Sociale grondrechten verkennen
De sociale grondrechten in België:
- Arbeid
- Wonen
- Sociale bijstand
- (Bescherming van de) gezondheid
- Sociale zekerheid
- Onderwijs
- Juridische bijstand
- Gezond leefmilieu
- Culturele en maatschappelijke ontplooiing
Je kan een casus krijgen opt examen dan moet je kunnen zeggen tot
welk sociaal grondrecht het behoort
Kenmerken
- Diverse wetgevers moeten deze rechten waarborgen binnen hun
bevoegdheden ≠ zelf realiseren
- De burger heeft een plicht tot medewerking in het verkrijgen van de
sociale grondrechten: het rechten- en plichtenverhaal
- Sociale grondrechten kunnen niet zomaar voor de rechter worden
afgedwongen
- Ze kunnen situationeel met elkaar in conflict staan
- Standstillverplichting: De bevoegde wetgever kan niet zomaar de
wetgeving die van toepassing is, en dus het bestaande
beschermingsniveau biedt, verminderen zonder dat daartoe redenen
van algemeen belang bestaan.
Sociale zekerheid:
De sociale zekerheid is het geheel van voorzieningen dat de financiële
autonomie van burgers waarborgt. Ze garandeert sociale bescherming
wanneer burgers geconfronteerd worden met sociale risico’s.
Ze vormt het eerste vangnet van onze samenleving.
Functies van de sociale zekerheid
De sociale zekerheid vervult twee belangrijke functies:
1. Vervangingsfunctie
Bij (tijdelijk of definitief) verlies van inkomen uit arbeid wordt een
vervangingsinkomen toegekend.
2. Aanvullingsfunctie
Bij bepaalde sociale lasten of bijkomende kosten wordt een
, aanvulling op het inkomen voorzien of (een deel van) de kosten
terugbetaald.
Statuten of stelsels
De sociale zekerheid is uitgewerkt in drie statuten, afhankelijk van de
juridische vorm van de arbeidsrelatie:
- Werknemers
- Zelfstandigen
- Ambtenaren
Daarnaast bestaan er specifieke regelingen voor bijzondere
beroepscategorieën, zoals het kunstenaarsstatuut.
Het centrale principe: solidariteit
Het kernbegrip van ons sociaalzekerheidssysteem is solidariteit.
Het gaat om door de overheid georganiseerde solidariteit tussen:
- Werkenden en werklozen
- Jongeren en ouderen
- Gezonde en zieke personen
- Personen met en zonder inkomen
- Gezinnen met en zonder kinderen
Hoe wordt die solidariteit gewaarborgd?
1. Werkenden betalen bijdragen in verhouding tot hun loon.
2. De financiering gebeurt grotendeels via de gemeenschap (alle
burgers samen).
3. Vakbonden, verzekeringsinstellingen (ziekenfondsen) en
werkgeversorganisaties beslissen mee over verschillende aspecten
van het systeem.
Dit laatste is een voorbeeld van het sociaal overlegmodel, een wezenlijk
kenmerk van onze samenleving.
Opbouw van rechten
Sociale rechten worden opgebouwd door het betalen van sociale
zekerheidsbijdragen op inkomen uit arbeid.
Hoe meer iemand verdient:
- Hoe hoger de bijdrage,
- Hoe hoger in principe het vervangingsinkomen.
De klassieke sociale zekerheid: 7 takken
De sociale grondrechten in België:
- Arbeid
- Wonen
- Sociale bijstand
- (Bescherming van de) gezondheid
- Sociale zekerheid
- Onderwijs
- Juridische bijstand
- Gezond leefmilieu
- Culturele en maatschappelijke ontplooiing
Je kan een casus krijgen opt examen dan moet je kunnen zeggen tot
welk sociaal grondrecht het behoort
Kenmerken
- Diverse wetgevers moeten deze rechten waarborgen binnen hun
bevoegdheden ≠ zelf realiseren
- De burger heeft een plicht tot medewerking in het verkrijgen van de
sociale grondrechten: het rechten- en plichtenverhaal
- Sociale grondrechten kunnen niet zomaar voor de rechter worden
afgedwongen
- Ze kunnen situationeel met elkaar in conflict staan
- Standstillverplichting: De bevoegde wetgever kan niet zomaar de
wetgeving die van toepassing is, en dus het bestaande
beschermingsniveau biedt, verminderen zonder dat daartoe redenen
van algemeen belang bestaan.
Sociale zekerheid:
De sociale zekerheid is het geheel van voorzieningen dat de financiële
autonomie van burgers waarborgt. Ze garandeert sociale bescherming
wanneer burgers geconfronteerd worden met sociale risico’s.
Ze vormt het eerste vangnet van onze samenleving.
Functies van de sociale zekerheid
De sociale zekerheid vervult twee belangrijke functies:
1. Vervangingsfunctie
Bij (tijdelijk of definitief) verlies van inkomen uit arbeid wordt een
vervangingsinkomen toegekend.
2. Aanvullingsfunctie
Bij bepaalde sociale lasten of bijkomende kosten wordt een
, aanvulling op het inkomen voorzien of (een deel van) de kosten
terugbetaald.
Statuten of stelsels
De sociale zekerheid is uitgewerkt in drie statuten, afhankelijk van de
juridische vorm van de arbeidsrelatie:
- Werknemers
- Zelfstandigen
- Ambtenaren
Daarnaast bestaan er specifieke regelingen voor bijzondere
beroepscategorieën, zoals het kunstenaarsstatuut.
Het centrale principe: solidariteit
Het kernbegrip van ons sociaalzekerheidssysteem is solidariteit.
Het gaat om door de overheid georganiseerde solidariteit tussen:
- Werkenden en werklozen
- Jongeren en ouderen
- Gezonde en zieke personen
- Personen met en zonder inkomen
- Gezinnen met en zonder kinderen
Hoe wordt die solidariteit gewaarborgd?
1. Werkenden betalen bijdragen in verhouding tot hun loon.
2. De financiering gebeurt grotendeels via de gemeenschap (alle
burgers samen).
3. Vakbonden, verzekeringsinstellingen (ziekenfondsen) en
werkgeversorganisaties beslissen mee over verschillende aspecten
van het systeem.
Dit laatste is een voorbeeld van het sociaal overlegmodel, een wezenlijk
kenmerk van onze samenleving.
Opbouw van rechten
Sociale rechten worden opgebouwd door het betalen van sociale
zekerheidsbijdragen op inkomen uit arbeid.
Hoe meer iemand verdient:
- Hoe hoger de bijdrage,
- Hoe hoger in principe het vervangingsinkomen.
De klassieke sociale zekerheid: 7 takken
