VOLLEDIGE Samenvatting van Kwalitatieve en gemengde methoden | KU Leuven | 2024/26

KWALITATIEVE EN
GEMENGDE METHODEN




Anouk Delaere
KU Leuven

,INHOUD

inhoud.................................................................................................................... 1
HC 1. Belang en functies van kwalitatief onderzoek...............................................2
1. Waarom methoden?........................................................................................... 2
2. Wat is kwalitatief onderzoek?............................................................................. 3
HC 2. Inleiding vervolg + zelfrapportage interviews..............................................9
Inleiding (vervolg) uitgebreid voorbeeld.................................................................9
Zelf-repportage inleiding...................................................................................... 13
Zelf-rapportage: interviews.................................................................................. 16
Definitie interview + gebruik................................................................................ 17
HC 3. Zelf-rapportage interviews (vervolgd) – narratieven...................................20
3. Zelfrapportage: narratieven............................................................................. 26
HC4: Focusgroepen.............................................................................................. 33
1. Focusgroepen: wat?......................................................................................... 33
2. Wanneer gebruiken psychologen focusgroepen?.............................................36
3. Hoe verloopt een focus groep onderzoek.........................................................42
HC5: observatiestudies......................................................................................... 47
2. Soorten observatiestudies................................................................................ 48
3. Observatietechnieken....................................................................................... 57
Gastcollege: participatief onderzoek....................................................................58
HC6: onderzoeksopzet in kwalitatief onderzoek + gevalstudies..........................62
HC7: transcriptie en organisatie...........................................................................73
1. INLEIDING: VERWERKEN VAN DATA..................................................................73
2. vragenlijsten – open antwoorden.....................................................................74
3. Interviews en focusgroepen............................................................................. 76
BOEK: H6 How to transcribe recording.................................................................79
4. Observaties...................................................................................................... 82
HC8: thematische analyse.................................................................................... 85
HC9: Discoursanalyse........................................................................................... 99
1. Definitie, eigenheid, positie in psychologie & gebruik......................................99
HC10: gecombineerde methoden.......................................................................105
HC11: Onderzoekskwaliteit en ethiek.................................................................120
DEEL 1 ONDERZOEKSKWALITEIT........................................................................120
1. STANDAARDEN VAN KWALITEIT IN ALLE WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK:
kwalitatief en kwantitatief.................................................................................. 120


1

,2. STANDAARDEN VAN KWALITEIT IN KWANTITATIEF vs. KWALITATIEF
ONDERZOEK....................................................................................................... 123
DEEL 2 ONDERZOEKSETHIEK.............................................................................. 127
4. ETHISCHE CODES & PROCEDURES.................................................................133
5. ETHISCHE CODES & PROCEDURES.................................................................134
5. ETHISCHE CODES & PROCEDURES: ‘INSTITUTIONAL CLEARANCE’.................134
6. ETHISCHE PROCEDURES: INFORMATIEBLAD...................................................134




HC 1. BELANG EN FUNCTIES VAN KWALITATIEF ONDERZOEK

1. WAAROM METHODEN?

Iedere psycholoog moet kennisclaims kunnen beoordelen!

Wetenschappelijke kennisclaims steunen op wetenschappelijk empirisch
onderzoek (boek figuur 1.1 in box 1.1), onderscheiden zich van:

 Persoonlijke ervaringen of meningen (“zelf meegemaakt”)
 Sociale normen (“gezond verstand”, “iedereen ziet dat toch”)

2

,  Informatie van ‘experts’

Het is niet:

 Door God gegeven (= theologie)
 Abstract beredeneerd (= metafysica)


2. WAT IS KWALITATIEF ONDERZOEK?

Paradigma = soort wereldbeeld, grote overkoepelende theorie die alles
samenhoudt

 Als een paradigma verandert is er een fundamentele verandering in de
manier hoe onderzoekers hun materie beschouwen (vb. shift van
behaviorisme naar cognitieve psychologie)  radicale verandering

Maar zowel kwalitatieve als kwantitatieve methoden bestaan, dus we kunnen niet
spreken van een paradigma shift

Wat is kwalitatief onderzoek? = geen 1 methode, verschillende kenmerken in
psychologie en sociale wetenschappen (minder bezig met getalletjes)  maar
ook veel overlap qua kenmerken met andere methoden

 Kennistheoretische benadering  ander doel v.h. onderzoek
 Data-collectie & analyse  andere technieken nodig
 Onderzoeksproces  andere accenten in de empirische cyclus

= allemaal verschillend met kwantitatief onderzoek, ander DOEL van
onderzoek

 Bij kwalitatief onderzoek: de rijke beleving vatten  daar zijn
andere technieken voor nodig




METHODE(N) VAN DATAVERZAMELING EN -ANALYSE
5 kenmerken als grote definiërende eigenschappen van kwalitatief onderzoek:

1. ‘Rijke data’: weinig vaste structuur of selectie vooraf  zoveel mogelijk
info verzamelen (vb. diepte-interview, focusgroepen en gedetailleerde
observatie notities maken)

2. Perspectief v.h. individu: betekenis v.d. ervaring (niet proberen te
veralgemenen), kwantitatief onderzoek gaat eerder mensen vergelijken
over een bepaalde dimensie

3. Afkeur van positivisme & gebruik van postmoderne perspectieven:
beide methoden verzamelen empirische evidentie  belangrijk kenmerk
positivisme


3