Samenvatting Endocrien Stelsel | Anatomie & Fysiologie | Arteveldehogeschool | 2025/26

Het endocriene stelsel : fysiologie

Na het doornemen van dit deel kan je:

 In algemene bewoordingen aangeven wat endocrien stelsel inhoud
 Het verschil aangeven tussen zenuw en endocrien stelsel
 Een overzicht geven van hormoonklieren en geproduceerde
hormonen
 Een indeling kunnen geven van hormonen en manier waarop ze
reageren in cel
 De samenwerking tussen hypothalamus en hypofyse kunnen
weergeven (examenvraag)



1) Introductie

Endocrien stelsel omvat 30-tal chemische stoffen: hormonen

Behoort tot regulerende stelsels (samen met zenuwstelsel)

 Neuro- endocrien systeem
 Belangrijke rol bij handhaven van homeostase
o Zenuwstelsel: snelle reacties
o Hormoonstelsel: reageert trager, maar verandering duurt
langer

Twee verschillende producenten:

 Endocriene klieren
 Weefselhormonen : specifieke weefsels die in staat zijn hormonen te
produceren

Doel: cel te laten functioneren

Belangrijk: hormonen verplaatsen zich via de bloedbaan

 Afgifte door hormoonproducent
 Vervoer via bloed naar doelcel: specifieke receptor op doelcel)

Hormooninsuline  glucose komt niet rechtstreeks in de cel 
gefacilliteerde diffusie; membraaneiwitten zitten in plasmamembraan en
glucose past daar perfect in  insuline zorgt dat glucose naar
binnen/buiten kan.

Zenuw versus endocrien stelsel

 Werking berust op afgifte van chemische stoffen die zich binden aan
specifieke receptoren op doelcellen
 Beide stelsels hebben verschillende chemische signaalstoffen
gemeenschappelijk:
1

, o Afgifte ter hoogte van synaps: neuro transmitter
(zenuwstelsel)
o Afgifte ter hoogte van bloedbaan: hormoon (hormoonstelsel)
o Soms zelf benaming van afgeven stof: adrenaline en
noradrenaline
 Beide stelsels: worden gereguleerd via negatieve terugkoppeling
 Doel: homeostase te handhaven




Hormoonklieren en geproduceerde hormonen

- hypofyse

 Adenohypofyse (TSN, LH/FSH, GH, Prolactine, ACTH)
 Neurohypofyse (ADH, Oxytiocine)
 Schildklier: Thyroxine (T³, T4) en calcitonine

2

,  Bijschildklieren PTH
 Bijnieren
o Cortex
 Glucocorticoïden : cortisol
 Mineralocorticoïden: aldosterone
 Androgene steroïden: testosterone ( oestrogenen)
 Merg; adrenaline
 Overia/testis: oestrogenen & progesteron / testosteron
 Endocriene pancreas: insuline en glucagon
 Epifyse: melatonine



2) Hormoonwerking: regulering van activiteit

Regulering gebeurt via negatieve terugkoppeling

a. Humorale prikkels: verandering die wordt gemeten in EC milieu
I. Calcium daalt  PTH toenemen
II. Kalium neemt toe  aldosterone neemt toe
III. Glucose neemt toe  insuline neemt toe
b. Hormonale prikkel: verandering in concentratie van hormoonspiegel
I. TRH (hypothalamus)  TSH (hypofyse)  schildklier: T4
(+negatieve feedback)
c. Neurale prikkels
I. Zenuwstelsel: de hormoonproducent wordt gestimuleerd via
sympathische zenuwstelsel
II. Verbinding tussen zenuw en klier

3) Hormoonwerking: regulering door hypothalamus  examen

Regulering van endocriene stelsel door hypothalamus:

 Onderdeel van zenuwstelsel – reguleert de productie van
hormoonproductie op volgende wijze:
o Eigen productie van hormonen die rechtstreeks worden
afgegeven:
 ADH en Oxyotine
 Via axonen naar lobus posterior van hypofyse, naar
poortadersysteem
o Produceert regulerende hormonen:
 Wat? Deze gaan productie van hormoon in
hypofysevoorkwab produceren of afremmen
 Releasing hormones (RH)
 Inhibitiing hormones (IH)
 Gaan via axonen naar hypofyse voorkwab

3