEXT ................................................ 16
1.3.2. ANDERE DISCIPLINES EN RECHT IN CONTEXT ...................................................................... 16
1.3.3. RECHT IN CONTEXT BENADEREN? VIER GEVOLGEN .............................................................. 17
1.3.4. TOEKOMST VAN JURIDISCH ONDERZOEK ............................................................................ 21
1.3.5. VOORBEELD OPEN VRAAG .............................................................................................. 21
2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE ONDERZOEKSMETHODEN IN SOCIALE
WETENSCHAPPEN ........................................................................................................ 22
2.1. CONCEPTUEEL ONTWERP ........................................................................................... 22
2.1.1. DOELSTELLING............................................................................................................ 22
2.1.2. ONDERZOEKSMODEL .................................................................................................... 27
2.1.3. VRAAGSTELLING .......................................................................................................... 28
2.1.4. BEGRIPSBEPALING ....................................................................................................... 32
2.2. ONDERZOEKSTECHNISCHONTWERP ............................................................................. 34
2.2.1. ONDERZOEKSSTRATEGIEEN ............................................................................................ 34
2.2.2. ONDERZOEKSMATERIAAL ............................................................................................... 46
2.2.3. KWALITEITSCONTROLE WETENSCHAPPELIJKE PUBLICATIES ..................................................... 54
2.2.4. ZOEKEN NAAR WETENSCHAPPELIJKE VINDPLAATSEN ............................................................. 56
3. RECHTSWETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK: KENMERKEN, ONDERZOEKSDOELEN EN
THEORETISCHE KADERS ............................................................................................... 57
3.1. KENMERKEN ........................................................................................................... 57
3.1.1. ORIGINALITEIT (DETAILS NIET KENNEN) .............................................................................. 57
3.1.2. EISEN WAARAAN (RECHTS)WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK MOET VOLDOEN ............................. 58
3.2. ONDERZOEKSDOELEN EN BIJHORENDE THEORETISCHE KADERS ........................................... 71
3.3. VOORBEELDVRAGEN ................................................................................................. 77
1
,4. RECHTSHISTORISCH ONDERZOEK .......................................................................... 77
4.1. TRADITIONELE VS CONTEXTUELE RECHTSGESCHIEDENIS .................................................... 77
4.2. (RECHTS)HISTORISCHE KRITIEK.................................................................................... 80
4.2.1. HET BEGRIP BRON ........................................................................................................ 80
4.2.2. BEWARING EN CONSULTATIE BRONNEN ............................................................................. 82
4.2.3. ANALYSE VAN BRONNEN ................................................................................................ 84
4.2.4. SPECIFIEKE VRAGEN VAN DE GESCHIEDENIS ....................................................................... 89
4.2.5. INVLOEDEN ANDERE MENSWETENSCHAPPEN ..................................................................... 93
5. EMPIRISCHE ANALYSE VAN DE RECHTSPRAKTIJK ..................................................... 99
5.1. KADER .................................................................................................................. 99
5.1.1. DE RECHTSREGEL VOORBIJ: VAN REGEL NAAR GEDRAG ......................................................... 99
5.1.2. DRIE SOORTEN DOELEN EN -ANALYSEMETHODES ............................................................... 103
5.2. DISCOURSANALYSE IN LEGAL RESEARCHTHEORIE EN PRAKTIJK............................................111
5.2.1. DEFINITIE, FUNCTIE, DOMEIN, ONDERWERPEN EN NIVEAUS VAN DISCOUR ............................... 111
5.2.2. RECHTSDISCOUR (LEGAL DISCOURSE ............................................................................. 112
5.2.3. BENADERINGEN TOT DICOURSANALYSE ........................................................................... 113
5.2.4. HOE RECHTSDISCOURS ANALYSEREN IN PRAKTIJK? ............................................................ 114
5.2.5. CASE STUDY: JURIDISCHE BESLISSINGEN ......................................................................... 116
5.2.6. CASE STUDY: WETGEVING ............................................................................................ 120
5.3. SURVEY - ADVOCATENBAROMETER ..............................................................................124
5.3.1. HET ONDERZOEK ....................................................................................................... 124
5.3.2. GEBRUIK VAN QUALTRICS BIJ VERKRIJGING DATA ADVOCATENBAROMETER................................ 137
6. ONDERZOEKSDATAMANEGEMENT ..........................................................................141
6.1. WAT IS DATA? .........................................................................................................141
6.2. OPEN SCIENCE AND FAIR DATA....................................................................................142
6.3. TIPS & TRICKS ........................................................................................................143
6.4. DATA DOCUMENTATION ............................................................................................144
6.5. DATAOPSLAG .........................................................................................................145
6.6. CONFIDENTIAL DATA ................................................................................................146
6.7. DATAHERGEBRUIK ...................................................................................................147
6.8. THE DMP – DATA MANAGEMENT PLAN ..........................................................................148
7. JURIDISCHE EN ETHISCHE ASPECTEN VAN WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK:
OMGAAN MET PRIVACY EN PERSOONSGEGEVENS ........................................................149
7.1. PRIVACYWETGEVING ................................................................................................149
7.2. TOEPASSINGSGEBIED AVG & BEGRIPPEN ......................................................................150
7.3. BASISBEGINSELEN VOOR VERWERKING.........................................................................154
7.3.1. RECHTMATIGHEID, BEHOORLIJKHEID EN TRANSPARANTIE .................................................... 155
2
, 7.4. PRIVACY EN PERSOONSGEGEVENS IN WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK ................................157
8. JUSTJUDGMENT EN ZIJN POTENTIEEL VOOR JURIDISCH ONDERZOEK ......................158
8.1. SYSTEMATISCHE RECHTSPRAAKANALYSE (SRA) ..............................................................158
8.1.1. WAT IS SRA? ............................................................................................................ 158
8.1.2. WAT IS NIEUW AAN SRA? ............................................................................................. 160
8.1.3. WAARVOOR KAN SRA WORDEN GEBRUIKT? ..................................................................... 161
8.1.4. WAT IS DE MEERWAARDE VAN SRA? ............................................................................... 162
8.1.5. TWEE FOCUSSEN ....................................................................................................... 164
8.1.6. SELECTIE ................................................................................................................. 166
8.2. TOEPASSING: JUSTJUDGMENT .....................................................................................169
8.2.1. INLEIDING ................................................................................................................ 169
8.2.2. KORTE HISTORIEK....................................................................................................... 169
8.2.3. WET VAN 16 OKTOBER 2022 - CEREBRO ....................................................................... 170
8.2.4. WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK .................................................................................. 175
8.2.5. STAND VAN ZAKEN...................................................................................................... 175
8.3. EFFICIENT PROMPTEN EN RECHTSPRAAK – AI GEBRUIK .....................................................176
9. WETENSCHAPPELIJKE INTEGRITEIT ........................................................................182
9.1. WAT IS WETENSCHAPPELIJKE INTEGRITEIT? ...................................................................182
9.2. WAAROM IS WETENSCHAPPELIJKE INTEGRITEIT BELANGRIJK? ...........................................186
9.3. WIE DRAAGT ZORG VOOR WETENSCHAPPELIJKE INTEGRITEIT? ............................................186
9.4. HOE DOE JE DAT? ...................................................................................................187
9.5. PLAGIAAT ..............................................................................................................189
9.6. (GEN)AI...............................................................................................................192
10. RECHTSECONOMIE ..............................................................................................195
10.1. GESCHIEDENIS & BEGRIP ........................................................................................195
10.1.1. ONTSTAANSGESCHIEDENIS VD RECHTSECONOMIE .......................................................... 195
10.2. GEBRUIK VD RECHTSECONOMIE ................................................................................200
10.2.1. VOORBEELDEN ........................................................................................................ 200
10.3. ONDERZOEKSMETHODEN (BINNEN RECHTSECONOMIE) ...................................................205
3
[Ondertitel van document]
2025-2026
DERDE BACHELOR
,1. INLEIDING ................................................................................................................ 4
1.1. WAT IS JURIDISCH ONDERZOEK? .................................................................................... 4
1.1.1. WAT IS ONDERZOEK? ...................................................................................................... 4
1.1.2. WAT IS JURIDISCH ONDERZOEK?........................................................................................ 5
1.1.3. SOORTEN JURIDISCH ONDERZOEK ..................................................................................... 5
1.1.4. COMBINATIE ................................................................................................................. 8
1.1.5. WAT IS RECHTSWETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK? ............................................................... 10
1.2. WAT DOEN JURISTEN TRADITIONEEL WANNEER ZE ONDERZOEK DOEN? ................................... 11
1.2.1. DOEL EN UITGANGSPUNT ............................................................................................... 11
1.2.2. DRIE FUNCTIES VAN SYSTEMATISCH ONDERZOEK ................................................................. 12
1.2.3. RD ONDERZOEKERS VS PRAKTIJKJURISTEN ......................................................................... 14
1.3. WAAROM KAN TRADITIONEEL JURIDISCH ONDERZOEK NIET (LANGER) VOLSTAAN? ..................... 16
1.3.1. TRADITIONEEL JURIDISCH ONDERZOEK EN RECHT IN CONTEXT ................................................ 16
1.3.2. ANDERE DISCIPLINES EN RECHT IN CONTEXT ...................................................................... 16
1.3.3. RECHT IN CONTEXT BENADEREN? VIER GEVOLGEN .............................................................. 17
1.3.4. TOEKOMST VAN JURIDISCH ONDERZOEK ............................................................................ 21
1.3.5. VOORBEELD OPEN VRAAG .............................................................................................. 21
2. KWALITATIEVE EN KWANTITATIEVE ONDERZOEKSMETHODEN IN SOCIALE
WETENSCHAPPEN ........................................................................................................ 22
2.1. CONCEPTUEEL ONTWERP ........................................................................................... 22
2.1.1. DOELSTELLING............................................................................................................ 22
2.1.2. ONDERZOEKSMODEL .................................................................................................... 27
2.1.3. VRAAGSTELLING .......................................................................................................... 28
2.1.4. BEGRIPSBEPALING ....................................................................................................... 32
2.2. ONDERZOEKSTECHNISCHONTWERP ............................................................................. 34
2.2.1. ONDERZOEKSSTRATEGIEEN ............................................................................................ 34
2.2.2. ONDERZOEKSMATERIAAL ............................................................................................... 46
2.2.3. KWALITEITSCONTROLE WETENSCHAPPELIJKE PUBLICATIES ..................................................... 54
2.2.4. ZOEKEN NAAR WETENSCHAPPELIJKE VINDPLAATSEN ............................................................. 56
3. RECHTSWETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK: KENMERKEN, ONDERZOEKSDOELEN EN
THEORETISCHE KADERS ............................................................................................... 57
3.1. KENMERKEN ........................................................................................................... 57
3.1.1. ORIGINALITEIT (DETAILS NIET KENNEN) .............................................................................. 57
3.1.2. EISEN WAARAAN (RECHTS)WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK MOET VOLDOEN ............................. 58
3.2. ONDERZOEKSDOELEN EN BIJHORENDE THEORETISCHE KADERS ........................................... 71
3.3. VOORBEELDVRAGEN ................................................................................................. 77
1
,4. RECHTSHISTORISCH ONDERZOEK .......................................................................... 77
4.1. TRADITIONELE VS CONTEXTUELE RECHTSGESCHIEDENIS .................................................... 77
4.2. (RECHTS)HISTORISCHE KRITIEK.................................................................................... 80
4.2.1. HET BEGRIP BRON ........................................................................................................ 80
4.2.2. BEWARING EN CONSULTATIE BRONNEN ............................................................................. 82
4.2.3. ANALYSE VAN BRONNEN ................................................................................................ 84
4.2.4. SPECIFIEKE VRAGEN VAN DE GESCHIEDENIS ....................................................................... 89
4.2.5. INVLOEDEN ANDERE MENSWETENSCHAPPEN ..................................................................... 93
5. EMPIRISCHE ANALYSE VAN DE RECHTSPRAKTIJK ..................................................... 99
5.1. KADER .................................................................................................................. 99
5.1.1. DE RECHTSREGEL VOORBIJ: VAN REGEL NAAR GEDRAG ......................................................... 99
5.1.2. DRIE SOORTEN DOELEN EN -ANALYSEMETHODES ............................................................... 103
5.2. DISCOURSANALYSE IN LEGAL RESEARCHTHEORIE EN PRAKTIJK............................................111
5.2.1. DEFINITIE, FUNCTIE, DOMEIN, ONDERWERPEN EN NIVEAUS VAN DISCOUR ............................... 111
5.2.2. RECHTSDISCOUR (LEGAL DISCOURSE ............................................................................. 112
5.2.3. BENADERINGEN TOT DICOURSANALYSE ........................................................................... 113
5.2.4. HOE RECHTSDISCOURS ANALYSEREN IN PRAKTIJK? ............................................................ 114
5.2.5. CASE STUDY: JURIDISCHE BESLISSINGEN ......................................................................... 116
5.2.6. CASE STUDY: WETGEVING ............................................................................................ 120
5.3. SURVEY - ADVOCATENBAROMETER ..............................................................................124
5.3.1. HET ONDERZOEK ....................................................................................................... 124
5.3.2. GEBRUIK VAN QUALTRICS BIJ VERKRIJGING DATA ADVOCATENBAROMETER................................ 137
6. ONDERZOEKSDATAMANEGEMENT ..........................................................................141
6.1. WAT IS DATA? .........................................................................................................141
6.2. OPEN SCIENCE AND FAIR DATA....................................................................................142
6.3. TIPS & TRICKS ........................................................................................................143
6.4. DATA DOCUMENTATION ............................................................................................144
6.5. DATAOPSLAG .........................................................................................................145
6.6. CONFIDENTIAL DATA ................................................................................................146
6.7. DATAHERGEBRUIK ...................................................................................................147
6.8. THE DMP – DATA MANAGEMENT PLAN ..........................................................................148
7. JURIDISCHE EN ETHISCHE ASPECTEN VAN WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK:
OMGAAN MET PRIVACY EN PERSOONSGEGEVENS ........................................................149
7.1. PRIVACYWETGEVING ................................................................................................149
7.2. TOEPASSINGSGEBIED AVG & BEGRIPPEN ......................................................................150
7.3. BASISBEGINSELEN VOOR VERWERKING.........................................................................154
7.3.1. RECHTMATIGHEID, BEHOORLIJKHEID EN TRANSPARANTIE .................................................... 155
2
, 7.4. PRIVACY EN PERSOONSGEGEVENS IN WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK ................................157
8. JUSTJUDGMENT EN ZIJN POTENTIEEL VOOR JURIDISCH ONDERZOEK ......................158
8.1. SYSTEMATISCHE RECHTSPRAAKANALYSE (SRA) ..............................................................158
8.1.1. WAT IS SRA? ............................................................................................................ 158
8.1.2. WAT IS NIEUW AAN SRA? ............................................................................................. 160
8.1.3. WAARVOOR KAN SRA WORDEN GEBRUIKT? ..................................................................... 161
8.1.4. WAT IS DE MEERWAARDE VAN SRA? ............................................................................... 162
8.1.5. TWEE FOCUSSEN ....................................................................................................... 164
8.1.6. SELECTIE ................................................................................................................. 166
8.2. TOEPASSING: JUSTJUDGMENT .....................................................................................169
8.2.1. INLEIDING ................................................................................................................ 169
8.2.2. KORTE HISTORIEK....................................................................................................... 169
8.2.3. WET VAN 16 OKTOBER 2022 - CEREBRO ....................................................................... 170
8.2.4. WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK .................................................................................. 175
8.2.5. STAND VAN ZAKEN...................................................................................................... 175
8.3. EFFICIENT PROMPTEN EN RECHTSPRAAK – AI GEBRUIK .....................................................176
9. WETENSCHAPPELIJKE INTEGRITEIT ........................................................................182
9.1. WAT IS WETENSCHAPPELIJKE INTEGRITEIT? ...................................................................182
9.2. WAAROM IS WETENSCHAPPELIJKE INTEGRITEIT BELANGRIJK? ...........................................186
9.3. WIE DRAAGT ZORG VOOR WETENSCHAPPELIJKE INTEGRITEIT? ............................................186
9.4. HOE DOE JE DAT? ...................................................................................................187
9.5. PLAGIAAT ..............................................................................................................189
9.6. (GEN)AI...............................................................................................................192
10. RECHTSECONOMIE ..............................................................................................195
10.1. GESCHIEDENIS & BEGRIP ........................................................................................195
10.1.1. ONTSTAANSGESCHIEDENIS VD RECHTSECONOMIE .......................................................... 195
10.2. GEBRUIK VD RECHTSECONOMIE ................................................................................200
10.2.1. VOORBEELDEN ........................................................................................................ 200
10.3. ONDERZOEKSMETHODEN (BINNEN RECHTSECONOMIE) ...................................................205
3
