HEELKUNDE EN GENEESKUNDIGE
ZIEKTELEER VAN DE NUTSDIEREN
ORTHOPEDIE – PROF VLAMINCK
KLAUWPATHOLOGIE
- Klauwpathologie zorgt voor een daling van dierenwelzijn, daling van de melkproductie, daling van
de vruchtbaarheid, daling van de voederconversie en voor vervroegd afvoeren
- 90% van de kreupelheden komt door een klauwprobleem
- Symptomen zijn vaak: lopen met een kromme rug en kop naar beneden → ongemak
- Dierenarts moet subklinische vormen van kreupelheden eruit kunnen pikken → heel subtiel maar
hebben dezelfde negatieve impact als de klinische vormen. Subklinische gevallen worden vaak
niet opgemerkt door de veehouder, pas als ze klinisch worden.
- Jaarbasis prevalentie: 20-25%
- Momentopname: 10% (als dit toeneemt dan is er echt een probleem)
- Prevalentie kreupelheidsproblemen afhankelijk van:
➔ Ras (melkvee > vleesvee)
➔ Seizoen (hoger tijdens stalperiode tov weideseizoen)
➔ Staltype (hoger in aanbindstal dan vrije loopstal, onjuiste afmetingen ligboxen, te veel mest
in de ligboxen, te vochtig klimaat etc)
➔ Bodemstructuur (hoger bij beton dan stro, te ruwe vloer in ligbox, slechte staat van de
roostervloeren etc)
➔ Voeding (hoger bij dieren met hoogenergetisch rantsoen, preventie pensacidose (door
disbalans RV/KV) → productie van metabolieten of endotoxines die de hoorngroei afremmen
of negatief beïnvloeden)
➔ Persoon die diagnostiek uitvoert (bedrijfsblindheid veehouder)
- Merendeel van de kreupelheidsproblemen wordt gediagnosticeerd op de buitenklauw van de
achterpoten.
Dit plaatje kunnen reproduceren op het
examen! Waar letsels + complicaties
➔ 3 beenderen: klauwbeen –
kroonbeen – kootbeen
➔ Op processus extensorius
hecht de strekpees aan
➔ Diepe buiger hecht aan op het
tuberculum flexorum
➔ Oppervlakkige buiger hecht
aan op de achterkant van het
kroonbeen
➔ Buigpezen lopen in een
sesamschede
➔ Bursa podotrochlearis bevindt
zich tussen straalbeen en DB (is
slijmbeurs)
, - Hoorn wordt gevormd door de lederhuid (aan de
buitenkant van de klauw). Het oppervlak bevat veel
bloedvaten en keratinocyten → keratine →
lamellen en papillae + hoornproductie. Lederhuid
bevestigt klauwbeen aan klauwhoorn. Het
klauwbeen ‘hangt’ in de klauw. Het klauwbeen steunt op de zoollederhuid
➔ Buitenkant van de klauw (abaxiaal) bevat meer lamellen dan de binnenkant van de klauw
(axiaal)
➔ Het vetkussen is afhankelijk van de gezondheid van het dier. Hoe dikker het vetkussen hoe
beter de bescherming van de lederhuid.
➔ Drukpunt van de klauw:
→ zijaanzicht: overgang middelste 1/3 –
achterste 1/3
→ achteraanzicht: midden
➔ Klauwen zijn niet even groot:
buitenklauw > binnenklauw
- Draagvlak is afhankelijk van de ondergrond , vooral veel druk op draagrand en zoolbal maar de
zoolregio is een beetje uitgehold waardoor er dus amper druk hierop komt.
Klauwbelasting
- Voorpoot: gelijk tussen binnen- en buitenklauw
- Achterpoot: buitenklauw meer belast dan binnenklauw
- Belasting voorpoot is 60% en achterpoot 40%
➔ Meeste kreupelheden toch achteraan omdat de AP meer in
het vuil staan en op de roosters (VP vaak nog in ligbed) en
AP hebben een vooruitstuwende functie (VP meer een
ondersteunende functie). Er is dus meer mechanica in de
AP waardoor er meer problemen zijn achteraan. Ook zijn er
meer problemen in de buitenklauw aangezien dit de
grootste is.
➔ Als er een shift van de druk is → meer naar het achterste
1/3 dan ontstaan er problemen. Voorbeeld: stalklauw (maanden niet onderhouden en als koe
op zachte ondergrond staat → teen slijt niet en drukpunt verschuift naar achteren daarnaast
wordt ook de buitenwand van de buitenklauw langer waardoor de belasting meer naar axiaal
verschuift. Dit is dan weer predisponerend voor zoolulcera
- Ideaal vierkant staan: belasting overal gelijk en in het midden maar in werkelijkheid vaak
koehakkig (calcaneus naar binnen) → graad van belasting is dan niet in evenwicht → buitenklauw
meer belast.
Klauwverzorging
- Is een integraal onderdeel van het management: dierenwelzijn, duurzame
koeien/schapen/geiten, hogere levensproductie en betere voederefficiëntie
- Functionele klauwverzorging: ingrijpen alvorens er letsels zijn, kan door veehouder of
klauwbekapper, focus ligt op herstel symmetrie en preventie van klauwletsels
➔ Stappenplan:
Stap 1: lengte en zool binnenklauw aanpassen
Stap 2: lengte en zool buitenklauw aanpassen
Stap 3: aanpassen zoolvorm
Stap 4: adequate behandeling van klauwletsels
Stap 5: losse of ondermijnde hoorn verwijderen
- Curatieve klauwverzorging: aanwezige letsels vakkundig verzorgen, vaak door DA, vaak icm
functionele klauwverzorging
- Alle lacterende koeien minimaal 2x/jaar functionele klauwverzorging
, ➔ 1e keer bij droogzetten en 2e keer bij lactatiepiek (ong 100 dagen)
➔ Alternatief: 1e keer voor einde van het weideseizoen en 2e keer op het einde van de
stalperiode
➔ Vaars: pedicure indien nodig of bij infectieuze problemen anders ervan af blijven
Kreupelheidsdiagnostiek
Fase II: inspectie staande dier:
- In groep: vrijheid → stal vs weide. Koehakkig? Recht
onder zich? Wijdbeens + gedraaid is soms een teken
dat bijklauw is betrokken. Tenen op achterkant
ligbox zorgt voor ontlasting van de hiel. Gekruiste
stand is altijd afwijkend! Is vooral typisch te zien bij
de VP en duidt vaak op een probleem van de
binnenklauw → klauwbeenfractuur
Fase II: inspectie beweging:
- Kromming van de rug bekijken
- Houding van de kop bekijken (normaal: in het verlengde van de rug)
, Grote asymmetrie van de AP → ligger
➔ Vaak door ligbox met onjuiste afmeting. Ontstaat schaafwonde
→ druknecrose → ligger
➔ Is een flegmoneuze ontsteking die door de huid dringt en tast
de peesschede van de m. extensor digitorum lateralis aan
(structuur buiten de sprong) aan. Het is GEEN infectieuze
artritis anders had namelijk ook de binnenkant dik moeten zijn.
➔ Dier mag wel gewoon geslacht worden
Kreupelheid scoren
Score 5 → DDX: fractuur en infectieuze synovitis (infectie van het gewricht of de bursa podotrochlearis)
Tegenwoordig is er automatische kreupelheiddetectie: werd eerst gebruikt voor bronstdetectie en is
gebaseerd obv sensoren en drukmatten. Problemen: veel vals positieven en lichte kreupelheden worden
niet gedetecteerd (denk hierbij aan score 2/3)
Diagnostiek klauw
- Inspectie klauwen
- Benijpen klauwen (opletten met interpretatie → vaak herhalen)
ZIEKTELEER VAN DE NUTSDIEREN
ORTHOPEDIE – PROF VLAMINCK
KLAUWPATHOLOGIE
- Klauwpathologie zorgt voor een daling van dierenwelzijn, daling van de melkproductie, daling van
de vruchtbaarheid, daling van de voederconversie en voor vervroegd afvoeren
- 90% van de kreupelheden komt door een klauwprobleem
- Symptomen zijn vaak: lopen met een kromme rug en kop naar beneden → ongemak
- Dierenarts moet subklinische vormen van kreupelheden eruit kunnen pikken → heel subtiel maar
hebben dezelfde negatieve impact als de klinische vormen. Subklinische gevallen worden vaak
niet opgemerkt door de veehouder, pas als ze klinisch worden.
- Jaarbasis prevalentie: 20-25%
- Momentopname: 10% (als dit toeneemt dan is er echt een probleem)
- Prevalentie kreupelheidsproblemen afhankelijk van:
➔ Ras (melkvee > vleesvee)
➔ Seizoen (hoger tijdens stalperiode tov weideseizoen)
➔ Staltype (hoger in aanbindstal dan vrije loopstal, onjuiste afmetingen ligboxen, te veel mest
in de ligboxen, te vochtig klimaat etc)
➔ Bodemstructuur (hoger bij beton dan stro, te ruwe vloer in ligbox, slechte staat van de
roostervloeren etc)
➔ Voeding (hoger bij dieren met hoogenergetisch rantsoen, preventie pensacidose (door
disbalans RV/KV) → productie van metabolieten of endotoxines die de hoorngroei afremmen
of negatief beïnvloeden)
➔ Persoon die diagnostiek uitvoert (bedrijfsblindheid veehouder)
- Merendeel van de kreupelheidsproblemen wordt gediagnosticeerd op de buitenklauw van de
achterpoten.
Dit plaatje kunnen reproduceren op het
examen! Waar letsels + complicaties
➔ 3 beenderen: klauwbeen –
kroonbeen – kootbeen
➔ Op processus extensorius
hecht de strekpees aan
➔ Diepe buiger hecht aan op het
tuberculum flexorum
➔ Oppervlakkige buiger hecht
aan op de achterkant van het
kroonbeen
➔ Buigpezen lopen in een
sesamschede
➔ Bursa podotrochlearis bevindt
zich tussen straalbeen en DB (is
slijmbeurs)
, - Hoorn wordt gevormd door de lederhuid (aan de
buitenkant van de klauw). Het oppervlak bevat veel
bloedvaten en keratinocyten → keratine →
lamellen en papillae + hoornproductie. Lederhuid
bevestigt klauwbeen aan klauwhoorn. Het
klauwbeen ‘hangt’ in de klauw. Het klauwbeen steunt op de zoollederhuid
➔ Buitenkant van de klauw (abaxiaal) bevat meer lamellen dan de binnenkant van de klauw
(axiaal)
➔ Het vetkussen is afhankelijk van de gezondheid van het dier. Hoe dikker het vetkussen hoe
beter de bescherming van de lederhuid.
➔ Drukpunt van de klauw:
→ zijaanzicht: overgang middelste 1/3 –
achterste 1/3
→ achteraanzicht: midden
➔ Klauwen zijn niet even groot:
buitenklauw > binnenklauw
- Draagvlak is afhankelijk van de ondergrond , vooral veel druk op draagrand en zoolbal maar de
zoolregio is een beetje uitgehold waardoor er dus amper druk hierop komt.
Klauwbelasting
- Voorpoot: gelijk tussen binnen- en buitenklauw
- Achterpoot: buitenklauw meer belast dan binnenklauw
- Belasting voorpoot is 60% en achterpoot 40%
➔ Meeste kreupelheden toch achteraan omdat de AP meer in
het vuil staan en op de roosters (VP vaak nog in ligbed) en
AP hebben een vooruitstuwende functie (VP meer een
ondersteunende functie). Er is dus meer mechanica in de
AP waardoor er meer problemen zijn achteraan. Ook zijn er
meer problemen in de buitenklauw aangezien dit de
grootste is.
➔ Als er een shift van de druk is → meer naar het achterste
1/3 dan ontstaan er problemen. Voorbeeld: stalklauw (maanden niet onderhouden en als koe
op zachte ondergrond staat → teen slijt niet en drukpunt verschuift naar achteren daarnaast
wordt ook de buitenwand van de buitenklauw langer waardoor de belasting meer naar axiaal
verschuift. Dit is dan weer predisponerend voor zoolulcera
- Ideaal vierkant staan: belasting overal gelijk en in het midden maar in werkelijkheid vaak
koehakkig (calcaneus naar binnen) → graad van belasting is dan niet in evenwicht → buitenklauw
meer belast.
Klauwverzorging
- Is een integraal onderdeel van het management: dierenwelzijn, duurzame
koeien/schapen/geiten, hogere levensproductie en betere voederefficiëntie
- Functionele klauwverzorging: ingrijpen alvorens er letsels zijn, kan door veehouder of
klauwbekapper, focus ligt op herstel symmetrie en preventie van klauwletsels
➔ Stappenplan:
Stap 1: lengte en zool binnenklauw aanpassen
Stap 2: lengte en zool buitenklauw aanpassen
Stap 3: aanpassen zoolvorm
Stap 4: adequate behandeling van klauwletsels
Stap 5: losse of ondermijnde hoorn verwijderen
- Curatieve klauwverzorging: aanwezige letsels vakkundig verzorgen, vaak door DA, vaak icm
functionele klauwverzorging
- Alle lacterende koeien minimaal 2x/jaar functionele klauwverzorging
, ➔ 1e keer bij droogzetten en 2e keer bij lactatiepiek (ong 100 dagen)
➔ Alternatief: 1e keer voor einde van het weideseizoen en 2e keer op het einde van de
stalperiode
➔ Vaars: pedicure indien nodig of bij infectieuze problemen anders ervan af blijven
Kreupelheidsdiagnostiek
Fase II: inspectie staande dier:
- In groep: vrijheid → stal vs weide. Koehakkig? Recht
onder zich? Wijdbeens + gedraaid is soms een teken
dat bijklauw is betrokken. Tenen op achterkant
ligbox zorgt voor ontlasting van de hiel. Gekruiste
stand is altijd afwijkend! Is vooral typisch te zien bij
de VP en duidt vaak op een probleem van de
binnenklauw → klauwbeenfractuur
Fase II: inspectie beweging:
- Kromming van de rug bekijken
- Houding van de kop bekijken (normaal: in het verlengde van de rug)
, Grote asymmetrie van de AP → ligger
➔ Vaak door ligbox met onjuiste afmeting. Ontstaat schaafwonde
→ druknecrose → ligger
➔ Is een flegmoneuze ontsteking die door de huid dringt en tast
de peesschede van de m. extensor digitorum lateralis aan
(structuur buiten de sprong) aan. Het is GEEN infectieuze
artritis anders had namelijk ook de binnenkant dik moeten zijn.
➔ Dier mag wel gewoon geslacht worden
Kreupelheid scoren
Score 5 → DDX: fractuur en infectieuze synovitis (infectie van het gewricht of de bursa podotrochlearis)
Tegenwoordig is er automatische kreupelheiddetectie: werd eerst gebruikt voor bronstdetectie en is
gebaseerd obv sensoren en drukmatten. Problemen: veel vals positieven en lichte kreupelheden worden
niet gedetecteerd (denk hierbij aan score 2/3)
Diagnostiek klauw
- Inspectie klauwen
- Benijpen klauwen (opletten met interpretatie → vaak herhalen)
