Wetenschapsfilosofie
, College 1: (Inleiding) Het ontstaan van de
geesteswetenschappen
dinsdag 10 februari 2026
18:00
Inleiding:
I. Inleiding tot gesch en de filosofie v/d geesteswetenschappen
II. Met vraagstukken over eenheid en verscheidenheid v/d methodologie, aard, structuur en
ontwikkeling v/d kunst- en cultuurwetenschappen
Opzet cursus:
• Hoorcollege = handboek
• Werkgroep = reader
➔ Toetsing: 40 meerkeuzevragen + 3 essayvragen (+ AVV-opdracht)
Wetenschapsfilosofie: wat is het? Ontstaan van en ontwikkeling van nieuwe disciplines
Wat is het?
• Wat is filosofie? Nadenken over het denken zelf → oplossen van schijnproblemen die zijn
ontstaan bij taalgebruik
• Wat is wetenschap? Systematisch, in overleg en volgens bepaalde regels verkrijgen van
kennis
➔ Dus: nadenken over bijzondere manier van denken die wij 'wetenschap' noemen →
principes/structuren/mogelijkheden v/d wetenschap
• Fenologie
Thales: natuurfilosoof
Socrates: verstond meer kritiek; rechtvaardigheid, wat is goed/slecht, etc. => heel anders dan zijn
voorganger!
• Filosofie gaat over denken dat over het denken gaat; zit een soort meta-niveau in
• Vragen als: wat zijn mijn uitgangspunten als ik ga denken over dit theaterstuk? Zijn emoties
rationeel? Kan ik emoties inzetten bij het denken?
• Nadenken over wetenschappelijk denken; hoe werkt dat? Welke eisen? Eigenaardigheden?
Betekenis van wetenschap? Welke waarden heeft wetenschap?
3 grote thema's
1. Argumentatie:
• Geldigheid van redeneren
• Logica van Aristoteles => belangrijke wetenschapper en filosoof; nadenken over hoe je
wetenschap kan bedrijven
• Orgamon(?) = werktuig
• Syllogisme: 'Mens = sterfelijk', 'Socrates is mens, dus is sterfelijk'
2. Begripsvorming: manier van 'objecten' (begrippen) verwerven via waarneming en ervaring
• Kijken wat je nodig hebt om ergens een uitspraak over te doen; relevante factoren waarover
je iets moet zeggen
• Interpretatie bij literatuur heel anders; ene gebeurtenis bespreken in het licht v/d hele
roman
• Aristoteles zei dat je geen experimenten mocht doen, want dan kijk je niet naar de natuur
zoals die is
• Ongewenst in onze maatschappij zijn bv. proefdieren, maar die zijn wel ooit gewenst
geweest
3. Methodiek: ontwikkeling van onderzoeksmethoden, denken over methodes (ook vanuit
maatschappelijke (on)wenselijkheid)
, College 1: (Inleiding) Het ontstaan van de
geesteswetenschappen
dinsdag 10 februari 2026
18:00
Inleiding:
I. Inleiding tot gesch en de filosofie v/d geesteswetenschappen
II. Met vraagstukken over eenheid en verscheidenheid v/d methodologie, aard, structuur en
ontwikkeling v/d kunst- en cultuurwetenschappen
Opzet cursus:
• Hoorcollege = handboek
• Werkgroep = reader
➔ Toetsing: 40 meerkeuzevragen + 3 essayvragen (+ AVV-opdracht)
Wetenschapsfilosofie: wat is het? Ontstaan van en ontwikkeling van nieuwe disciplines
Wat is het?
• Wat is filosofie? Nadenken over het denken zelf → oplossen van schijnproblemen die zijn
ontstaan bij taalgebruik
• Wat is wetenschap? Systematisch, in overleg en volgens bepaalde regels verkrijgen van
kennis
➔ Dus: nadenken over bijzondere manier van denken die wij 'wetenschap' noemen →
principes/structuren/mogelijkheden v/d wetenschap
• Fenologie
Thales: natuurfilosoof
Socrates: verstond meer kritiek; rechtvaardigheid, wat is goed/slecht, etc. => heel anders dan zijn
voorganger!
• Filosofie gaat over denken dat over het denken gaat; zit een soort meta-niveau in
• Vragen als: wat zijn mijn uitgangspunten als ik ga denken over dit theaterstuk? Zijn emoties
rationeel? Kan ik emoties inzetten bij het denken?
• Nadenken over wetenschappelijk denken; hoe werkt dat? Welke eisen? Eigenaardigheden?
Betekenis van wetenschap? Welke waarden heeft wetenschap?
3 grote thema's
1. Argumentatie:
• Geldigheid van redeneren
• Logica van Aristoteles => belangrijke wetenschapper en filosoof; nadenken over hoe je
wetenschap kan bedrijven
• Orgamon(?) = werktuig
• Syllogisme: 'Mens = sterfelijk', 'Socrates is mens, dus is sterfelijk'
2. Begripsvorming: manier van 'objecten' (begrippen) verwerven via waarneming en ervaring
• Kijken wat je nodig hebt om ergens een uitspraak over te doen; relevante factoren waarover
je iets moet zeggen
• Interpretatie bij literatuur heel anders; ene gebeurtenis bespreken in het licht v/d hele
roman
• Aristoteles zei dat je geen experimenten mocht doen, want dan kijk je niet naar de natuur
zoals die is
• Ongewenst in onze maatschappij zijn bv. proefdieren, maar die zijn wel ooit gewenst
geweest
3. Methodiek: ontwikkeling van onderzoeksmethoden, denken over methodes (ook vanuit
maatschappelijke (on)wenselijkheid)
