Inleiding
Wat is Operations Management?
Het ontwerpen, uitvoeren en verbeteren van systemen die ervoor zorgen dat een
onderneming haar primaire goederen en diensten kan creëren en leveren.
Men gaat processen in verschillende sectoren kritisch bekijken en analyseren
Doel van productie en logistiek management
Goederen en diensten op de markt brengen:
o Conform marktvereisten
o Met de vereiste kwaliteit aan competitieve prijzen
o Op een efficiënte manier en het juiste tijdstip
Dit gebeurt via een reeks transformatieprocessen (operations) die inputs → outputs omzetten.
Wat is een productiesysteem?
Een productiesysteem gebruikt middelen om inputs (materialen, klanten) te transformeren
(toegevoegde waarde) tot gewenste outputs (producten en diensten).
Voorbeeld: Lesgeven
o Input: mensen met diploma
o Transformatie: opleiding
o Output: alumni (Master of Science)
Soorten Transformatie
Fysisch → productie
Locatie → transport
Ruil → retailing
Opslag → warehousing (magazijn)
Fysiologisch → gezondheidszorg
Informatie → telecommunicatie
Elementen van een Transformatieproces
Uitrusting
Mensen met de nodige skills
Voorraad
Energie
Uitrusting
Machines die productie mogelijk maken, gekenmerkt door vier eigenschappen:
1. Mogelijkheden: Wat de machine kan doen?
o Geschiktheid voor bepaalde taken
2. Capaciteit : Hoeveel kan de machine verwerken?
o Volume en snelheid per tijdsperiode
3. Flexibiliteit
o omgaan met veranderende omstandigheden zonder kosten, tijd, inzet of prestatie te
beïnvloeden
4. Betrouwbaarheid
o Kans dat de machine presteert volgens de ontwerpspecificaties
Mensen:
Mogelijkheden, capaciteit, flexibiliteit en betrouwbaarheid hebben ook betrekking op mensen
Bv. middelbare school met multi inzetbaar personeel (= flexibiliteit)
Energie
Essentieel onderdeel van bijna elke operatie.
1
,Voorraad (Inventory)
Alles wat wordt aangekocht voor:
o Transformatie
o Doorverkoop
o Ondersteuning van het productieproces
Drie soorten:
o Grondstoffen
o Goederen in bewerking (WIP)
o Afgewerkte producten
Voorraad is duur, maar bespaart ook:
o Organisaties houden voorraad aan omdat het goedkoper is die te houden dan geen
voorraad te hebben.
Kenmerken van diensten:
Niet tastbaar
Veroorzaken interactie met de klant
Inherent heterogeen
Niet ‘houdbaar’ en tijdsafhankelijk
Worden geëvalueerd als een pakket van eigenschappen
De silo view
Een manier van organiseren waarbij afdelingen los van elkaar werken, alsof ze in aparte
silo’s zitten.
Waarom is de silo view een probleem?
Beslissingen worden genomen met onvolledige informatie
o Omdat de afdelingen geen info met elkaar uitwisselen
Afdelingen werken soms tegen elkaar in
Organisaties moeten afstappen van de silo view en evolueren naar de open system view.
De open system view
Een manier van organiseren waarbij een onderneming wordt gezien als 1 geheel, dat
constant informatie, materialen en geld uitwisselt tussen alle interne departementen en met
de buitenwereld (klanten, leveranciers, maatschappij).
Transformatieproces: van Inputs naar Outputs
Prestatiemaatstaven (KPI)
Om processen te beoordelen, kijken we naar:
(Doorloop)tijd: Tijdsmeting van de start (input), tot het einde van het proces (output)
Voorraad: Hoeveelheid WIP, grondstoffen en afgewerkte producten
Hoeveelheid: hoeveelheid goederen en diensten die in het proces verwerkt worden. (per
tijdseenheid)
Altijd trade-offs tussen deze drie!
Soorten Processen (activiteiten)
Wat gebeurt er in het transformatieproces?
Omzetting (vb. ijzer → staal)
Productie (vb. textiel → kledij)
Assembleren (onderdelen → eindproduct)
Testen (Kwaliteitscontrole)
2
,Soorten Processtromen
Deze hangen samen met volume en standaardisatie (= kern van de Product–Process Matrix)
Job Shop
o Kenmerken: Lage volumes, Maatwerk, Hoge flexibiliteit, Hoge eenheidskost
o Vb: Copycenter: individuele opdrachten afwerken
Batch Shop
o Kenmerken: Productie in batches, Iets minder flexibel dan job shop, Middelhoge
volumes
o Vb: Copycenter: 1000 exemplaren van dezelfde tekst
Assemblagelijn
o Kenmerken: Hoge volumes, Gestandaardiseerde producten, Lage flexibiliteit en
lagere eenheidskost
o Vb. Automobielproductie
Continue Stroom
o Kenmerken: Zeer hoge volumes, Continu proces, Zeer lage flexibiliteit en
eenheidskost
o Vb: Petroleumraffinage, suikerraffinage
Voorraadbeheer
Wat is voorraad?
Goederen die men in bewaring houdt voor later gebruik
Grondstoffen, Hulpstoffen (MRO), Goederen in bewerking (WIP), Afgewerkte producten
Supply chain
Elke schakel in een supply chain bestaat uit meerdere bedrijven; samen vormen zij een netwerk.
Leveranciers en klanten hebben zowel een inbound- als outboundstroom.
De afgewerkte producten van leveranciers worden jouw grondstoffen of intermediaire
producten.
Wanneer schakels in de supply chain sterk op elkaar aansluiten, kan de outbound van de
leverancier rechtstreeks jouw inbound vormen (de leverancier heeft dan geen aparte
outboundstroom meer nodig).
Vb: Cisco levert aan veel verschillende bedrijven, maar deze bedrijven kopen vaak ook bij
concurrenten van Cisco.
Waarom worden er voorraden aangehouden?
Voorraad wordt aangehouden omdat het:
Fysisch onmogelijk is (seizoensgebonden, …)
Economisch onhaalbaar is
Of te risicovol is
….Om goederen exact te produceren op het moment van vraag.
Zonder voorraad:
Klant moet wachten
Alles moet op order geproduceerd worden
Drie hoofdredenen voor voorraad
1. Fysisch aspect (Tijd- en ritmeverschillen)
Dit verwijst naar de tijd die verstrijkt tussen:
Het bestellen van grondstoffen en het effectief gebruik ervan in het productieproces, of
Het produceren van afgewerkte goederen en de uiteindelijke verkoop ervan.
Leveranciers en klanten hebben elk hun eigen tempo en ritme, hierdoor ontstaan er
verschillen in timing.
Voorraad kan worden verminderd door:
De doorlooptijd te verkorten
Levering en productie beter af te stemmen op de vraag.
3
, Verband doorlooptijd – levertijd
Doorlooptijd = tijd tussen het plaatsen van een order door een klant en het moment waarop het
gevraagde product of dienst geleverd is.
Voorraad laat toe om delen van het productieproces te ontkoppelen:
Engineer-to-order (stuwdam)
o Alles start pas na bestelling. Product volledig op maat ontworpen.
Make-to-order (MTO) (Een pak op maat, een boeing maken)
o Ontwerp bestaat al. Productie start pas na bestelling
Assemble-to-order (online computer bestellen)
o Onderdelen liggen op voorraad. Assemblage start bij bestelling.
Make-to-stock (MTS) (potlood)
o Afgewerkt product ligt op voorraad → de klant wil niet te lang wachten en is enkel
bereid te wachten op de verzendtijd.
o Een tekort in voorraad is hier een groot probleem (tekortkosten)!
Meer voorraad → kortere leveringstijd → hogere voorraadkosten
Minder voorraad → langere levertijd → lagere voorraadkosten
2. Risico-aspect (onzekerheid & variabiliteit)
Voorraad beschermt tegen:
Onzekere vraag
Productiestoringen en machine-uitval
Kwaliteitsproblemen en leveringsproblemen
Strategieën om onzekerheid te:
Reduceren door: betere vraagvoorspelling, minder storingen (machines); betere kwaliteit
Vermijden door op order produceren/assembleren, waardoor de vraag gekend is
Beschermen door:
o Extra voorraad aanhouden om vraagpieken op te vangen.
o Extra capaciteit voorzien zodat je snel kan reageren. (Vb. Meer personeel)
o Extra tijd inplannen vóór de echte deadline. (Vb. 2 uur marge voorzien)
3. Economisch aspect
Voorraad kan kosten verlagen door:
In te spelen op prijsschommelingen
Inflatie/deflatie te benutten
Transportkosten te besparen
Kortingen bij grote bestellingen
Tekorten te vermijden
Componenten van een voorraadsysteem
Een voorraadsysteem beschrijft hoeveel en wanneer we bestellen, rekening houdend met vraag,
aanbod, kosten en service.
Vraagstructuur: onafhankelijke vraag vs afhankelijke vraag
o Extra indeling: Constant vs. variabel; Deterministisch (zeker) vs. stochastisch
(onzeker)
Aanbodstructuur: Aankoopmodellen (leveranciers)
o Productiesnelheid, omsteltijden, wachttijden
Beperkingen
o Maximale productiecapaciteit en opslagcapaciteit
o Budgettaire beperkingen
Service: Relatie tussen: waarde ↔ aantal ; orders ↔ producten
o Hoe goed wil je klanten bedienen? (beschikbaarheid, levertijd)
Kosten
4
Wat is Operations Management?
Het ontwerpen, uitvoeren en verbeteren van systemen die ervoor zorgen dat een
onderneming haar primaire goederen en diensten kan creëren en leveren.
Men gaat processen in verschillende sectoren kritisch bekijken en analyseren
Doel van productie en logistiek management
Goederen en diensten op de markt brengen:
o Conform marktvereisten
o Met de vereiste kwaliteit aan competitieve prijzen
o Op een efficiënte manier en het juiste tijdstip
Dit gebeurt via een reeks transformatieprocessen (operations) die inputs → outputs omzetten.
Wat is een productiesysteem?
Een productiesysteem gebruikt middelen om inputs (materialen, klanten) te transformeren
(toegevoegde waarde) tot gewenste outputs (producten en diensten).
Voorbeeld: Lesgeven
o Input: mensen met diploma
o Transformatie: opleiding
o Output: alumni (Master of Science)
Soorten Transformatie
Fysisch → productie
Locatie → transport
Ruil → retailing
Opslag → warehousing (magazijn)
Fysiologisch → gezondheidszorg
Informatie → telecommunicatie
Elementen van een Transformatieproces
Uitrusting
Mensen met de nodige skills
Voorraad
Energie
Uitrusting
Machines die productie mogelijk maken, gekenmerkt door vier eigenschappen:
1. Mogelijkheden: Wat de machine kan doen?
o Geschiktheid voor bepaalde taken
2. Capaciteit : Hoeveel kan de machine verwerken?
o Volume en snelheid per tijdsperiode
3. Flexibiliteit
o omgaan met veranderende omstandigheden zonder kosten, tijd, inzet of prestatie te
beïnvloeden
4. Betrouwbaarheid
o Kans dat de machine presteert volgens de ontwerpspecificaties
Mensen:
Mogelijkheden, capaciteit, flexibiliteit en betrouwbaarheid hebben ook betrekking op mensen
Bv. middelbare school met multi inzetbaar personeel (= flexibiliteit)
Energie
Essentieel onderdeel van bijna elke operatie.
1
,Voorraad (Inventory)
Alles wat wordt aangekocht voor:
o Transformatie
o Doorverkoop
o Ondersteuning van het productieproces
Drie soorten:
o Grondstoffen
o Goederen in bewerking (WIP)
o Afgewerkte producten
Voorraad is duur, maar bespaart ook:
o Organisaties houden voorraad aan omdat het goedkoper is die te houden dan geen
voorraad te hebben.
Kenmerken van diensten:
Niet tastbaar
Veroorzaken interactie met de klant
Inherent heterogeen
Niet ‘houdbaar’ en tijdsafhankelijk
Worden geëvalueerd als een pakket van eigenschappen
De silo view
Een manier van organiseren waarbij afdelingen los van elkaar werken, alsof ze in aparte
silo’s zitten.
Waarom is de silo view een probleem?
Beslissingen worden genomen met onvolledige informatie
o Omdat de afdelingen geen info met elkaar uitwisselen
Afdelingen werken soms tegen elkaar in
Organisaties moeten afstappen van de silo view en evolueren naar de open system view.
De open system view
Een manier van organiseren waarbij een onderneming wordt gezien als 1 geheel, dat
constant informatie, materialen en geld uitwisselt tussen alle interne departementen en met
de buitenwereld (klanten, leveranciers, maatschappij).
Transformatieproces: van Inputs naar Outputs
Prestatiemaatstaven (KPI)
Om processen te beoordelen, kijken we naar:
(Doorloop)tijd: Tijdsmeting van de start (input), tot het einde van het proces (output)
Voorraad: Hoeveelheid WIP, grondstoffen en afgewerkte producten
Hoeveelheid: hoeveelheid goederen en diensten die in het proces verwerkt worden. (per
tijdseenheid)
Altijd trade-offs tussen deze drie!
Soorten Processen (activiteiten)
Wat gebeurt er in het transformatieproces?
Omzetting (vb. ijzer → staal)
Productie (vb. textiel → kledij)
Assembleren (onderdelen → eindproduct)
Testen (Kwaliteitscontrole)
2
,Soorten Processtromen
Deze hangen samen met volume en standaardisatie (= kern van de Product–Process Matrix)
Job Shop
o Kenmerken: Lage volumes, Maatwerk, Hoge flexibiliteit, Hoge eenheidskost
o Vb: Copycenter: individuele opdrachten afwerken
Batch Shop
o Kenmerken: Productie in batches, Iets minder flexibel dan job shop, Middelhoge
volumes
o Vb: Copycenter: 1000 exemplaren van dezelfde tekst
Assemblagelijn
o Kenmerken: Hoge volumes, Gestandaardiseerde producten, Lage flexibiliteit en
lagere eenheidskost
o Vb. Automobielproductie
Continue Stroom
o Kenmerken: Zeer hoge volumes, Continu proces, Zeer lage flexibiliteit en
eenheidskost
o Vb: Petroleumraffinage, suikerraffinage
Voorraadbeheer
Wat is voorraad?
Goederen die men in bewaring houdt voor later gebruik
Grondstoffen, Hulpstoffen (MRO), Goederen in bewerking (WIP), Afgewerkte producten
Supply chain
Elke schakel in een supply chain bestaat uit meerdere bedrijven; samen vormen zij een netwerk.
Leveranciers en klanten hebben zowel een inbound- als outboundstroom.
De afgewerkte producten van leveranciers worden jouw grondstoffen of intermediaire
producten.
Wanneer schakels in de supply chain sterk op elkaar aansluiten, kan de outbound van de
leverancier rechtstreeks jouw inbound vormen (de leverancier heeft dan geen aparte
outboundstroom meer nodig).
Vb: Cisco levert aan veel verschillende bedrijven, maar deze bedrijven kopen vaak ook bij
concurrenten van Cisco.
Waarom worden er voorraden aangehouden?
Voorraad wordt aangehouden omdat het:
Fysisch onmogelijk is (seizoensgebonden, …)
Economisch onhaalbaar is
Of te risicovol is
….Om goederen exact te produceren op het moment van vraag.
Zonder voorraad:
Klant moet wachten
Alles moet op order geproduceerd worden
Drie hoofdredenen voor voorraad
1. Fysisch aspect (Tijd- en ritmeverschillen)
Dit verwijst naar de tijd die verstrijkt tussen:
Het bestellen van grondstoffen en het effectief gebruik ervan in het productieproces, of
Het produceren van afgewerkte goederen en de uiteindelijke verkoop ervan.
Leveranciers en klanten hebben elk hun eigen tempo en ritme, hierdoor ontstaan er
verschillen in timing.
Voorraad kan worden verminderd door:
De doorlooptijd te verkorten
Levering en productie beter af te stemmen op de vraag.
3
, Verband doorlooptijd – levertijd
Doorlooptijd = tijd tussen het plaatsen van een order door een klant en het moment waarop het
gevraagde product of dienst geleverd is.
Voorraad laat toe om delen van het productieproces te ontkoppelen:
Engineer-to-order (stuwdam)
o Alles start pas na bestelling. Product volledig op maat ontworpen.
Make-to-order (MTO) (Een pak op maat, een boeing maken)
o Ontwerp bestaat al. Productie start pas na bestelling
Assemble-to-order (online computer bestellen)
o Onderdelen liggen op voorraad. Assemblage start bij bestelling.
Make-to-stock (MTS) (potlood)
o Afgewerkt product ligt op voorraad → de klant wil niet te lang wachten en is enkel
bereid te wachten op de verzendtijd.
o Een tekort in voorraad is hier een groot probleem (tekortkosten)!
Meer voorraad → kortere leveringstijd → hogere voorraadkosten
Minder voorraad → langere levertijd → lagere voorraadkosten
2. Risico-aspect (onzekerheid & variabiliteit)
Voorraad beschermt tegen:
Onzekere vraag
Productiestoringen en machine-uitval
Kwaliteitsproblemen en leveringsproblemen
Strategieën om onzekerheid te:
Reduceren door: betere vraagvoorspelling, minder storingen (machines); betere kwaliteit
Vermijden door op order produceren/assembleren, waardoor de vraag gekend is
Beschermen door:
o Extra voorraad aanhouden om vraagpieken op te vangen.
o Extra capaciteit voorzien zodat je snel kan reageren. (Vb. Meer personeel)
o Extra tijd inplannen vóór de echte deadline. (Vb. 2 uur marge voorzien)
3. Economisch aspect
Voorraad kan kosten verlagen door:
In te spelen op prijsschommelingen
Inflatie/deflatie te benutten
Transportkosten te besparen
Kortingen bij grote bestellingen
Tekorten te vermijden
Componenten van een voorraadsysteem
Een voorraadsysteem beschrijft hoeveel en wanneer we bestellen, rekening houdend met vraag,
aanbod, kosten en service.
Vraagstructuur: onafhankelijke vraag vs afhankelijke vraag
o Extra indeling: Constant vs. variabel; Deterministisch (zeker) vs. stochastisch
(onzeker)
Aanbodstructuur: Aankoopmodellen (leveranciers)
o Productiesnelheid, omsteltijden, wachttijden
Beperkingen
o Maximale productiecapaciteit en opslagcapaciteit
o Budgettaire beperkingen
Service: Relatie tussen: waarde ↔ aantal ; orders ↔ producten
o Hoe goed wil je klanten bedienen? (beschikbaarheid, levertijd)
Kosten
4
