Samenvatting Aansprakelijkheidsrecht | UC Leuven-Limburg | 2024/25

Aansprakelijkheidsrecht
Hoofdstuk 1: Inleiding

1/1 Omschrijving begrip aansprakelijkheid
“Kunnen aangesproken worden om de schade te vergoeden of een andere prestatie te leveren.”

1/2 Waarin verschilt aansprakelijkheid van verantwoordelijkheid?
Aansprakelijkheid:
 Op grond van een juridische reden gehouden zijn tot een bepaalde prestatie of
schadeloosstelling tegenover een andere persoon
 De wet of de rechtspraak bepaalt welk gedrag leidt tot aansprakelijkheid
 Impliceert een inbreuk op een rechtsnorm
 Soort aansprakelijkheid hangt af van de aard van de inbreuk:
 Contract
 Burgerlijk wetboek
 Strafwetboek

Verantwoordelijkheid:
 Gewetenszaak, door elkeen anders ervaren
 Morele verantwoordelijkheid
 Brengt geen juridische gevolgen met zich mee
Hoofdstuk 2: Strafrechtelijke aansprakelijkheid

2/1 Kenmerken strafrechtelijke aansprakelijkheid
Inbreuk op regels strafrecht (strafwetboek of bijzondere strafwet)
 Bijv. art. 461 Sw. diefstal
 Bijv. art 418 Sw. onopzettelijk doden of toebrengen van slagen en verwondingen
 Bijv. artikels uit Wegcode, Drugwet, WIB …
Snelheidsovertreding, dronken rijden, drughandel, belastingontduiking …
 Niet verzekerbaar, want straf is persoonlijke sanctie

Publiek recht – aantasting algemeen belang wordt bestraft – O.M.

Doel: vermijden van schade

Straf i.f.v. verstoring openbare orde

Beoordeling in concreto




2/2 Gevolgen van strafrechtelijke aansprakelijkheid

1

,2/2/1 De inbreuken en regels uit de Wegverkeerswet
De inbreuken betreffen o.a.:
 Alcoholintoxicatie en dronkenschap
 Rijden onder invloed van verdovende middelen
 Vluchtmisdrijf
 Regels i.v.m. het rijbewijs
 Verjaring van verkeersmisdrijven

De straffen en maatregelen betreffen o.a.:
 Gevangenisstraf
 Geldboete
 Verval van het recht tot sturen
 Verbeurdverklaring of immobilisatie voertuig
 Werkstraf

2/2/2 De inbreuken uit de Wegcode / het Wegverkeersreglement
De Wegcode is het uitvoeringsbesluit van de Wegverkeerswet

Bestraft o.a. de overtredingen inzake:
 Snelheid en afstand houden
 Kruisen, voorrang en inhalen
 Parkeren en het gebruik van de lichten
 Plaats van de verkeersdeelnemers op de openbare weg
 Gsm-gebruik in het verkeer
 Ritsen in het verkeer (= het ‘hoffelijkheidsprincipe’)

De verkeersinbreuken zijn opgedeeld in graden: 1ste graad wordt lichtst bestraft en 4 de graad wordt
zwaarst bestraft

2/2/3 De verkeersmisdrijven in bijzondere verkeerswetgeving
Aparte verkeerswetgeving betreft o.a.:
 Besturen van een motorrijtuig zonder geldige verzekering
 Verplichte inschrijving en keuring van een motorrijtuig
 Hinderen van het spoorwegverkeer
 Het taxiverkeer
Relevante wetgeving is bv.:
 WAM-wet
 KB betreffende het rijbewijs
 KB betreffende de inschrijving van voertuigen
 Wet betreffende de technische eisen van een voertuig




2/3 Strafrechtelijke aansprakelijkheid – rechtspraak



2

,Hoofdstuk 3: Burgerrechtelijke aansprakelijkheid

3/1 Kenmerken burgerrechtelijke aansprakelijkheid
Inbreuk op regels burgerlijk recht => burgerlijk wetboek
 Bijv. art. 1382-1386bis Oud BW (art. 6.5-6.17 BW)
 Bijv. art. 3.101 BW: burenhinder
 Bijv. art. 5.69 BW: contract strekt de partijen tot wet

Inbreuk op principe uit de rechtspraak
 Principe van de voorzichtig en redelijk persoon

Privaat recht => verhouding tussen individuen + individuele belangen

Doel: vergoeden van schade

Contractuele en buitencontractuele/burgerlijke aansprakelijkheid (infra)

3/2 Contractuele aansprakelijkheid

3/2/1 Begrip
Geldig contract tussen partijen (kracht van wet) – art. 5.69 BW
 Toestemming – beter: vrije wil (= zonder wilsgebreken)
 Geoorloofde oorzaak
 Geoorloofd voorwerp
 Handelingsbekwaamheid

Ongeldige overeenkomst is niet afdwingbaar, is nietig

Verbintenis (juridisch afdwingbare verplichting) geheel of gedeeltelijk niet nakomen of slecht
nakomen

Verbintenis = iets geven, iets doen, iets niet doen


3/2/2 Bewijslast


3

, Diegene die zich beroept op de verbintenis moet bestaan ervan bewijzen.

SA moet bevrijdend tegenbewijs leveren

Onderscheid inzake bewijslast tussen resultaats- en middelenverbintenis:
 Middelenverbintenis/inspanningsverbintenis (art. 5.72 BW)
 SA belooft inspanning, maar geen garantie dat beoogde resultaat bereikt word
 Toetssteen = de voorzichtig en redelijk persoon
 Resultaatsverbintenis (art. 5.72 BW)
 SA belooft welomschreven resultaat
 Niet bereiken resultaat = aansprakelijkheid
 Bevrijding mogelijk door aantonen vreemde oorzaak (overmacht, toeval, diefstal …)

Vreemde oorzaak – voorvallen die ingrijpen buiten menselijk handelen + voorvallen te wijten aan
handelingen van individuele derden voor wiens handelen de SA niet aansprakelijk is
VB: stakingen, diefstal, ziekte, aardbeving

3/2/3 Voorwaarden
Fout
 Contractbreuk
 Resultaatsverbintenis VS middelenverbintenis
 Resultaat werd niet bereikt = RV
 Onvoldoende inspanningen geleverd = MV

Schade
 Verlies lijden, minder winst maken
 Materieel of moreel
 Schade moet kunnen geraamd worden
 Wordt vergoed via betaling schadevergoeding

Oorzakelijk verband tussen fout en schade

!! verzekerbaar in een beperkt aantal gevallen

3/2/4 Gevolgen
Art. 5.83, eerste lid BW: tenzij partijen anders zijn overeengekomen, beschikt de schuldeiser over de
volgende sancties bij een toerekenbare niet-nakoming van de schuldenaar:
1° het recht op uitvoering in natura van de verbintenis;
2° het recht op herstel van zijn schade;
3° het recht op ontbinding van het contract;
4° het recht op een prijsvermindering
5° het recht om de uitvoering van zijn eigen verbintenis op te schorten.

Voorafgaande ingebrekestelling vereist overeenkomstig art. 5.231 e.v. BW: voor wat betreft de
sancties bedoeld in 1° t/m 4°
 Ingebrekestelling = een officiële brief waarin u uw SA laat weten dat hij zijn contractuele
verplichting niet correct nakomt en u hem een laatste keer verzoekt om binnen een bepaalde
termijn die verplichting uit te voeren
 U geeft de andere partij daarmee een allerlaatste kans

3/2/5 Rechtspraakvoorbeeld

4