Algemene inleiding (obv de eerste 20-tal pagina’s van syllabus ufora)
• Deel 1: contractenrecht (handboek)
• Deel 2: algemeen verbintenissenrecht (syllabus)
Examen:
Grotendeels casussen (opl: toepassingsvoorwaarden voldaan? Welke rechtsgevolgen brengt dit
teweeg?), een kleiner deel theorie (geen letterlijke theorie, eerder vergelijkingsvragen/juist-fout vragen/…)
BRONNEN VAN VERBINTENISSENRECHT
NATIONALE WETGEVING:
• Oud BW
• BW
o !! 1 januari 2023 inwerkingtreding van boek 5 (oude contracten vallen onder het oud
recht)
Basisregels voor inwerkingtreding en overgangsregels :
- Basisregel - boek 5: Data van inwerkingtreding 1 januari 2023 (oude verbintenissen blijven
onderworpen aan het oude recht)
- Basisregel - alle toekomstige gevolgen van oude rechtshandelingen (voor 1 januari 2023) blijven
door het oude recht beheerst.
o Contract voor 1 januari 2023: om te weten welke regels gelden voor de ontbinding van
het contract moet men oude recht toepassen
Ontbinding contract indien ‘toekomstige onzekere gebeurtenis zich voordoet’: als de
voorwaarde voor ontbinding contract zich realiseert wordt het contract ontbonden
- Basisregel – oude rechtshandelingen die leiden tot ontstaan nieuwe rechtshandelingen blijven
aan het oude recht onderworpen
o Een aanvulling (wijziging) van het contract dat gesloten werd voor 1 januari 2023 blijft
onderworpen aan het oude recht
o Een cessie (overdracht): bv contract waarbij men bepaalde prijs moet worden betaald en
dit contract wordt overgedragen aan nieuwe persoon. Na deze overdracht blijft het
onderworpen aan oud recht
• WER boek 6 (consumentenbescherming)(onrechtmatige bedingen!: deze bedingen tussen
onderneming en consument kunnen voor nietigheid vatbaar zijn; wat niet geldt tussen
ondernemingen onderling en consumenten onderling) (notatie gebeurd met romeinse cijfers)
• Bijzondere wetgeving:
o Wet van 2 augustus 2002 tot bestrijding betalingsachterstand bij handelstransacties
(contracten tussen ondernemingen onderling – handelstransacties) (omvat dwingende
bepalingen die bepaalde bedingen verhinderen)
o Antidiscriminatiewet (bescherming zwakkere partij)
1
,RECHTSPRAAK EN RECHTSLEER
• Rechtspraak omvat interpretatie/precisiering van onduidelijke wetgevingen
o BW probeerde de bestaande rechtspraak te codificeren, maar de rechtspraak blijft
hedendaags relevant (oude rechtspraak kan nog steeds gebruikt worden (bv oud
Cassatie-arrest))
• Rechtsleer omvat o.a. handboeken die uitleg geven over bepaalde concepten
o Is relevant, maar we moeten steeds nagaan of het nog overeenkomt met huidige
wetgeving (actueel?)
INTERNATIONALE EN EUROPESE BRONNEN:
Relevant voor o.a. interpretatieproblemen/ andere juridische problemen oplossen adhv de soft law
en bindende verdragen)
Soft law:
• PECL (principles of European contract law):
- Beginselen over overeenkomsten en deels ook regels algemener over verbintenissen (focus
contractenrecht en sommige delen van ruimer verbintenissenrecht)
- Een reeks regels/beginselen die zouden gelden overheen de grenzen tussen de Europese landen
(met verwijzingen naar de bronnen van verschillende nationale rechtssystemen)
- Soft law
• DCFR (draft common frame of reference): het gemeenschappelijk ontwerp- en referentiekader
- Is omvatrijker: naast contracten ook bijzondere overeenkomsten, buitencontractuele
aansprakelijkheid, …
- Regels met toelichtingen/voorbeelden
- Soft law
• PICC
- Vergelijkbaar met PECL, maar op internationaal niveau
- Soft law
Verdragen:
• CISG (convention on international sale of goods – het Weens Koopverdrag)
- Internationale koop-verkoop van goederen
- Geldig wanneer we grensoverschrijdende koop-verkoop sluiten mbt lichamelijke roerende
goederen (toepassingsvoorwaarden moeten voldaan zijn) (B2B) (tenzij anders overeengekomen)
- Hebben belangrijke impact gehad op de vormgeving van de regels in boek 5
- Verdrag
Richtlijnen:
• Richtlijn mbt oneerlijke bedingen (omgezet in boek 6 WER)
Verordeningen:
• EIDAS verordening
- Omvat o.a. regels elektronische handtekeningen waarnaar wordt verwezen in boek 8 BW
2
,VERBINTENIS: BEGRIP EN INDELING
WAT IS EEN VERBINTENIS
Illustratie van een verbintenis:
• GSM kopen
- Koop-verkoop overeenkomst
- Een lichamelijk, roerend goed
- Contractuele verbintenis tussen contractspartijen (koper-verkoper)
- Koopprijs moet betaald worden met schuldeiser en schuldenaar
- Tussen onderneming en consument waarop WER van toepassing is
Zie structuur van boek 5 BW
Een verbintenis (art 5.1 BW) = een verbintenis is een rechtsband op grond waarvan een schuldeiser
van een schuldenaar, indien nodig in rechte, de uitvoering van een prestatie mag eisen.
- Rechtsband tussen minstens 2 personen
- Met schuldeiser en schuldenaar
- Schuldeiser kan een prestatie eisen
- Desnoods in rechte (met uitvoerbare titel)
Verbintenissen zijn persoonlijke rechten (recht op de prestatie van een persoon) (geen zakelijke rechten
op goederen)
2 betekenissen van een verbintenis:
- Betekenis vanuit art 5.1 BW
- Oneigenlijke betekenis in de zin van de verplichting waartoe een schuldenaar gehouden is in
een bepaalde rechtsband (‘de schuld’)
o Bv betekenis van verbintenis in begrip eenzijdig contract: de ene partij is tot een
verbintenis gehouden en de andere niet. Hier is dus geen sprake van een rechtsband
zoals sprake in art 5.1 BW, maar de ene partij heeft een schuld/verplichting tav de andere
en de andere heeft een schuldvordering op hem (de andere heeft geen schuld, slechts 1
partij heeft hier een schuld)
Examenvraag: in welke zin wordt het woord verbintenis gebruikt in art x? (toon aan dat je de 2
betekenissen kent en dus ook die van eenzijdige contracten)
BRONNEN VAN VERBINTENISSEN (ART 5.3 BW)
1) CONTRACTEN (= OVEREENKOMSTEN)(DEEL 1)
Uit 1 contract kunnen verschillende verbintenissen ontstaan
(regels kunnen van toepassing zijn op het contract en op de verbintenissen)
• Koop-verkoop contract
- Koper en verkoper
- Hieruit ontstaan verschillende verbintenissen:
o Koper kan van de verkoper eisen dat het goed geleverd wordt (koper is hier SE) – de
verkoper heeft de verbintenis het goed te leveren
3
, o Verkoper kan van de koper eisen dat de koopprijs betaald wordt (verkoper is hier SE) – de
koper heeft de verbintenis de prijs te betalen
➔ Dit zijn de 2 hoofdverbintenissen die ontstaan uit het contract (rechtsbanden die ontstaan)
➔ Verbintenissen beschouwd vanuit activa – passiva: een verbintenis heeft meerdere betekenissen
(vanuit schuldenaar, vanuit schuldeiser, vanuit persoonlijke rechten)
• Huurovereenkomst
- Mogelijk voor zowel onroerende (bv. Huis/fabriek/handelspand) als roerende (bv. fiets) goederen
- Kan bestemd zijn voor verschillende doeleinden met toepasselijke wetgeving: wonen (federale
huurregels, Vlaamse/Waalse/Brusselse regelgeving, …); handel drijven (handelshuurwet met
bescherming voor de huurder); landbouw (pachtwet); …
➔ Je kan een case bijna nooit volledig oplossen enkel aan de hand van verbintenissenrecht, er is
verschillende regelgeving van toepassing op verbintenissen
• Arbeidsovereenkomst
- Wordt geregeld door arbeidsrecht
• Een schenking (meerzijdige rechtshandeling, met eenzijdige verbintenis)
- Ene contractspartij gaat verbintenis aan om iets te schenken: heeft de verplichting een goed over
te dragen aan de andere contractspartij
- Wordt aanvaard door de andere contractspartij
- De ene kan een prestatie eisen van de andere
o Rechtsband = er is sprake van een rechtsband, wanneer de ene partij een prestatie kan
eisen van de andere en indien nodig kan afdwingen (de uitvoering in natura van de
contractuele verbintenis in rechte kunnen afdwingen)
- Een schenking is een overeenkomst waaruit een verbintenis ontstaat tussen de partijen
• Huwelijkscontract (het ja-woord) EN Huwelijksvermogenscontract
• Dading
2) BUITENCONTRACTUELE AANSPRAKELIJKHEID (BOEK 6 BW)
De benadeelde die schade geleden heeft door de fout van een ander:
• Foutaansprakelijkheid
fout + schade + causaal verband → schadeherstelverplichting (art 6.5 BW) (in natura en/of
door vergoeding) (bv verkeersongevallen)
(foute gedraging: wordt vergeleken ten opzichte van een normaal zorgvuldig persoon in dezelfde
omstandigheden)
Indien de schade/fout vreemd zijn aan de contractuele verbintenis kan buitencontractueel
aansprakelijkheid toegepast worden. Indien dit niet het geval is kan buitencontractuele aansprakelijkheid
mogelijk (cumulatie mogelijk), maar de toepassingsvoorwaarden verschillen.
• Aanstellersaansprakelijkheid voor fouten van aangestelde (aansprakelijkheid voor
andermans daad)
4
• Deel 1: contractenrecht (handboek)
• Deel 2: algemeen verbintenissenrecht (syllabus)
Examen:
Grotendeels casussen (opl: toepassingsvoorwaarden voldaan? Welke rechtsgevolgen brengt dit
teweeg?), een kleiner deel theorie (geen letterlijke theorie, eerder vergelijkingsvragen/juist-fout vragen/…)
BRONNEN VAN VERBINTENISSENRECHT
NATIONALE WETGEVING:
• Oud BW
• BW
o !! 1 januari 2023 inwerkingtreding van boek 5 (oude contracten vallen onder het oud
recht)
Basisregels voor inwerkingtreding en overgangsregels :
- Basisregel - boek 5: Data van inwerkingtreding 1 januari 2023 (oude verbintenissen blijven
onderworpen aan het oude recht)
- Basisregel - alle toekomstige gevolgen van oude rechtshandelingen (voor 1 januari 2023) blijven
door het oude recht beheerst.
o Contract voor 1 januari 2023: om te weten welke regels gelden voor de ontbinding van
het contract moet men oude recht toepassen
Ontbinding contract indien ‘toekomstige onzekere gebeurtenis zich voordoet’: als de
voorwaarde voor ontbinding contract zich realiseert wordt het contract ontbonden
- Basisregel – oude rechtshandelingen die leiden tot ontstaan nieuwe rechtshandelingen blijven
aan het oude recht onderworpen
o Een aanvulling (wijziging) van het contract dat gesloten werd voor 1 januari 2023 blijft
onderworpen aan het oude recht
o Een cessie (overdracht): bv contract waarbij men bepaalde prijs moet worden betaald en
dit contract wordt overgedragen aan nieuwe persoon. Na deze overdracht blijft het
onderworpen aan oud recht
• WER boek 6 (consumentenbescherming)(onrechtmatige bedingen!: deze bedingen tussen
onderneming en consument kunnen voor nietigheid vatbaar zijn; wat niet geldt tussen
ondernemingen onderling en consumenten onderling) (notatie gebeurd met romeinse cijfers)
• Bijzondere wetgeving:
o Wet van 2 augustus 2002 tot bestrijding betalingsachterstand bij handelstransacties
(contracten tussen ondernemingen onderling – handelstransacties) (omvat dwingende
bepalingen die bepaalde bedingen verhinderen)
o Antidiscriminatiewet (bescherming zwakkere partij)
1
,RECHTSPRAAK EN RECHTSLEER
• Rechtspraak omvat interpretatie/precisiering van onduidelijke wetgevingen
o BW probeerde de bestaande rechtspraak te codificeren, maar de rechtspraak blijft
hedendaags relevant (oude rechtspraak kan nog steeds gebruikt worden (bv oud
Cassatie-arrest))
• Rechtsleer omvat o.a. handboeken die uitleg geven over bepaalde concepten
o Is relevant, maar we moeten steeds nagaan of het nog overeenkomt met huidige
wetgeving (actueel?)
INTERNATIONALE EN EUROPESE BRONNEN:
Relevant voor o.a. interpretatieproblemen/ andere juridische problemen oplossen adhv de soft law
en bindende verdragen)
Soft law:
• PECL (principles of European contract law):
- Beginselen over overeenkomsten en deels ook regels algemener over verbintenissen (focus
contractenrecht en sommige delen van ruimer verbintenissenrecht)
- Een reeks regels/beginselen die zouden gelden overheen de grenzen tussen de Europese landen
(met verwijzingen naar de bronnen van verschillende nationale rechtssystemen)
- Soft law
• DCFR (draft common frame of reference): het gemeenschappelijk ontwerp- en referentiekader
- Is omvatrijker: naast contracten ook bijzondere overeenkomsten, buitencontractuele
aansprakelijkheid, …
- Regels met toelichtingen/voorbeelden
- Soft law
• PICC
- Vergelijkbaar met PECL, maar op internationaal niveau
- Soft law
Verdragen:
• CISG (convention on international sale of goods – het Weens Koopverdrag)
- Internationale koop-verkoop van goederen
- Geldig wanneer we grensoverschrijdende koop-verkoop sluiten mbt lichamelijke roerende
goederen (toepassingsvoorwaarden moeten voldaan zijn) (B2B) (tenzij anders overeengekomen)
- Hebben belangrijke impact gehad op de vormgeving van de regels in boek 5
- Verdrag
Richtlijnen:
• Richtlijn mbt oneerlijke bedingen (omgezet in boek 6 WER)
Verordeningen:
• EIDAS verordening
- Omvat o.a. regels elektronische handtekeningen waarnaar wordt verwezen in boek 8 BW
2
,VERBINTENIS: BEGRIP EN INDELING
WAT IS EEN VERBINTENIS
Illustratie van een verbintenis:
• GSM kopen
- Koop-verkoop overeenkomst
- Een lichamelijk, roerend goed
- Contractuele verbintenis tussen contractspartijen (koper-verkoper)
- Koopprijs moet betaald worden met schuldeiser en schuldenaar
- Tussen onderneming en consument waarop WER van toepassing is
Zie structuur van boek 5 BW
Een verbintenis (art 5.1 BW) = een verbintenis is een rechtsband op grond waarvan een schuldeiser
van een schuldenaar, indien nodig in rechte, de uitvoering van een prestatie mag eisen.
- Rechtsband tussen minstens 2 personen
- Met schuldeiser en schuldenaar
- Schuldeiser kan een prestatie eisen
- Desnoods in rechte (met uitvoerbare titel)
Verbintenissen zijn persoonlijke rechten (recht op de prestatie van een persoon) (geen zakelijke rechten
op goederen)
2 betekenissen van een verbintenis:
- Betekenis vanuit art 5.1 BW
- Oneigenlijke betekenis in de zin van de verplichting waartoe een schuldenaar gehouden is in
een bepaalde rechtsband (‘de schuld’)
o Bv betekenis van verbintenis in begrip eenzijdig contract: de ene partij is tot een
verbintenis gehouden en de andere niet. Hier is dus geen sprake van een rechtsband
zoals sprake in art 5.1 BW, maar de ene partij heeft een schuld/verplichting tav de andere
en de andere heeft een schuldvordering op hem (de andere heeft geen schuld, slechts 1
partij heeft hier een schuld)
Examenvraag: in welke zin wordt het woord verbintenis gebruikt in art x? (toon aan dat je de 2
betekenissen kent en dus ook die van eenzijdige contracten)
BRONNEN VAN VERBINTENISSEN (ART 5.3 BW)
1) CONTRACTEN (= OVEREENKOMSTEN)(DEEL 1)
Uit 1 contract kunnen verschillende verbintenissen ontstaan
(regels kunnen van toepassing zijn op het contract en op de verbintenissen)
• Koop-verkoop contract
- Koper en verkoper
- Hieruit ontstaan verschillende verbintenissen:
o Koper kan van de verkoper eisen dat het goed geleverd wordt (koper is hier SE) – de
verkoper heeft de verbintenis het goed te leveren
3
, o Verkoper kan van de koper eisen dat de koopprijs betaald wordt (verkoper is hier SE) – de
koper heeft de verbintenis de prijs te betalen
➔ Dit zijn de 2 hoofdverbintenissen die ontstaan uit het contract (rechtsbanden die ontstaan)
➔ Verbintenissen beschouwd vanuit activa – passiva: een verbintenis heeft meerdere betekenissen
(vanuit schuldenaar, vanuit schuldeiser, vanuit persoonlijke rechten)
• Huurovereenkomst
- Mogelijk voor zowel onroerende (bv. Huis/fabriek/handelspand) als roerende (bv. fiets) goederen
- Kan bestemd zijn voor verschillende doeleinden met toepasselijke wetgeving: wonen (federale
huurregels, Vlaamse/Waalse/Brusselse regelgeving, …); handel drijven (handelshuurwet met
bescherming voor de huurder); landbouw (pachtwet); …
➔ Je kan een case bijna nooit volledig oplossen enkel aan de hand van verbintenissenrecht, er is
verschillende regelgeving van toepassing op verbintenissen
• Arbeidsovereenkomst
- Wordt geregeld door arbeidsrecht
• Een schenking (meerzijdige rechtshandeling, met eenzijdige verbintenis)
- Ene contractspartij gaat verbintenis aan om iets te schenken: heeft de verplichting een goed over
te dragen aan de andere contractspartij
- Wordt aanvaard door de andere contractspartij
- De ene kan een prestatie eisen van de andere
o Rechtsband = er is sprake van een rechtsband, wanneer de ene partij een prestatie kan
eisen van de andere en indien nodig kan afdwingen (de uitvoering in natura van de
contractuele verbintenis in rechte kunnen afdwingen)
- Een schenking is een overeenkomst waaruit een verbintenis ontstaat tussen de partijen
• Huwelijkscontract (het ja-woord) EN Huwelijksvermogenscontract
• Dading
2) BUITENCONTRACTUELE AANSPRAKELIJKHEID (BOEK 6 BW)
De benadeelde die schade geleden heeft door de fout van een ander:
• Foutaansprakelijkheid
fout + schade + causaal verband → schadeherstelverplichting (art 6.5 BW) (in natura en/of
door vergoeding) (bv verkeersongevallen)
(foute gedraging: wordt vergeleken ten opzichte van een normaal zorgvuldig persoon in dezelfde
omstandigheden)
Indien de schade/fout vreemd zijn aan de contractuele verbintenis kan buitencontractueel
aansprakelijkheid toegepast worden. Indien dit niet het geval is kan buitencontractuele aansprakelijkheid
mogelijk (cumulatie mogelijk), maar de toepassingsvoorwaarden verschillen.
• Aanstellersaansprakelijkheid voor fouten van aangestelde (aansprakelijkheid voor
andermans daad)
4
