Samenvatting Studiemateriaal Celdeling | Biologie | 3e graad

Celdeling
DNA Drager erfelijke informatie
 Informatie over kenmerken ligt opgeslagen in dezelfde molecule (DNA)
Bouw van het DNA
 In de celkern van ieder organisme  eigenschappen van organisme opgeslagen
Bouwstenen
 Dubbele ruggengraat van suiker (desoxyribose) & P-groep  bij elkaar gehouden door
4 basen A-T & C-G
Aangeduide onderdeel van de DNA-molecule = nucleotide  bestaat uit
desoxyribose met P-groep & een base aan gebonden

Vormen van DNA

 DNA in een cel die niet aan het delen is heeft vorm van
lange draden
 Chromatinedraden/ chromatine
 Cel deelt  chromatinedraden rollen omheen eiwitten
(histonen)
 Opgerolde chromatinedraad = chromosoom

Chromosoom  2 identieke delen

 Chromatiden die in het centromeer verbonden zijn

Ordening van informatie op DNA

 Mens: DNA verdeeld over 46chromatinestrengen /
23chromosomen

Gen: specifieke plaats op een chromosoom waar informatie
over een bepaald kenmerk (bv. Oogkleur) is opgeslagen

Homologe paren: chromosomen van een paar die even lang zijn, dezelfde genen bevatten &
op dezelfde plaats

Genoom: alle chromosomen samen van een organisme

Celdeling

functie van celdeling : belangrijk voor groei van een organisme, vervangen van cellen
die defect zijn & voor het herstel van een wonde.

Mitose

 Celdeling  2 identieke cellen
 Delen van cellen voor groei & herstel van organisme  2 identieke cellen
ontstaan = mitosedeling/ mitose
Interfase/ delingsrust
 Voorbereiden eigenlijke deling
 G1-fase (groeifase 1) belangrijke toename cytoplasma & celorganellen in de cel.
 S-fase / synthesefase: tijdens replicatie wordt DNA gekopieerd. De dubbele streng
gaat open en voor elke streng wordt een complement gemaakt  ontstaan 2
identieke chromatiden die samenhangen in 1 punt
 G2-fase (groeifase 2), verdere groei & toename van celmembraan + controle of
kopiëren van DNA goed verlopen is

Eigenlijke deling/ mitose
 Profase : Kernmembraan verdwijnt, Chromatidedraden rollen op tot chromosomen
Centriolen verplaatsen zich naar de polen van de cel
 Metafase Chromosomen verplaatsen zich naar het evenaar vlak van de cel, Er ontstaan
trekdraden van de centriolen naar de centromeren van de chromosomen

,  Anafase De trekdraden verkorten & trekken de 2 chromatiden van een chromosoom los
van elkaar & elk naar een andere pool
 Telofase De chromatiden ontrollen zich tot chromatinedraden, Nieuwe kernmembranen
ontstaan, De cel snoert in en er ontstaan 2 identieke cellen




Ongeslachtelijke voortplanting
 uit 1 / meerdere cellen ontstaat door mitose een nieuw individu. De
nakomelingen zijn genetisch identiek aan de ouder.

Bv. Bacteriën, plantenstekken, eetbanaan,..

geslachtelijke voortplanting
 Mannelijke en vrouwelijke voortplantingscel versmelten tot bevruchte eicel
waaruit een nieuw individu groeit.
 Om het aantal chromosomen constant te houden, bevatten deze cellen de helft
van oorspronkelijke aantal  meiose/ halveringsdeling
Meiose
 Meiose gebeurt enkel in de voortplantingsorganen en produceert gameten
(eicellen/zaadcellen) met de helft van het chromosomenaantal.
 Twee delingen: meiose I (halvering door scheiding van homologe paren) en meiose II

Cel na interfase, vlak voor de meiose : Cel met 4 chromosomen, bestaand uit 2
homologe paren.

Meiose 1

Profase 1




Metafase 1
Homologe paren liggen bij elkaar & kruisen elkaar
(crossing-over)  homologe stukken kunnen
uitwisselen 2 chromatiden van chromosoom
niet meer identiek.



Anafase 1
2 chromosomen van een homoloog paar  elkaar
gescheiden. Cellen die ontstaan zijn haploïd
(bevatten geen homologe paren) <-> tot normale
lichaamscellen die diploïd zijn (bevatten
homologe paren).