ACTUA SEMESTER 2 –
POLITICOLOGIE
Actua; les 1
Weinig winnaars bij laatste verkiezingen – enige winnaars aan uiteinde
spectrum – voor de rest vooral verliezers
Partij Groen: lichtjes vooruit = ferm onder verwachtingen – betogingen
klimaat – in die sfeer naar verkiezingen – groenen niet in geslaagd dat
thema te verzilveren - socialisten probeerden beeld neer te zetten
omtrent groen ‘door hen wordt alles moeilijker te betalen’
Belangrijke thema’s; vooral migratie - iedereen was daarmee bezig – in
Franstalig België minder , daar vooral werkgelegenheid (PS, socialisten;
issue ownership) want grotere werkloosheid – Vlaams Belang: issue
ownership
Partijsysteem extreem gefragmenteerd – enorm veel partijen – meeste
partijen op gelijkaardig niveau – bijna allemaal even groot – ongeveer
allemaal evenveel stemmen – meest gefragmenteerde in Europa
Veel partijen nodig om regering te worden – moeilijk wanneer deze niet
met elkaar willen samenwerken
Oostenrijk; vergelijkbaar systeem maar veel minder partijen
Wat zijn traditionele partijen?
Liberalen, open VLD, socialisten (vooruit) & CD&V
Gaan overal achteruit, terwijl nieuwe partijen erop vooruit gaan –
traditionele partijen; office driven – gedreven om deel te nemen aan
regeringen, gaan zich meer gaan gedragen aan nieuwe partijen, ‘wij zijn
niet het wil van de wetsstraat, met ons moet je ook programma realiseren
waarmee we kiezer tevreden kunnen houden’ – bij nieuwe regeringen
andere strategie; gedreven door partijprogramma –police driven)
2019: aantal zetels traditionele partijen onder 50% gezakt – teken straffe
verkiezingen 2019 – traditionele partijen kunnen niet langer een
meerderheid maken in een tripartiete door samen te werken
Grootste partijen zitten niet in regering; grootst aantal stemmen: NVA,
Vlaams Belang & PS
,Geen meerderheid aan vlaamse kant: 188 zetels nederlandstalige kamer
Volgens grondwet kan dat perfect, geen vereiste meerderheid beide
taalgroepen om regering te kunnen vormen
Regering Michel ook geen meerderheid aan franstalige kant – ruime
ondervertegenwoordiging franstaligen toen
Kleine ondervertegenwoordiging vlamingen in huidige regering
Door corona = andere politieke problemen worden niet meer ernstig
behandeld waardoor de tegenstellingen tussen de partijen naar de
achtergrond verdwijnen Deze kan wel weer naar de voorgrond komen
Opnieuw ‘Zweedse’ coalitie – regering michel was Zweedse coalitie – na
2019 opnieuw zweede coalitie op Vlaams niveau met regering Vivaldi (op
federaal niveau)
Andere samenstelling (asymmetrie: moeilijk beleid; ‘ene been in, andere
uit’)
Minder zichtbaar (Jambon, geen FR, thema’s, arena, mindere goden?)
tussen 2 stoelen: remmen en gas geven (vb. regeren met liberalen en
afkraken liberalen)
Richting VB of centrum? (BDW: “geen coalitie met VB”: centrum + VB-
kiezer)
2 soorten coalities – asymmetrische constructie – moeilijker om aan
politiek te doen – stel: beslissing over klimaat op Eu’ niveau; verschillende
parlementen v/h land met alle niveaus bij elkaar – wanneer alle niveaus
zelfde regering: makkelijker - moeilijk voor partijen om zelf politiek te
handelen
NVA is veel kiezers verloren aan Vlaams belang, in 2014 Vlaams belang
leeggezogen, in 2019 opnieuw aan kiezers gewonnen
Politieke vernieuwing; hoe sneller federale regering krijgen? Nu duurt het
eeuwen – moeilijker geworden doorheen de tijd
1968: splitsing traditionele partijen in Vlaamstalige en franstalige partijen
– veel moeilijker
Politieke vernieuwing die men zou kunnen doorvoeren om formatie te
versnellen
Financiering partij; als je er niet in slaagt na zoveel maanden een regering
te vormen, financiering door overheid verminderen
,Na x aantal maanden geen regering? 1 federale regering, partijen in
Vlaamse en Waalse regering, 1 regering maken – confederatie?
Moeilijke federale formaties;
Structureel probleem federale formaties?
6 maanden (Israël)
Financiering aanpakken
Confederale regering
Aanpassen kiessysteem (minder partijen, radicaal of kleine aanpassingen)
Structureel probleem federaal model?
Confederalisme
Herfederaliseren
België met 4
Of gewoon beter samenwerken (rol elites, ‘dwazer’ dan hun voorgangers?
gewijzigde omstandigheden)
Verschillende mogelijke oplossingen/manieren
Actua: les 2
2+2 federalisme =2 evenwaardige deelstaten + 2
ondergeschikte/deelgebieden
Vlaanderen/Wal + Brussel & DG
Positie Brussel in Belgisch federaal systeem?
Ander model = 4 evenwaardige deelstaten – gelijken perfect op elkaar qua
bevoegdheden die ze uitoefenen hierin; Brussel = evenwaardige
deelstaat – zou betekenen dat Brussel zelf zijn
gemeenschapsbevoegdheden zou gaan uitoefenen – persoonsgebonden
bevoegdheden zouden thema’s zijn waar Brusselse beleid zelf onderzoek
zal voeren – is nu niet het geval
1970: al discussie over Brussel - 2 vs. 1
geen beslissing over Brussel kunnen nemen – als we geen oplossing
vinden, richten we opnieuw een uitstelplan op
1988; oprichting Brussels Gewest
Aan Vlaamse zijde ging men altijd uit van federalisme met 2 – federatie
bestaande uit 2 deelstaten (Franstalig België & Vlaanderen) – Aan
, Franstalige kant altijd uitgaan van federatie met 3 (hiervoor vrees aan
Vlaamse kant; 2 tegen 1 discussie?)
Activeringsbeleid; discussie – arbeidsmarktbeleid; bevoegdheden op
zowel federale (vooral arbeidswet) als deelstatelijke niveau (vooral
activeringsbeleid)
Wil 80% werkzaamheidsgraad bereiken
Vlaanderen wil aantal verplichtingen invoeren ten aanzien van langdurig
zieken/werklozen
Bv. verplicht soort herintegratietraject – instrumenten die wetgeving
hierrond regelen zit op federaal niveau
Resultaat; vechtfederalisme? Deelstaten werken niet samen maar
werken elkaar tegen (was ook vrees bij instellen Vivaldi)
Men streeft ernaar bevoegdheidspakketen zoveel mogelijk homogeen te
maken – nu verspreid waardoor besturen soms moeilijker – streven naar
homogenisering (ofwel op deelstatelijke ofwel op federale niveau)
Zaak el Kaouakibi
gaat over 3 dossiers
Let’s go Urban; sociale onderneming krijgt subsidies – idee dat geld
bedoeld is voor kansarmen wordt afgeleid naar haar bedrijf – trial by
media (op voorhand schuldig verklaard door media)
VRT: zou contracten hebben afgesloten en dat terwijl ze zelf in raad van
bestuur zitting had met leiding over VRT – weinig deontologisch
Campagne; veel geld, maar niet uitzonderlijk, mocht dit doen, maar
opvallend was wel dat ze geld in eigen handen kreeg en zelf mocht
bepalen wat ze ermee doet
Partijfinanciering; partijen hebben teveel geld – gefinancieerd door
overheid
Cartel Party = partijmodel waarbij partijen veel meer zijn gaan aanleunen
bij de staat en link met samenleving zijn verloren
Hervorming;
- Basisdotatie (nadeel grote partijen)
- Minder geld per stem
- Geld per lid
- Privé-geld
- Minder bestedingsautonomie
Discussie blijft verdergaan
POLITICOLOGIE
Actua; les 1
Weinig winnaars bij laatste verkiezingen – enige winnaars aan uiteinde
spectrum – voor de rest vooral verliezers
Partij Groen: lichtjes vooruit = ferm onder verwachtingen – betogingen
klimaat – in die sfeer naar verkiezingen – groenen niet in geslaagd dat
thema te verzilveren - socialisten probeerden beeld neer te zetten
omtrent groen ‘door hen wordt alles moeilijker te betalen’
Belangrijke thema’s; vooral migratie - iedereen was daarmee bezig – in
Franstalig België minder , daar vooral werkgelegenheid (PS, socialisten;
issue ownership) want grotere werkloosheid – Vlaams Belang: issue
ownership
Partijsysteem extreem gefragmenteerd – enorm veel partijen – meeste
partijen op gelijkaardig niveau – bijna allemaal even groot – ongeveer
allemaal evenveel stemmen – meest gefragmenteerde in Europa
Veel partijen nodig om regering te worden – moeilijk wanneer deze niet
met elkaar willen samenwerken
Oostenrijk; vergelijkbaar systeem maar veel minder partijen
Wat zijn traditionele partijen?
Liberalen, open VLD, socialisten (vooruit) & CD&V
Gaan overal achteruit, terwijl nieuwe partijen erop vooruit gaan –
traditionele partijen; office driven – gedreven om deel te nemen aan
regeringen, gaan zich meer gaan gedragen aan nieuwe partijen, ‘wij zijn
niet het wil van de wetsstraat, met ons moet je ook programma realiseren
waarmee we kiezer tevreden kunnen houden’ – bij nieuwe regeringen
andere strategie; gedreven door partijprogramma –police driven)
2019: aantal zetels traditionele partijen onder 50% gezakt – teken straffe
verkiezingen 2019 – traditionele partijen kunnen niet langer een
meerderheid maken in een tripartiete door samen te werken
Grootste partijen zitten niet in regering; grootst aantal stemmen: NVA,
Vlaams Belang & PS
,Geen meerderheid aan vlaamse kant: 188 zetels nederlandstalige kamer
Volgens grondwet kan dat perfect, geen vereiste meerderheid beide
taalgroepen om regering te kunnen vormen
Regering Michel ook geen meerderheid aan franstalige kant – ruime
ondervertegenwoordiging franstaligen toen
Kleine ondervertegenwoordiging vlamingen in huidige regering
Door corona = andere politieke problemen worden niet meer ernstig
behandeld waardoor de tegenstellingen tussen de partijen naar de
achtergrond verdwijnen Deze kan wel weer naar de voorgrond komen
Opnieuw ‘Zweedse’ coalitie – regering michel was Zweedse coalitie – na
2019 opnieuw zweede coalitie op Vlaams niveau met regering Vivaldi (op
federaal niveau)
Andere samenstelling (asymmetrie: moeilijk beleid; ‘ene been in, andere
uit’)
Minder zichtbaar (Jambon, geen FR, thema’s, arena, mindere goden?)
tussen 2 stoelen: remmen en gas geven (vb. regeren met liberalen en
afkraken liberalen)
Richting VB of centrum? (BDW: “geen coalitie met VB”: centrum + VB-
kiezer)
2 soorten coalities – asymmetrische constructie – moeilijker om aan
politiek te doen – stel: beslissing over klimaat op Eu’ niveau; verschillende
parlementen v/h land met alle niveaus bij elkaar – wanneer alle niveaus
zelfde regering: makkelijker - moeilijk voor partijen om zelf politiek te
handelen
NVA is veel kiezers verloren aan Vlaams belang, in 2014 Vlaams belang
leeggezogen, in 2019 opnieuw aan kiezers gewonnen
Politieke vernieuwing; hoe sneller federale regering krijgen? Nu duurt het
eeuwen – moeilijker geworden doorheen de tijd
1968: splitsing traditionele partijen in Vlaamstalige en franstalige partijen
– veel moeilijker
Politieke vernieuwing die men zou kunnen doorvoeren om formatie te
versnellen
Financiering partij; als je er niet in slaagt na zoveel maanden een regering
te vormen, financiering door overheid verminderen
,Na x aantal maanden geen regering? 1 federale regering, partijen in
Vlaamse en Waalse regering, 1 regering maken – confederatie?
Moeilijke federale formaties;
Structureel probleem federale formaties?
6 maanden (Israël)
Financiering aanpakken
Confederale regering
Aanpassen kiessysteem (minder partijen, radicaal of kleine aanpassingen)
Structureel probleem federaal model?
Confederalisme
Herfederaliseren
België met 4
Of gewoon beter samenwerken (rol elites, ‘dwazer’ dan hun voorgangers?
gewijzigde omstandigheden)
Verschillende mogelijke oplossingen/manieren
Actua: les 2
2+2 federalisme =2 evenwaardige deelstaten + 2
ondergeschikte/deelgebieden
Vlaanderen/Wal + Brussel & DG
Positie Brussel in Belgisch federaal systeem?
Ander model = 4 evenwaardige deelstaten – gelijken perfect op elkaar qua
bevoegdheden die ze uitoefenen hierin; Brussel = evenwaardige
deelstaat – zou betekenen dat Brussel zelf zijn
gemeenschapsbevoegdheden zou gaan uitoefenen – persoonsgebonden
bevoegdheden zouden thema’s zijn waar Brusselse beleid zelf onderzoek
zal voeren – is nu niet het geval
1970: al discussie over Brussel - 2 vs. 1
geen beslissing over Brussel kunnen nemen – als we geen oplossing
vinden, richten we opnieuw een uitstelplan op
1988; oprichting Brussels Gewest
Aan Vlaamse zijde ging men altijd uit van federalisme met 2 – federatie
bestaande uit 2 deelstaten (Franstalig België & Vlaanderen) – Aan
, Franstalige kant altijd uitgaan van federatie met 3 (hiervoor vrees aan
Vlaamse kant; 2 tegen 1 discussie?)
Activeringsbeleid; discussie – arbeidsmarktbeleid; bevoegdheden op
zowel federale (vooral arbeidswet) als deelstatelijke niveau (vooral
activeringsbeleid)
Wil 80% werkzaamheidsgraad bereiken
Vlaanderen wil aantal verplichtingen invoeren ten aanzien van langdurig
zieken/werklozen
Bv. verplicht soort herintegratietraject – instrumenten die wetgeving
hierrond regelen zit op federaal niveau
Resultaat; vechtfederalisme? Deelstaten werken niet samen maar
werken elkaar tegen (was ook vrees bij instellen Vivaldi)
Men streeft ernaar bevoegdheidspakketen zoveel mogelijk homogeen te
maken – nu verspreid waardoor besturen soms moeilijker – streven naar
homogenisering (ofwel op deelstatelijke ofwel op federale niveau)
Zaak el Kaouakibi
gaat over 3 dossiers
Let’s go Urban; sociale onderneming krijgt subsidies – idee dat geld
bedoeld is voor kansarmen wordt afgeleid naar haar bedrijf – trial by
media (op voorhand schuldig verklaard door media)
VRT: zou contracten hebben afgesloten en dat terwijl ze zelf in raad van
bestuur zitting had met leiding over VRT – weinig deontologisch
Campagne; veel geld, maar niet uitzonderlijk, mocht dit doen, maar
opvallend was wel dat ze geld in eigen handen kreeg en zelf mocht
bepalen wat ze ermee doet
Partijfinanciering; partijen hebben teveel geld – gefinancieerd door
overheid
Cartel Party = partijmodel waarbij partijen veel meer zijn gaan aanleunen
bij de staat en link met samenleving zijn verloren
Hervorming;
- Basisdotatie (nadeel grote partijen)
- Minder geld per stem
- Geld per lid
- Privé-geld
- Minder bestedingsautonomie
Discussie blijft verdergaan
