TABLE OF CONTENTS
Media-economie en mediastructuren .................................................................. 3
H1: Wat is media-economie – no business like media business ..................................... 5
Afbakening van begrippen ............................................................................................................. 5
Theorieën over de onderneming ..................................................................................................... 6
No business like media business: unieke kenmerken van media-economie ..................................... 9
H2: Media in belgië (niet in handboek) ........................................................................ 11
Unieke Context belgië ................................................................................................................. 11
Size matters................................................................................................................................ 11
Krachtlijnen van ons medialandschap.......................................................................................... 12
Radio: oudste audiovisuele medium ............................................................................................ 13
Televisie: publieke monopolie bevestigd ...................................................................................... 14
Dagbladpers ............................................................................................................................... 16
Media in België: een overzicht ...................................................................................................... 17
H3: Marktstructuren .................................................................................................. 19
Afbakening ................................................................................................................................. 19
Kosten ........................................................................................................................................ 20
Marktstructuren (marktvormen) ................................................................................................... 23
Structuur – gedrag – prestatie (sgp) .............................................................................................. 27
H4: De Sterkste schakel ............................................................................................ 30
Waardeketen vs. productieketen ................................................................................................. 30
Overheidsinterventie ................................................................................................................... 33
H5: Mediaconvergentie .............................................................................................. 35
Afbakening convergentie ............................................................................................................. 35
ConvergentiestratEgieën ............................................................................................................. 36
Merkarchitectuur ........................................................................................................................ 37
Mediaconsolidatie ...................................................................................................................... 39
Industrielevenscyclus (ILC) ......................................................................................................... 43
Expansiestrategieën .................................................................................................................... 44
Globaal media-oligopolie ............................................................................................................ 48
Mediaconcentratiebeleid ............................................................................................................ 49
Hoe meten we mediaconcentratie? ............................................................................................. 52
H6: Platformisering ................................................................................................... 53
Meerzijdige platformen ................................................................................................................ 53
Toenemende macht platformen................................................................................................... 55
Regulering digitale platformen ..................................................................................................... 56
Tot slot: platformafhankelijkheid ................................................................................................. 56
H7: Follow the money ................................................................................................ 57
Businessmodellen in volle verandering ........................................................................................ 57
Diversificatie van inkomstbronnen ............................................................................................... 57
Abonnementsmodellen ............................................................................................................... 58
Advertentiemodellen ................................................................................................................... 62
H8: Een versnipperd publiek ...................................................................................... 67
1
, Van massapubliek naar gefragmenteerd publiek .......................................................................... 68
Content stelt eigen mediadieet samen ......................................................................................... 69
Aanbodstrategie bij digitale overvloed .......................................................................................... 71
Uiteindelijk gaan 0 of 1: marktsegmentatie ................................................................................... 72
Ultieme doel: engagement........................................................................................................... 73
Publiekstrategieën bij digitale overvloed: flow .............................................................................. 74
H9: Het huis van vertrouwen ...................................................................................... 76
Publieke media: unieke plaats in europese medialandschap ........................................................ 76
Publieke opdracht ....................................................................................................................... 76
Publieke opdracht ligt van in beheersovereenkomst ..................................................................... 78
twee Beleidsperspectieven op publieke omroep ........................................................................... 78
Evenwicht tussen marktverstoring en marktverstrekking ............................................................... 79
H10: Creativiteit verzekerd ........................................................................................ 81
Intellectueel eigendom en auteursrecht ....................................................................................... 81
De zin en onzin van het auteursrecht ............................................................................................ 83
Exlusiviteit staat centraal bij intellectueel eigendom ..................................................................... 86
H11: Het risico waard ................................................................................................ 91
Media is een ‘risky business’........................................................................................................ 91
De kostenziekte – William Baumol ............................................................................................... 91
Geen garantie op succes ............................................................................................................. 92
Hit-or-miss industrie ................................................................................................................... 93
H12: Drama van eigen kweek ..................................................................................... 97
Fragiliteit van Vlaamse fictie ........................................................................................................ 97
Financiering en inkomsten......................................................................................................... 101
Vlaamse fictie onder druk .......................................................................................................... 106
2
,MEDIA-ECONOMIE EN MEDIASTRUCTUREN
ACTUELE UITDAGINGEN 2026
1. Dominantie van internationale spelers
• Grote technologiebedrijven zoals Google, Meta en Netflix hebben een directe invloed op de
lokale mediamarkt
• Ze domineren de markt door hun schaal, technologie en bereik
• Hun belangrijkste inkomstenbron is reclame en advertenties
• Media functioneren binnen een aandachtseconomie: gebruikers “betalen” met hun aandacht
Gevolg: Lokale spelers (bv. VTM GO, Streamz) staan onder druk en hebben het steeds moeilijker om
rendabel te blijven
2. Economische druk op lokale media
• Vlaamse mediabedrijven verliezen terrein tegenover internationale platformen
• Moeilijkere inkomstenverwerving door:
o dalende reclame-inkomsten
o concurrentie van digitale platformen
Centrale vraag: Hoe lang kan het Vlaams medialandschap nog blijven bestaan?
3. Schaal en concentratie
• Media willen groeien om kosten te spreiden → schaalvoordelen
• Dit gebeurt via:
o fusies
o overnames
Waarom?
• Mediaproductie is duur
• Grotere bedrijven kunnen efficiënter werken
4. Verandering in contentproductie
• Platformen zoals Netflix introduceerden:
o eigen producties (original content)
• Content maken wordt:
o goedkoper
o toegankelijker (bv. AI)
Gevolg: Meer aanbod, maar ook meer concurrentie
5. Technologische impact
• Technologie heeft altijd media gevormd:
o radio → televisie → internet → streaming
• Vandaag:
o mediaconsumptie is overwegend digitaal
3
, Technologie bepaalt:
• hoe content wordt gemaakt
• hoe content wordt verspreid
• hoe we consumeren
6. Spanningen tussen media en samenleving
• Discussies over technologie:
o bv. smartphonegebruik op school
• Toenemende polarisering in de samenleving
• Algoritmes sturen informatie → mogelijke manipulatie
Politieke dimensie:
• vb. TikTok-debat (VS vs. China)
• invloed van technologie op publieke opinie
7. Rol van de publieke omroep
• In Vlaanderen moet de publieke omroep:
o onafhankelijk zijn
• Maar:
o staat vaak onder politieke en economische druk
8. Media in een “polycrisis”
• Media bevinden zich in meerdere gelijktijdige crisissen:
o economisch
o technologisch
o politiek
o maatschappelijk
Dit maakt de sector instabiel en onzeker
4
Media-economie en mediastructuren .................................................................. 3
H1: Wat is media-economie – no business like media business ..................................... 5
Afbakening van begrippen ............................................................................................................. 5
Theorieën over de onderneming ..................................................................................................... 6
No business like media business: unieke kenmerken van media-economie ..................................... 9
H2: Media in belgië (niet in handboek) ........................................................................ 11
Unieke Context belgië ................................................................................................................. 11
Size matters................................................................................................................................ 11
Krachtlijnen van ons medialandschap.......................................................................................... 12
Radio: oudste audiovisuele medium ............................................................................................ 13
Televisie: publieke monopolie bevestigd ...................................................................................... 14
Dagbladpers ............................................................................................................................... 16
Media in België: een overzicht ...................................................................................................... 17
H3: Marktstructuren .................................................................................................. 19
Afbakening ................................................................................................................................. 19
Kosten ........................................................................................................................................ 20
Marktstructuren (marktvormen) ................................................................................................... 23
Structuur – gedrag – prestatie (sgp) .............................................................................................. 27
H4: De Sterkste schakel ............................................................................................ 30
Waardeketen vs. productieketen ................................................................................................. 30
Overheidsinterventie ................................................................................................................... 33
H5: Mediaconvergentie .............................................................................................. 35
Afbakening convergentie ............................................................................................................. 35
ConvergentiestratEgieën ............................................................................................................. 36
Merkarchitectuur ........................................................................................................................ 37
Mediaconsolidatie ...................................................................................................................... 39
Industrielevenscyclus (ILC) ......................................................................................................... 43
Expansiestrategieën .................................................................................................................... 44
Globaal media-oligopolie ............................................................................................................ 48
Mediaconcentratiebeleid ............................................................................................................ 49
Hoe meten we mediaconcentratie? ............................................................................................. 52
H6: Platformisering ................................................................................................... 53
Meerzijdige platformen ................................................................................................................ 53
Toenemende macht platformen................................................................................................... 55
Regulering digitale platformen ..................................................................................................... 56
Tot slot: platformafhankelijkheid ................................................................................................. 56
H7: Follow the money ................................................................................................ 57
Businessmodellen in volle verandering ........................................................................................ 57
Diversificatie van inkomstbronnen ............................................................................................... 57
Abonnementsmodellen ............................................................................................................... 58
Advertentiemodellen ................................................................................................................... 62
H8: Een versnipperd publiek ...................................................................................... 67
1
, Van massapubliek naar gefragmenteerd publiek .......................................................................... 68
Content stelt eigen mediadieet samen ......................................................................................... 69
Aanbodstrategie bij digitale overvloed .......................................................................................... 71
Uiteindelijk gaan 0 of 1: marktsegmentatie ................................................................................... 72
Ultieme doel: engagement........................................................................................................... 73
Publiekstrategieën bij digitale overvloed: flow .............................................................................. 74
H9: Het huis van vertrouwen ...................................................................................... 76
Publieke media: unieke plaats in europese medialandschap ........................................................ 76
Publieke opdracht ....................................................................................................................... 76
Publieke opdracht ligt van in beheersovereenkomst ..................................................................... 78
twee Beleidsperspectieven op publieke omroep ........................................................................... 78
Evenwicht tussen marktverstoring en marktverstrekking ............................................................... 79
H10: Creativiteit verzekerd ........................................................................................ 81
Intellectueel eigendom en auteursrecht ....................................................................................... 81
De zin en onzin van het auteursrecht ............................................................................................ 83
Exlusiviteit staat centraal bij intellectueel eigendom ..................................................................... 86
H11: Het risico waard ................................................................................................ 91
Media is een ‘risky business’........................................................................................................ 91
De kostenziekte – William Baumol ............................................................................................... 91
Geen garantie op succes ............................................................................................................. 92
Hit-or-miss industrie ................................................................................................................... 93
H12: Drama van eigen kweek ..................................................................................... 97
Fragiliteit van Vlaamse fictie ........................................................................................................ 97
Financiering en inkomsten......................................................................................................... 101
Vlaamse fictie onder druk .......................................................................................................... 106
2
,MEDIA-ECONOMIE EN MEDIASTRUCTUREN
ACTUELE UITDAGINGEN 2026
1. Dominantie van internationale spelers
• Grote technologiebedrijven zoals Google, Meta en Netflix hebben een directe invloed op de
lokale mediamarkt
• Ze domineren de markt door hun schaal, technologie en bereik
• Hun belangrijkste inkomstenbron is reclame en advertenties
• Media functioneren binnen een aandachtseconomie: gebruikers “betalen” met hun aandacht
Gevolg: Lokale spelers (bv. VTM GO, Streamz) staan onder druk en hebben het steeds moeilijker om
rendabel te blijven
2. Economische druk op lokale media
• Vlaamse mediabedrijven verliezen terrein tegenover internationale platformen
• Moeilijkere inkomstenverwerving door:
o dalende reclame-inkomsten
o concurrentie van digitale platformen
Centrale vraag: Hoe lang kan het Vlaams medialandschap nog blijven bestaan?
3. Schaal en concentratie
• Media willen groeien om kosten te spreiden → schaalvoordelen
• Dit gebeurt via:
o fusies
o overnames
Waarom?
• Mediaproductie is duur
• Grotere bedrijven kunnen efficiënter werken
4. Verandering in contentproductie
• Platformen zoals Netflix introduceerden:
o eigen producties (original content)
• Content maken wordt:
o goedkoper
o toegankelijker (bv. AI)
Gevolg: Meer aanbod, maar ook meer concurrentie
5. Technologische impact
• Technologie heeft altijd media gevormd:
o radio → televisie → internet → streaming
• Vandaag:
o mediaconsumptie is overwegend digitaal
3
, Technologie bepaalt:
• hoe content wordt gemaakt
• hoe content wordt verspreid
• hoe we consumeren
6. Spanningen tussen media en samenleving
• Discussies over technologie:
o bv. smartphonegebruik op school
• Toenemende polarisering in de samenleving
• Algoritmes sturen informatie → mogelijke manipulatie
Politieke dimensie:
• vb. TikTok-debat (VS vs. China)
• invloed van technologie op publieke opinie
7. Rol van de publieke omroep
• In Vlaanderen moet de publieke omroep:
o onafhankelijk zijn
• Maar:
o staat vaak onder politieke en economische druk
8. Media in een “polycrisis”
• Media bevinden zich in meerdere gelijktijdige crisissen:
o economisch
o technologisch
o politiek
o maatschappelijk
Dit maakt de sector instabiel en onzeker
4
