Samenvatting Verbintenissenrecht | VIVES | 2025/26

VERBINTENISSENRECHT

, Hoofdstuk 1. Inleidend deel
1. Wat is een verbintenis?

Een verbintenis:
 Een verbintenis = een rechtsband tussen 2 of meer personen.
- In geld waarneembare aanspraak.
o In rechte afdwingbaar

1.1. Rechtsband tussen personen

De rechtsband tussen personen:
 Schuldvordering van de 1 op de ander.
- Vorderingsrecht.
o ↔ zakelijk recht.

1.2. In geld waardeerbare zaken

In geld waardeerbare zaken:
 Verbintenis bezit marktwaarde.
- Onlichamelijk goed.
o Beslag mogelijk.

 Resultaatsverbintenis vs. middelenverbintenis.
- Art. 5.72 BW.

 Soorten verbintenissen:
a) Verbintenis om te doen.
b) Verbintenis om te geven.
c) Verbintenis om niet te doen.

1.3. In rechte afdwingbaar

In rechte afdwingbaar:
 Niet-nakoming = sanctie.
- Uitzonderingen:
o Vriendschappelijke afspraken.

o Natuurlijke verbintenis.
 Zie HB, pg. 269.

o Intentieverklaring.
 ‘letter of intent’.

o Patronaatsverklaring.
 ‘letter of comfort’.

, Hoofdstuk 2. Rechtshandelingen
1. De rechtshandeling

Het begrip rechtshandeling:
 Rechtshandeling (art. 1.3 NBW):
- Eenzijdig.
- Meerzijdig.
o Verbintenissen kunnen ontstaan uit eenzijdige of meerzijdige
rechtshandelingen.

1.1. Verbintenissen uit overeenkomsten

De verbintenissen uit overeenkomsten:
 Overeenkomst = contract (art. 5.4 NBW):
- Meerzijdige rechtshandeling.
- Wilsovereenstemming.
- 1 of meerdere partijen.
- Ten aanzien van 1 of meerdere anderen.
- Afdwingbare verbintenissen aangaan.

 Artikel 5.4 NBW = “Een contract, of overeenkomst, is een wilsovereenstemming
tussen twee of meer personen met de bedoeling rechtsgevolgen te doen ontstaan”.

 Strekt ertoe rechtsgevolgen te doen intreden ⇒ ‘rechtshandeling’.
- Geldig aangegane overeenkomsten verbinden de partijen tot wet = pacta sunt
servanda.
o Art. 5.69 NBW (art. 1134 Oud BW).

1.1.1. Meerzijdige rechtshandeling

De meerzijdige rechtshandeling.
 Onderscheid (art. 5.5 NBW):
- Consensualisme = algemene regel naar Belgisch recht (art. 5.28 NBW).

- Zakelijk contract = overhandiging van de zaak is vereist (art. 5.29, 2 e lid NBW).
o Bv. bruikleen, bewaargeving & handgift.

- Vormelijk (plechtig in Oud BW) = onderworpen aan vormvereisten (art. 5.29, 3 e lid
NBW).
o Bv. huwelijk, schenking, ….

, 1.1.1.1. Uitzonderingen consensualisme

Uitzonderingen op het consensualisme:
 De vormelijke (of plechtige) overeenkomsten → vormvereisten (art. 5.29, 3e lid
NBW).
- Soorten vormvereisten:
o Met oog op geldigheid.
o Met oog op bewijs (art. 5.29, 4e lid NBW).
o Met oog op tegenwerpelijkheid aan derden (art. 5.29, 4e lid NBW).

 De zakelijke overeenkomsten (art. 5.29, 2e lid NBW).
- Niets te maken met zakelijke rechten.

1.1.2. Soorten overeenkomsten

De soorten overeenkomsten:
 Eenzijdige vs. wederkerige overeenkomsten.

 Overeenkomsten om niet vs. onder bezwarende titel.

 Kanscontracten.

 Overeenkomsten intuiti personae.

 Benoemde vs. onbenoemde overeenkomsten.

 Toetredingsovereenkomsten.

 Raamovereenkomsten/kaderovereenkomsten.

1.1.2.1. Eenziijdige vs. wederkerige overeenkomsten

De eenzijdig vs. wederkerige overeenkomsten (art. 5.6 NBW):
 Hoeveel partijen nemen een verbintenis op zich?
- Steeds meerzijdige rechtshandeling.

 Wederkerig = zich over en weer verbinden (art. 5.6 NBW (art. 1102 Oud BW)).
- Bv. koop & huur.

 Eenzijdig = slechts 1 partij moet verbintenis nakomen.
- Bv. bewaargeving.
o NIET verwarren met eenzijdige rechtshandeling!
 1 wilsuiting volstaat.
 Bv. testament, aanbod, opzegging overeenkomst, ….

 Belang van onderscheid.
1.1.2.2. Overeenkomsten om niet vs. onder bezwarende titel