Brein en hoger bewustzijn
4.1 Hersenprocessen van een hogere orde
Hogere-orde hersenprocessen hebben te maken met reflectie, zelfbewustzijn,
emoties, keuzes en moreel besef.
Rita Carter toont dat:
o Psychopaten en pestkoppen minder hersenactiviteit in
empathiegebieden hebben → minder sterke reactie op stress van
anderen.
o Boeddhistische monniken tonen zeer synchroon gamma-ritme (38–40
Hz), gelinkt aan concentratie, aandacht en hoge cognitieve functies.
Monniken kunnen deze activiteit trainen via meditatie; anderen niet → toont dat
hersenprocessen beïnvloedbaar zijn door training.
Casus: Otto-Jan Ham en Lama Zeupa
Otto-Jan Ham ervaart tijdens meditatie een stilte in zijn gedachten, wat hem
rust geeft.
Monniken tonen dat meditatie kan leiden tot verhoogde gamma-activiteit in
het brein (veel concentratie en aandacht).
4.2 Dieren en bewustzijn
Hebben dieren zelfbewustzijn?
Veel dieren hebben geen neocortex, maar kunnen wel emoties ervaren.
Cambridge Declaration on Consciousness:
→ Neurale structuren bij dieren (bv. vogels, octopussen) ondersteunen
bewustzijn.
Herkennen in spiegel, intentioneel gedrag,..
4.3 Merkwaardige bewustzijnsactiviteit
4.3.1 Dromen
Dromen zijn een natuurlijke vorm van bewustzijn.
ontstaan uit neurobiologische processen.
Giuseppe Tartini inspiratie Duivelssonate uit droom:
duivel beloofde hem ten dienste te zijn. Tartini gaf hem zijn viool. om te weten
te komen waar die toe in staat was, duivel speelde een stuk van
ongeëvenaarde kwaliteit & precisie, dat alles oversteeg wat de componist ooit
in zijn leven gehoord had.
Toen hij wakker werd, probeerde hij het solostuk te imiteren. Hoewel het zijn
beste compositie werd, was hij teleurgesteld zijn droom niet te kunnen
evenaren.
Droom werd vroeger gezien als boodschap van god(en), met een opdracht of profetische
inslag
Freud : ziet droom als boodschapper van het onbewuste.
Als dromen betekenis hebben, moeten we ervan uitgaan dat ze niet alleen
neurale onzin zijn
Neurobiologen: dromen op betekenisvolle patronen onderzocht: er zijn enkele
evidenties.
Dromen <-> relaties, activiteiten en culturele eigenheid.
Bepaalde bewustzijnstoestand waarin gecommuniceerd met waakbewustzijn
= gelaagd bewustzijn Droom met het waken kunnen verbinden.
lucide dromen droom in meer of mindere mate kunnen beinvloeden.
Henri Bergson: Ziet dromen als aspect van ons normale wakende bewustzijn.
4.1 Hersenprocessen van een hogere orde
Hogere-orde hersenprocessen hebben te maken met reflectie, zelfbewustzijn,
emoties, keuzes en moreel besef.
Rita Carter toont dat:
o Psychopaten en pestkoppen minder hersenactiviteit in
empathiegebieden hebben → minder sterke reactie op stress van
anderen.
o Boeddhistische monniken tonen zeer synchroon gamma-ritme (38–40
Hz), gelinkt aan concentratie, aandacht en hoge cognitieve functies.
Monniken kunnen deze activiteit trainen via meditatie; anderen niet → toont dat
hersenprocessen beïnvloedbaar zijn door training.
Casus: Otto-Jan Ham en Lama Zeupa
Otto-Jan Ham ervaart tijdens meditatie een stilte in zijn gedachten, wat hem
rust geeft.
Monniken tonen dat meditatie kan leiden tot verhoogde gamma-activiteit in
het brein (veel concentratie en aandacht).
4.2 Dieren en bewustzijn
Hebben dieren zelfbewustzijn?
Veel dieren hebben geen neocortex, maar kunnen wel emoties ervaren.
Cambridge Declaration on Consciousness:
→ Neurale structuren bij dieren (bv. vogels, octopussen) ondersteunen
bewustzijn.
Herkennen in spiegel, intentioneel gedrag,..
4.3 Merkwaardige bewustzijnsactiviteit
4.3.1 Dromen
Dromen zijn een natuurlijke vorm van bewustzijn.
ontstaan uit neurobiologische processen.
Giuseppe Tartini inspiratie Duivelssonate uit droom:
duivel beloofde hem ten dienste te zijn. Tartini gaf hem zijn viool. om te weten
te komen waar die toe in staat was, duivel speelde een stuk van
ongeëvenaarde kwaliteit & precisie, dat alles oversteeg wat de componist ooit
in zijn leven gehoord had.
Toen hij wakker werd, probeerde hij het solostuk te imiteren. Hoewel het zijn
beste compositie werd, was hij teleurgesteld zijn droom niet te kunnen
evenaren.
Droom werd vroeger gezien als boodschap van god(en), met een opdracht of profetische
inslag
Freud : ziet droom als boodschapper van het onbewuste.
Als dromen betekenis hebben, moeten we ervan uitgaan dat ze niet alleen
neurale onzin zijn
Neurobiologen: dromen op betekenisvolle patronen onderzocht: er zijn enkele
evidenties.
Dromen <-> relaties, activiteiten en culturele eigenheid.
Bepaalde bewustzijnstoestand waarin gecommuniceerd met waakbewustzijn
= gelaagd bewustzijn Droom met het waken kunnen verbinden.
lucide dromen droom in meer of mindere mate kunnen beinvloeden.
Henri Bergson: Ziet dromen als aspect van ons normale wakende bewustzijn.
