Hoofdstuk 1 – Wat is persoonlijkheidspsychologie
Persoonlijkheidspsychologie
Hoorcollege 2
Introductie persoonlijkheidspsychologie
• Allemaal amateur “persoonlijkheidspsychologen”
• Trek beschrijvende adjectieven
• Innerlijke kwaliteit (bv. bedachtzaam)
• Effect op anderen (bv. humoristisch)
• Positie t.o.v. anderen (bv. dominant) Aspecten van
• Wensen of verlangens (bv. ambitieus) persoonlijkheid
• Aard van verwezenlijkingen (bv. creatief)
• Strategieën om doelen te bereiken (bv. bedrieglijk)
Persoonlijkheid gedefinieerd
Persoonlijkheid is de reeks van psychologische eigenschappen en mechanismen binnen het
individu, die georganiseerd en relatief duurzaam zijn, en die iemands interactie met en
aanpassing aan de intrapsychische, fysieke en sociale omgeving beïnvloeden.
Psychologische eigenschappen (persoonlijkheidstrekken)
• Verschillen én gelijkenissen tussen mensen
(Ik vind die persoon wel grappiger als die andere persoon)
• Beschrijven algemene neigingen van een persoon
(Algemene tendens van een persoon = vrij stil iemand)
Onderzoek naar persoonlijkheidstrekken
Hoeveel trekken zijn er?
Hoe zijn deze trekken georganiseerd?
Wat is de herkomst van trekken?
Wat zijn de correlaties en gevolgen van trekken?
- Nut van psychologische eigenschappen
Beschrijven
Verklaren
(Waarom gaat de ene persoon zich anders gedragen als de anderen)
Voorspellen
(Heel verlegen persoon (adjectief) -> daarom gaat die niet graag naar feestjes)
- Persoonlijkheid begrijpen: waarom gedragen mensen zich zo?
• In welke situaties zou het nuttig zijn om dit te weten?
,Hoofdstuk 1 – Wat is persoonlijkheidspsychologie
Mechanismen
• Psychologische mechanismen
= Proces
Uiteg schema:
- Mechanisme heel hart gekoppeld aan persoonlijkheid:
- Gelinkt aan cognitieve eigenschappen van een persoon
- Input = je staat op een feestje en krijgt prikkels binnen
- Informatie verwerkt in hersenen
- Hierop ga je reageren, je maakt een beslissing -> oh ik ken die persoon ik ga daar mee
babbelen of net wegwandelen ( persoonlijkheid: hangt af van introvert of niet bv. )
Binnen het individu
• Meenemen doorheen de tijd en situaties
• Gevoel dezelfde persoonlijkheid te houden
o Concept van persoonlijkheid = duurzaam. Je blijft dezelfde persoon (kan lichtjes
veranderen maar niet drastisch)
• “Ontsnappen” aan persoonlijkheid
o Echter op termijn: eigen persoonlijkheid herkennen in voorkeuren, keuzes en
beslissingen.
Georganiseerd en relatief duurzaam
• Persoonlijkheid is georganiseerd omdat de mechanismen en trekken op een
samenhangende manier aan elkaar gelinkt zijn.
• Persoonlijkheidstrekken zijn duurzaam doorheen de tijd en consistent over situaties, vooral
in de volwassenheid.
• Maar is dat wel zo?
• Niet perfect, maar voldoende consistentie
Bv. Iedereen vindt stelen slecht, we stelen niet uit de winkel maar dowloaden
wel films van sites die die films stelen. -> is dit dan wel duurzaam?
Beïnvloed
,Hoofdstuk 1 – Wat is persoonlijkheidspsychologie
Invloedrijke krachten op ons leven
Hoe we ons gedragen
Hoe we denken over onszelf en de wereld
Hoe we ons voelen
Welke situaties we opzoeken
Welke doelen we nastreven
Hoe we reageren
Interacties met
• Persoon-omgevingsinteracties
2 personen maken zelfde situatie mee maar reageren toch anders, te maken
met deze 6 zaken hierboven.
• Perceptie
Hoe we andere zien en hoe we de omgeving zien
Bv. Inktvlekkentest, iedereen herkent iets anders in de inktvlekken
• Selectie
Welke situatie of opleiding die we aangaan bepaald wat ons onderscheid
Illusie van controle: afhankelijk van persoonlijkheid kies je bewust voor een
bepaalde situatie: ‘neen ik ga niet naar feestjes ik ben introvert’ maar je kan
uzelf dat ook wijsmaken. Jij past uw gedrag aan, aan wie je bent als persoon -
> geeft gevoel van controle
• Evocatie
Onbewust reactie uitlokken
Bv. Kinderen heel druk in winkel voor aandach
• Manipulatie
Heel bewust reacties uitlokken
Bv. Trump manipuleert bewust om reactie uit te lokken
Aanpassing aan
• Aanpassingsvermogen bij de uitdagingen en problemen die we in het leven tegenkomen.
• Menselijk gedrag is doelgericht, functioneel en betekenisvol.
• Kennis over de consequenties van (gestoord) gedrag helpt ons om een beter begrip te
krijgen van de functionele eigenschappen van persoonlijkheid.
Conclusie: persoonlijkheid en gedrag zijn aan elkaar gekoppeld.
, Hoofdstuk 1 – Wat is persoonlijkheidspsychologie
Je wil gedrag tonen dat doelgericht en functioneel is maar dit lijkt niet altijd zo.
Bv. Persoon die hele dag piekert, geen doelgericht gedrag zou je denken maar
voor die persoon kan dat gedrag wel heel doelgericht zijn, want in die situatie
heeft hij meer nood aan die aandacht. Op die gedrag is dat piekeren toch wel
functioneel want die persoon had die aandacht nodig. Dit vertrekt vanuit de
persoonlijkheid.
De omgeving
- Fysieke omgeving
o Hoe je daar mee omgaat wordt mee bepaald aan uw persoonlijkheid
o Wilde dieren tegenkomen, ...
- Sociale omgeving
o Gedrag aanpassen aan persoonlijkheid
o Bv. Aanpassen want we zoeken naar een gevoel van waardering, de manier waarop
we zoeken is gekoppeld aan persoonlijkheid
- Intrapsychische omgeving
o Zelfvertrouwen
o Hoe je naar jezelf kijkt bepaald
Drie niveaus van persoonlijkheidsonderzoek
• Menselijke aard
• Typische persoonlijkheidstrekken en mechanismen die typisch zijn voor (bijna)
iedereen
• Universele/ menselijke niveau
• Bv. taalverschillen, sociale belangen
• Individuele- en groepsverschillen
• Individuele verschillen: hoe iemand is zoals sommige anderen
• Groepsverschillen: gemeenschappelijke persoonlijkheidseigenschappen voor een
groep mensen
• Zelfvertrouwen, extraversie
• Persoonlijkheidseigenschappen vergelijken tussen groepen
• Individuele uniciteit
• Nomothetisch (ook 1 persoon individueel observeren maar bekijken binnen geheel:
hoe functioneert die persoon in de klas, hoe functioneert een klas binnen een
school) vs. Idiografisch onderzoek (1 persoon lange tijd observeren & heel specifiek
conclusies trekken over die persoon)
• Hoe zijn wij uniek tegenover andere?
Persoonlijkheidspsychologie
Hoorcollege 2
Introductie persoonlijkheidspsychologie
• Allemaal amateur “persoonlijkheidspsychologen”
• Trek beschrijvende adjectieven
• Innerlijke kwaliteit (bv. bedachtzaam)
• Effect op anderen (bv. humoristisch)
• Positie t.o.v. anderen (bv. dominant) Aspecten van
• Wensen of verlangens (bv. ambitieus) persoonlijkheid
• Aard van verwezenlijkingen (bv. creatief)
• Strategieën om doelen te bereiken (bv. bedrieglijk)
Persoonlijkheid gedefinieerd
Persoonlijkheid is de reeks van psychologische eigenschappen en mechanismen binnen het
individu, die georganiseerd en relatief duurzaam zijn, en die iemands interactie met en
aanpassing aan de intrapsychische, fysieke en sociale omgeving beïnvloeden.
Psychologische eigenschappen (persoonlijkheidstrekken)
• Verschillen én gelijkenissen tussen mensen
(Ik vind die persoon wel grappiger als die andere persoon)
• Beschrijven algemene neigingen van een persoon
(Algemene tendens van een persoon = vrij stil iemand)
Onderzoek naar persoonlijkheidstrekken
Hoeveel trekken zijn er?
Hoe zijn deze trekken georganiseerd?
Wat is de herkomst van trekken?
Wat zijn de correlaties en gevolgen van trekken?
- Nut van psychologische eigenschappen
Beschrijven
Verklaren
(Waarom gaat de ene persoon zich anders gedragen als de anderen)
Voorspellen
(Heel verlegen persoon (adjectief) -> daarom gaat die niet graag naar feestjes)
- Persoonlijkheid begrijpen: waarom gedragen mensen zich zo?
• In welke situaties zou het nuttig zijn om dit te weten?
,Hoofdstuk 1 – Wat is persoonlijkheidspsychologie
Mechanismen
• Psychologische mechanismen
= Proces
Uiteg schema:
- Mechanisme heel hart gekoppeld aan persoonlijkheid:
- Gelinkt aan cognitieve eigenschappen van een persoon
- Input = je staat op een feestje en krijgt prikkels binnen
- Informatie verwerkt in hersenen
- Hierop ga je reageren, je maakt een beslissing -> oh ik ken die persoon ik ga daar mee
babbelen of net wegwandelen ( persoonlijkheid: hangt af van introvert of niet bv. )
Binnen het individu
• Meenemen doorheen de tijd en situaties
• Gevoel dezelfde persoonlijkheid te houden
o Concept van persoonlijkheid = duurzaam. Je blijft dezelfde persoon (kan lichtjes
veranderen maar niet drastisch)
• “Ontsnappen” aan persoonlijkheid
o Echter op termijn: eigen persoonlijkheid herkennen in voorkeuren, keuzes en
beslissingen.
Georganiseerd en relatief duurzaam
• Persoonlijkheid is georganiseerd omdat de mechanismen en trekken op een
samenhangende manier aan elkaar gelinkt zijn.
• Persoonlijkheidstrekken zijn duurzaam doorheen de tijd en consistent over situaties, vooral
in de volwassenheid.
• Maar is dat wel zo?
• Niet perfect, maar voldoende consistentie
Bv. Iedereen vindt stelen slecht, we stelen niet uit de winkel maar dowloaden
wel films van sites die die films stelen. -> is dit dan wel duurzaam?
Beïnvloed
,Hoofdstuk 1 – Wat is persoonlijkheidspsychologie
Invloedrijke krachten op ons leven
Hoe we ons gedragen
Hoe we denken over onszelf en de wereld
Hoe we ons voelen
Welke situaties we opzoeken
Welke doelen we nastreven
Hoe we reageren
Interacties met
• Persoon-omgevingsinteracties
2 personen maken zelfde situatie mee maar reageren toch anders, te maken
met deze 6 zaken hierboven.
• Perceptie
Hoe we andere zien en hoe we de omgeving zien
Bv. Inktvlekkentest, iedereen herkent iets anders in de inktvlekken
• Selectie
Welke situatie of opleiding die we aangaan bepaald wat ons onderscheid
Illusie van controle: afhankelijk van persoonlijkheid kies je bewust voor een
bepaalde situatie: ‘neen ik ga niet naar feestjes ik ben introvert’ maar je kan
uzelf dat ook wijsmaken. Jij past uw gedrag aan, aan wie je bent als persoon -
> geeft gevoel van controle
• Evocatie
Onbewust reactie uitlokken
Bv. Kinderen heel druk in winkel voor aandach
• Manipulatie
Heel bewust reacties uitlokken
Bv. Trump manipuleert bewust om reactie uit te lokken
Aanpassing aan
• Aanpassingsvermogen bij de uitdagingen en problemen die we in het leven tegenkomen.
• Menselijk gedrag is doelgericht, functioneel en betekenisvol.
• Kennis over de consequenties van (gestoord) gedrag helpt ons om een beter begrip te
krijgen van de functionele eigenschappen van persoonlijkheid.
Conclusie: persoonlijkheid en gedrag zijn aan elkaar gekoppeld.
, Hoofdstuk 1 – Wat is persoonlijkheidspsychologie
Je wil gedrag tonen dat doelgericht en functioneel is maar dit lijkt niet altijd zo.
Bv. Persoon die hele dag piekert, geen doelgericht gedrag zou je denken maar
voor die persoon kan dat gedrag wel heel doelgericht zijn, want in die situatie
heeft hij meer nood aan die aandacht. Op die gedrag is dat piekeren toch wel
functioneel want die persoon had die aandacht nodig. Dit vertrekt vanuit de
persoonlijkheid.
De omgeving
- Fysieke omgeving
o Hoe je daar mee omgaat wordt mee bepaald aan uw persoonlijkheid
o Wilde dieren tegenkomen, ...
- Sociale omgeving
o Gedrag aanpassen aan persoonlijkheid
o Bv. Aanpassen want we zoeken naar een gevoel van waardering, de manier waarop
we zoeken is gekoppeld aan persoonlijkheid
- Intrapsychische omgeving
o Zelfvertrouwen
o Hoe je naar jezelf kijkt bepaald
Drie niveaus van persoonlijkheidsonderzoek
• Menselijke aard
• Typische persoonlijkheidstrekken en mechanismen die typisch zijn voor (bijna)
iedereen
• Universele/ menselijke niveau
• Bv. taalverschillen, sociale belangen
• Individuele- en groepsverschillen
• Individuele verschillen: hoe iemand is zoals sommige anderen
• Groepsverschillen: gemeenschappelijke persoonlijkheidseigenschappen voor een
groep mensen
• Zelfvertrouwen, extraversie
• Persoonlijkheidseigenschappen vergelijken tussen groepen
• Individuele uniciteit
• Nomothetisch (ook 1 persoon individueel observeren maar bekijken binnen geheel:
hoe functioneert die persoon in de klas, hoe functioneert een klas binnen een
school) vs. Idiografisch onderzoek (1 persoon lange tijd observeren & heel specifiek
conclusies trekken over die persoon)
• Hoe zijn wij uniek tegenover andere?
