PUBLIEKRECHT
Prof. dr. Christophe Maes
Academiejaar 2025-2026
,INHOUDSTAFEL
Hoofdstuk 1: Staat en recht ..................................................................................... 7
Het moderne staatsbegrip ................................................................................................ 7
Staat en soevereiniteit ...................................................................................................... 8
Democratisering van de staat ............................................................................................ 8
Jean Bodin en de absolute soevereiniteit ............................................................................................. 8
Thomas Hobbes en de secularisering van de soevereine macht ............................................................ 9
John Locke en de verwerping van de absolute soevereiniteit ................................................................. 9
Montesquieu en opdeling van de soevereiniteit .................................................................................. 10
Jean-Jacques Rousseau en de democratische opvatting van de soevereiniteit .................................... 10
Macht en soevereiniteit in de constitutionele staat .......................................................... 11
Het verder temperen van de soevereiniteit ......................................................................................... 11
De staatssoevereiniteit ..................................................................................................................... 11
Types van staten ............................................................................................................. 12
Staatsvormen .................................................................................................................................. 12
Regeringsvormen ............................................................................................................................. 12
hoofdstuk 2: Verhoudingen tussen staten sinds 1453 ............................................... 14
Inleiding ......................................................................................................................... 14
De internationale betrekkingen van Karel V tot de Franse Revolutie .................................. 14
De strijd tussen Valois/Bourbon en Bourgondië/habsburg .................................................................. 14
De strijd tussen de Duitse keizer, Duitse rijksvorsten en buitenlandse concurrenten ........................... 15
Botsingen tussen de Europese staten en hun buren ........................................................................... 17
van middeleeuwen naar nieuwe tijden, of de geboorte van het internationale recht ........... 18
de spaanse neoscholastiek .............................................................................................................. 18
brugfiguren ...................................................................................................................................... 19
de school van het natuurrecht........................................................................................................... 20
positivisme ...................................................................................................................................... 20
Hoofdstuk 3: absolute monarchie en revolutie ........................................................ 21
de absolute monarchie ................................................................................................... 21
revoluties ....................................................................................................................... 22
het congres van wenen ................................................................................................... 24
Hoofdstuk 4: De negentiende eeuw ......................................................................... 25
de geboorte van de natiestaat ......................................................................................... 25
de europese dominantie in een hogere versnelling ........................................................... 26
Geschiedenis van het publiekrecht 2025-2026
,hoofdstuk 5: de twintigste eeuw .............................................................................. 27
eerste wereldoorlog ........................................................................................................ 27
de oorlog.......................................................................................................................................... 27
de vrede van versailles (1919) ........................................................................................................... 28
de volkenbond ................................................................................................................................. 28
de internationale arbeidersorganisatie .............................................................................................. 29
tweede wereldoorlog ...................................................................................................... 29
de oorlog.......................................................................................................................................... 29
de verenigde naties .......................................................................................................................... 30
de bipolaire wereld en unipolaire wereld?........................................................................ 30
Hoofdstuk 1: frankrijk ............................................................................................. 31
inleiding ......................................................................................................................... 31
de franse revolutie (1789) ................................................................................................ 32
crisis, ancien régime en Staten-generaal ........................................................................................... 32
van staten-generaal naar asemblée nationale ................................................................................... 32
bestorming van de bastille en afschaffing leenrecht ........................................................................... 33
universele rechten van de mens en de burger .................................................................................... 33
de constitutionele monarchie (1791)................................................................................ 34
totstandkoming ................................................................................................................................ 34
de ondeelbaarheid van de franse natie .............................................................................................. 34
uitvoerende macht ........................................................................................................................... 35
wetgevende macht ........................................................................................................................... 35
rechterlijke macht ............................................................................................................................ 35
de breuk met de kerk ........................................................................................................................ 36
de convention en de grondwet van het jaar (1793) ............................................................. 36
de vlucht van naar Varennes en de radicalisering ............................................................................... 36
van assemblée nationale naar convention nationale .......................................................................... 37
het comité de salut public en de democratische dictatuur (1793-1794) ............................. 37
de machtsconcentratie .................................................................................................................... 37
de grote terreur ................................................................................................................................ 38
het directoire en de grondwet van het jaar III (1795) .......................................................... 39
de (nieuwe verklaring van de rechten en plichten van de mens en de burger ........................................ 39
politieke structuur onder het directoire ............................................................................................. 39
Het consulaat in het jaar VIII (1799) .................................................................................. 40
de staatsgreep van napoleon ............................................................................................................ 40
de oprichting van het consulaat ........................................................................................................ 40
concordaat en codificatie ................................................................................................................. 41
Het eerste franse keizerrijk (1804-1814/15) ...................................................................... 41
het franse keizerrijk .......................................................................................................................... 41
Geschiedenis van het publiekrecht 2025-2026
, de val van het keizerrijk ..................................................................................................................... 41
de restauratie (1814/15) .................................................................................................. 42
de restauratie................................................................................................................................... 42
de honderd dagen en de tweede restauratie ...................................................................................... 42
de trois glorieuses ............................................................................................................................ 42
de julimonarchie (1830) ................................................................................................... 43
de charte van 1830 ........................................................................................................................... 43
De revoluties van 1848 ..................................................................................................................... 44
de tweede republiek (1848-1851) ..................................................................................... 44
de grondwet van de tweede republiek................................................................................................ 44
lodewijk napoleon bonaparte als president ....................................................................................... 45
het tweede keizerrijk (1852-1870)..................................................................................... 45
machtsconsolidatie en de grondwet van 1852 ................................................................................... 45
het tweede keizerrijk ......................................................................................................................... 46
de val van het tweede keizerrijk ......................................................................................................... 46
de derde republiek (1871-1940)........................................................................................ 46
de commune van parijs .................................................................................................................... 46
de lois constitutionnelles van 1875 ................................................................................................... 47
kenmerken van de derde republiek.................................................................................................... 47
de vierde republiek (1946-1958) ....................................................................................... 47
wereldoorlog II en het Vichy-regime................................................................................................... 47
de bevrijding en de nieuwe grondwet van 1946................................................................................... 48
de vijfde republiek (1958-heden) ...................................................................................... 48
De instabiliteit van de jaren 1950....................................................................................................... 48
De grondwet van 1958 ...................................................................................................................... 48
Hoofdstuk 2: Verenigd Koninkrijk ............................................................................ 49
terminologie en structuur ............................................................................................... 49
het ‘verenigd koninkrijk’ .................................................................................................................... 49
bevoegdheden en grondwettelijke structuur ...................................................................................... 50
grondwettelijke documenten en instellingen ................................................................... 51
vooraf: vroege middeleeuwen tot de 13de eeuw .................................................................................. 51
magna carta libertatum .................................................................................................................... 51
centralisatie vanaf de 16de eeuw........................................................................................................ 52
het common law .............................................................................................................................. 53
de engelse burgeroorlog (1642-1652) ................................................................................................ 54
de glorious revolution ....................................................................................................................... 54
de act of settlement (1701) & Acto of union (1706-07) ........................................................................ 55
groot brittanië vanaf de 19de eeuw ..................................................................................................... 56
het verenigd koninkrijk en europa ...................................................................................................... 58
het ‘verenigd koninkrijk’ .................................................................................................. 58
Geschiedenis van het publiekrecht 2025-2026