Samenvatting ECG
Anatomie en fysiologie van het ECG
Basis bloedsomloop
Fysiologie: elektrische ontlading
Eerst depolariseren en contraheren de atria, daarna de ventrikels
• Sinusknoop (SA node) (Sinu – atriale knoop) (Sino-Auriculaire
knoop) (knoop van Keith & Flack) → pacemakercellen die de
hartfrequentie bepalen.
• AV-knoop (atrioventriculaire overgang – knoop van Aschoff -
Tawara)
• Bundel van His (met li en re bundeltak)
• Netwerk van Purkinjevezels
1. Geleiding
• Bij het hart gaat de prikkel voor elke contractie uit van één bepaalde plaats in het re
atrium en moet de prikkel van hieruit naar alle spiercellen verder worden geleid.
• Bij de skeletspier daarentegen worden de spiercellen elk afzonderlijk door de
zenuwuiteinden van de alpha motoneuronen geprikkeld.
Ontstaan prikkel:
• De prikkel ontstaat in de sinusknoop.
• Van hieruit wordt de prikkel voortgeleid doorheen de atria en daarna doorheen de
ventrikels.
,• Doordat de intercalated discs tss de individuele cellen een zeer geringe elektrische
weerstand hebben, kan de actiepotentiaal in de atria van de ene cel naar de andere
worden voortgeleid.
• Deze voortgeleiding gebeurt snel in alle richtingen (concentrische voortgeleiding) met
een snelheid van 1 m/s.
• De bindweefselschijf tss de atria en de ventrikels (anulus fibrosis) kan de prikkel niet
voortgeleiden (bindweefselcellen zijn niet prikkelbaar).
• In het tussenschot tss beide atria en juist boven de bindweefselschijf bevindt zich een
tweede groep gespecialiseerde cellen nl de atrioventriculaire knoop/bundel.
• Van waaruit de bundel van His ontspringt die de bindweefselschijf doorboort en aldus in
het ventrikel binnendringt.
• De bundel van His en zijn verder vertakkingen hebben een grotere geleidingssnelheid van
5 m/s en vormen het gespecialiseerde geleidingssysteem van het ventrikel.
• In het ventrikel zal de prikkel zich niet concentrisch maar langs deze gespecialiseerde
vezels voort geleiden.
• Na enkele mm vertakt deze bundel zich in twee takken die in het tussenschot tussen
beide ventrikels afdalen naar de punt van elk ventrikel en zich verder in de vrije wand van
beide ventrikels vertakken in steeds kleinere takjes de zgn vezels van Purkinje.
• De hoge geleidingssnelheid van dit gespecialiseerd geleidingssysteem ligt aan de basis
van de praktisch synchrone contractie van de ventrikels.
• Maw beginnen alle spiercellen op praktisch hetzelfde moment samen te trekken wat
belangrijk is voor een goede pompwerking.
• De geleidingssnelheid van de ventrikelspier zelf is ongeveer 10 maal trager dan deze van
het gespecialiseerd geleidingsweefsel zodat in afwezigheid van dit weefsel de
pompwerking van het hart duidelijk zou gestoord zijn.
2. Prikkelbaarheid
• Welke cellen zijn NIET prikkelbaar:
o Bloedcellen
, o Bindweefselcellen
• Welke cellen zijn WEL prikkelbaar:
o Spiercellen
o Zenuwcellen
o Kliercellen
Ritmiciteit of automaticiteit:
• Bepaalde prikkelbare cellen vertonen ook spontane activiteit:
o Pacemaker- of gangmakercellen
o Sommige gladde spiercellen
o Sommige neuronen in het CZS
• Dit is het gevolg van een trage spontane depolarisatie die optreedt na elke
actiepotentiaal.
• Wanneer de drempelpotentiaal bij deze cellen bereikt wordt ontstaat er een nieuwe
actiepotentiaal.
• Wordt intuïtief in verband gebracht met de onmiddellijk zichtbare reactie van deze cellen
op een prikkel.
• Hoewel deze reacties uitgelokt worden door een prikkel zijn ze niet het onmiddellijke
gevolg van deze prikkel.
• In elk van de 3 beschouwde cellen zal de prikkel eerst een elektrische verandering
uitlokken thv het celmembraan = de actiepotentiaal
• Deze actiepotentiaal lokt op zijn beurt een reactie uit:
o Spiercel = een contractie
o Kliercel = een secretie
o Zenuwcel = een neurotransmissie
• De koppeling van de actiepotentiaal aan de reactie noemen we de:
o Elektro-mechanische koppeling
o Elektro-secretoire koppeling
Bewijsvoering:
• De extracellulaire vloeistof:
o Een hoge Na+ concentratie
o Een lage K+ concentratie
o Weinig negatief geladen eiwitmoleculen
, • De intracellulaire vloeistof:
o Een lage Na+ concentratie
o Een hoge K+ concentratie
o Veel negatief geladen eiwitmoleculen
• Hypothetische cel:
o Intracellulaire K+ conc van 140 mmol/l en Na+ conc van 4 mmol/l
o Extracellulaire K+ conc van 4 mmol/l en Na+ conc van 140 mmol/l
Besluit proeven:
• Het mechanisme van de rustpotentiaal van de levende cel steunt op 3 factoren:
o De verschillende samenstelling van de intracellulaire en extracellulaire vloeistof
o De grotere permeabiliteit van de celmembraan voor K+ dan voor Na+ ionen
o De Na+/K+ pomp
De rol van de Na+/K+ pomp:
• Tijdens de actiepotentiaal heeft de cel een kleine hoeveelheid Na+ ionen gewonnen en
een zelfde hoeveelheid K+ ionen verloren.
• Na het einde van de actiepotentiaal pompt deze de nodige K+ ionen weer naar binnen en
Na+ ionen naar buiten zodat de normale toestand wordt hersteld.
Alles of niets potentiaal:
• Het optreden van een actiepotentiaal is een fenomeen van alles of niets.
• Bij te zwakke prikkels (infraliminale prikkels) wordt de drempelpotentiaal niet bereikt (zie
verder) en ontstaat er een zgn lokale potentiaal.
Fases van het actiepotentiaal:
• Fase 0: snelle instroom van Na+
• Fase 1: door het positief worden van het inwendige van de cel stopt de Na+ instroom
(elektr. gradiënt).
• Fase 2: instroom van Ca2+, door de verhoogde concentratie van Ca2+ wordt de
contractie in gang gezet.
• Fase 3: K+ gaat de cel uit om het elektrisch evenwicht te herstellen.
• Fase 4: de rustpotentiaal, actief Na+ wordt uitgewisseld tegen K+
Anatomie en fysiologie van het ECG
Basis bloedsomloop
Fysiologie: elektrische ontlading
Eerst depolariseren en contraheren de atria, daarna de ventrikels
• Sinusknoop (SA node) (Sinu – atriale knoop) (Sino-Auriculaire
knoop) (knoop van Keith & Flack) → pacemakercellen die de
hartfrequentie bepalen.
• AV-knoop (atrioventriculaire overgang – knoop van Aschoff -
Tawara)
• Bundel van His (met li en re bundeltak)
• Netwerk van Purkinjevezels
1. Geleiding
• Bij het hart gaat de prikkel voor elke contractie uit van één bepaalde plaats in het re
atrium en moet de prikkel van hieruit naar alle spiercellen verder worden geleid.
• Bij de skeletspier daarentegen worden de spiercellen elk afzonderlijk door de
zenuwuiteinden van de alpha motoneuronen geprikkeld.
Ontstaan prikkel:
• De prikkel ontstaat in de sinusknoop.
• Van hieruit wordt de prikkel voortgeleid doorheen de atria en daarna doorheen de
ventrikels.
,• Doordat de intercalated discs tss de individuele cellen een zeer geringe elektrische
weerstand hebben, kan de actiepotentiaal in de atria van de ene cel naar de andere
worden voortgeleid.
• Deze voortgeleiding gebeurt snel in alle richtingen (concentrische voortgeleiding) met
een snelheid van 1 m/s.
• De bindweefselschijf tss de atria en de ventrikels (anulus fibrosis) kan de prikkel niet
voortgeleiden (bindweefselcellen zijn niet prikkelbaar).
• In het tussenschot tss beide atria en juist boven de bindweefselschijf bevindt zich een
tweede groep gespecialiseerde cellen nl de atrioventriculaire knoop/bundel.
• Van waaruit de bundel van His ontspringt die de bindweefselschijf doorboort en aldus in
het ventrikel binnendringt.
• De bundel van His en zijn verder vertakkingen hebben een grotere geleidingssnelheid van
5 m/s en vormen het gespecialiseerde geleidingssysteem van het ventrikel.
• In het ventrikel zal de prikkel zich niet concentrisch maar langs deze gespecialiseerde
vezels voort geleiden.
• Na enkele mm vertakt deze bundel zich in twee takken die in het tussenschot tussen
beide ventrikels afdalen naar de punt van elk ventrikel en zich verder in de vrije wand van
beide ventrikels vertakken in steeds kleinere takjes de zgn vezels van Purkinje.
• De hoge geleidingssnelheid van dit gespecialiseerd geleidingssysteem ligt aan de basis
van de praktisch synchrone contractie van de ventrikels.
• Maw beginnen alle spiercellen op praktisch hetzelfde moment samen te trekken wat
belangrijk is voor een goede pompwerking.
• De geleidingssnelheid van de ventrikelspier zelf is ongeveer 10 maal trager dan deze van
het gespecialiseerd geleidingsweefsel zodat in afwezigheid van dit weefsel de
pompwerking van het hart duidelijk zou gestoord zijn.
2. Prikkelbaarheid
• Welke cellen zijn NIET prikkelbaar:
o Bloedcellen
, o Bindweefselcellen
• Welke cellen zijn WEL prikkelbaar:
o Spiercellen
o Zenuwcellen
o Kliercellen
Ritmiciteit of automaticiteit:
• Bepaalde prikkelbare cellen vertonen ook spontane activiteit:
o Pacemaker- of gangmakercellen
o Sommige gladde spiercellen
o Sommige neuronen in het CZS
• Dit is het gevolg van een trage spontane depolarisatie die optreedt na elke
actiepotentiaal.
• Wanneer de drempelpotentiaal bij deze cellen bereikt wordt ontstaat er een nieuwe
actiepotentiaal.
• Wordt intuïtief in verband gebracht met de onmiddellijk zichtbare reactie van deze cellen
op een prikkel.
• Hoewel deze reacties uitgelokt worden door een prikkel zijn ze niet het onmiddellijke
gevolg van deze prikkel.
• In elk van de 3 beschouwde cellen zal de prikkel eerst een elektrische verandering
uitlokken thv het celmembraan = de actiepotentiaal
• Deze actiepotentiaal lokt op zijn beurt een reactie uit:
o Spiercel = een contractie
o Kliercel = een secretie
o Zenuwcel = een neurotransmissie
• De koppeling van de actiepotentiaal aan de reactie noemen we de:
o Elektro-mechanische koppeling
o Elektro-secretoire koppeling
Bewijsvoering:
• De extracellulaire vloeistof:
o Een hoge Na+ concentratie
o Een lage K+ concentratie
o Weinig negatief geladen eiwitmoleculen
, • De intracellulaire vloeistof:
o Een lage Na+ concentratie
o Een hoge K+ concentratie
o Veel negatief geladen eiwitmoleculen
• Hypothetische cel:
o Intracellulaire K+ conc van 140 mmol/l en Na+ conc van 4 mmol/l
o Extracellulaire K+ conc van 4 mmol/l en Na+ conc van 140 mmol/l
Besluit proeven:
• Het mechanisme van de rustpotentiaal van de levende cel steunt op 3 factoren:
o De verschillende samenstelling van de intracellulaire en extracellulaire vloeistof
o De grotere permeabiliteit van de celmembraan voor K+ dan voor Na+ ionen
o De Na+/K+ pomp
De rol van de Na+/K+ pomp:
• Tijdens de actiepotentiaal heeft de cel een kleine hoeveelheid Na+ ionen gewonnen en
een zelfde hoeveelheid K+ ionen verloren.
• Na het einde van de actiepotentiaal pompt deze de nodige K+ ionen weer naar binnen en
Na+ ionen naar buiten zodat de normale toestand wordt hersteld.
Alles of niets potentiaal:
• Het optreden van een actiepotentiaal is een fenomeen van alles of niets.
• Bij te zwakke prikkels (infraliminale prikkels) wordt de drempelpotentiaal niet bereikt (zie
verder) en ontstaat er een zgn lokale potentiaal.
Fases van het actiepotentiaal:
• Fase 0: snelle instroom van Na+
• Fase 1: door het positief worden van het inwendige van de cel stopt de Na+ instroom
(elektr. gradiënt).
• Fase 2: instroom van Ca2+, door de verhoogde concentratie van Ca2+ wordt de
contractie in gang gezet.
• Fase 3: K+ gaat de cel uit om het elektrisch evenwicht te herstellen.
• Fase 4: de rustpotentiaal, actief Na+ wordt uitgewisseld tegen K+
