STATISTIEK
MODULE I: INLEIDING
1. STATISTIEK IN ONDERZOEK
1.1 Wat is onderzoek?
1.2 Wat is statistiek?
1.3 Waarom krijg ik statistiek?
1.1 Wat is onderzoek?
= uitspraken trachten te doen over de werkelijkheid
Wetenschappelijk onderzoek
= een doelgericht proces, waarbij een onderzoeker op systematische manier betrouwbare en
valide gegevens (of data) verzamelt en analyseert om onderzoeksvragen te beantwoorden
en zo een uitspraak te doen over de werkelijkheid (Definitie Inleiding PGO:
onderzoekscyclus)
→ onderzoek is een doelgericht proces waarbij je stap voor stap betrouwbare
informatie verzamelt en bekijkt om een vraag te beantwoorden en iets te leren over
de werkelijkheid
Psychologisch onderzoek: kennis genereren over de psychologische werkelijkheid
De empirische cyclus: fasen in onderzoek
, ● Fase 1: Probleemstelling en onderzoeksvragen
○ Identificeren van het probleem
○ Vragen formuleren die onderzocht moeten worden om het probleem op te
lossen
● Fase 2: Literatuurstudie
○ Literatuur raadplegen om meer te weten te komen over het
onderzoeksonderwerp
○ Stand van zaken m.b.t. huidige wetenschappelijke kennis in welbepaald
domein
● Fase 3: Onderzoeksontwerp
○ Plan van aanpak opstellen: wat wordt onderzocht & hoe wordt dat
onderzocht?
○ Waar & wanneer zal het onderzoek plaatsvinden? Wie zal deelnemen aan het
onderzoek? Hoe zal het onderzoek verlopen?...
● Fase 4: Dataverzameling
○ Data (= gegevens) verzamelen om antwoord te bieden op de
onderzoeksvraag
○ Hoe data worden verzameld wordt vastgelegd in het onderzoeksontwerp
(Enquête/ interview/ psychologische test/…)
● Fase 5: Data-analyse
○ Verzamelde gegevens analyseren om antwoord te bieden op de
onderzoeksvraag
○ Welke analyses worden uitgevoerd wordt vastgelegd in het
onderzoeksontwerp
● Fase 6: Rapporteren
○ Resultaten/inzichten communiceren
○ Verschillende vormen van rapportage: (wetenschappelijk) artikel, kennisvideo,
…
1.2 Wat is statistiek?
Statistiek in de empirische cyclus
Fase 3: het onderzoeksontwerp
● De statisticus maakt keuzes in het onderzoeksontwerp die invloed hebben op latere
analyses
○ Type onderzoeksvraag (causaal, beschrijvend,…)
■ "Hoe vaak komt burn-out voor bij medewerkers in de
gezondheidszorg?“
○ “Heeft blootstelling aan chronische stress op het werk een negatief effect op
burn-outsymptomen bij werknemers?”
● Meetniveau van de variabelen (zie HC2)
○ Hoeveel stress ervaart u op het werk? (weinig – gemiddeld – veel)
○ Hoeveel stress ervaart u op het werk? (scores op 25)
● Steekproefopzet
…
,Fase 4: dataverzameling
● De statisticus verzamelt gegevens en brengt deze onder in een
datamatrix
● Om een datamatrix op te stellen wordt vaak een (statistisch)
softwareprogramma gebruikt (SPSS, Excel, R,…)
Fase 5: data-analyse
De statisticus gaat over tot het samenvatten, weergeven, analyseren, interpreteren… van de
verzamelde gegevens
Fase 6: Rapporteren
● De statisticus geeft de resultaten weer in een onderzoeksverslag
● Rapport, artikel, PowerPoint, filmpje, website,…
Conclusie: wat is statistiek?
Statistiek = de wetenschap van het verzamelen, classificeren, samenvatten, organiseren,
analyseren, interpreteren en rapporteren van onderzoeksgegevens
Doel = algemeen geldende uitspraken doen over wetmatigheden in de steekproef of
populatie op basis van waarnemingen
Wat is het verschil tussen een steekproef en een populatie?
Steekproef Populatie
= representatieve selectie van individuen uit = geheel van individuen waarover de
de populatie die daadwerkelijk wordt onderzoeker een uitspraak wil
onderzocht met als doel betrouwbare doen/informatie wil verkrijgen
informatie te verkrijgen over de populatie
Bijvoorbeeld:
- Vlaamse jongeren
- Belgische werkzoekenden
- Personen met jongdementie
- …
Ook kleinere groepen kunnen een populatie
Populatie → Steekproef vormen:
- Belgische patiënten met Progeria
- Vlaamse ministers
- …
In de gedragswetenschappen is het zelden mogelijk een gehele populatie te bevragen!
→ oplossing? Statistiek!
Een statisticus verzamelt gegevens bij een representatieve steekproef om informatie over
die steekproef te bekomen en deze eventueel te veralgemenen naar de populatie
, Wat is het verschil tussen beschrijvende en inductieve statistiek?
Beschrijvende statistiek Inductieve statistiek
Wat weet je over de steekproef? Wat kan je besluiten over je populatie
Beschrijvende statistiek = het obv je steekproef?
samenvattend beschrijven van de Inductieve statistiek = op basis van
kenmerken van de groep steekproefgegevens uitspraken trachten te
onderzoekseenheden die je onderzocht doen over de populatie
hebt Doel = obv steekproefgegevens uitspraken
Doel = veelheid aan steekproefgegevens doen over de populatie
overzichtelijk samenvatten/weergeven
→ OLOD Statistiek 1 → OLOD Statistiek 2
Beschrijvende statistiek
Kan op verschillende manieren:
- Kengetallen berekenen (gemiddelde, modus, standaarddeviatie,…)
- Tabellen, grafieken, figuren opstellen (e.g. frequentietabel,
taartdiagram, boxplot,…)
- Weergeven van verbanden tussen twee kenmerken (e.g. kruistabel
opstellen, associatiematen berekenen,…)
1.3 Waarom krijg je statistiek?
1. Hogeschool PXL levert ‘excellente professionals’ af
2. Binnen de opleiding ‘Toegepaste Psychologie’ is statistiek belangrijk
3. Statistiek in de beroepspraktijk van een psychologisch consulent
1. Hogeschool PXL levert ‘excellente professionals’ af
● Onderlegd in eigen vakgebied
● Kunnen samenwerken & communiceren met professionals uit andere vakgebieden
● Eigen beroepsmatig handelen steeds opnieuw kunnen verbeteren & innoveren
→ Statistiek is essentieel voor het begrijpen van psychologisch onderzoek. Het stelt
studenten in staat om onderzoeksresultaten te begrijpen en te beoordelen met als doel het
eigen beroepsmatig handelen steeds te verbeteren en innoveren.
2. Binnen de opleiding ‘Toegepaste Psychologie’ is statistiek belangrijk
● Een onderzoekende houding vormt een belangrijke pijler binnen de opleiding
● Op zelfstandige wijze onderzoek leren uitvoeren
● Opleiding afsluiten met het schrijven van een bachelorproef → zelf een onderzoek
kunnen uitvoeren
● OLOD Statistiek 1 legt belangrijke basis voor andere vakken → bv. binnen het
OLOD Inleiding tot de psychodiagnostiek (psychometrie) is statistiek nodig
● OLOD Statistiek 1 bereidt studenten voor op mogelijke vervolgopleidingen
MODULE I: INLEIDING
1. STATISTIEK IN ONDERZOEK
1.1 Wat is onderzoek?
1.2 Wat is statistiek?
1.3 Waarom krijg ik statistiek?
1.1 Wat is onderzoek?
= uitspraken trachten te doen over de werkelijkheid
Wetenschappelijk onderzoek
= een doelgericht proces, waarbij een onderzoeker op systematische manier betrouwbare en
valide gegevens (of data) verzamelt en analyseert om onderzoeksvragen te beantwoorden
en zo een uitspraak te doen over de werkelijkheid (Definitie Inleiding PGO:
onderzoekscyclus)
→ onderzoek is een doelgericht proces waarbij je stap voor stap betrouwbare
informatie verzamelt en bekijkt om een vraag te beantwoorden en iets te leren over
de werkelijkheid
Psychologisch onderzoek: kennis genereren over de psychologische werkelijkheid
De empirische cyclus: fasen in onderzoek
, ● Fase 1: Probleemstelling en onderzoeksvragen
○ Identificeren van het probleem
○ Vragen formuleren die onderzocht moeten worden om het probleem op te
lossen
● Fase 2: Literatuurstudie
○ Literatuur raadplegen om meer te weten te komen over het
onderzoeksonderwerp
○ Stand van zaken m.b.t. huidige wetenschappelijke kennis in welbepaald
domein
● Fase 3: Onderzoeksontwerp
○ Plan van aanpak opstellen: wat wordt onderzocht & hoe wordt dat
onderzocht?
○ Waar & wanneer zal het onderzoek plaatsvinden? Wie zal deelnemen aan het
onderzoek? Hoe zal het onderzoek verlopen?...
● Fase 4: Dataverzameling
○ Data (= gegevens) verzamelen om antwoord te bieden op de
onderzoeksvraag
○ Hoe data worden verzameld wordt vastgelegd in het onderzoeksontwerp
(Enquête/ interview/ psychologische test/…)
● Fase 5: Data-analyse
○ Verzamelde gegevens analyseren om antwoord te bieden op de
onderzoeksvraag
○ Welke analyses worden uitgevoerd wordt vastgelegd in het
onderzoeksontwerp
● Fase 6: Rapporteren
○ Resultaten/inzichten communiceren
○ Verschillende vormen van rapportage: (wetenschappelijk) artikel, kennisvideo,
…
1.2 Wat is statistiek?
Statistiek in de empirische cyclus
Fase 3: het onderzoeksontwerp
● De statisticus maakt keuzes in het onderzoeksontwerp die invloed hebben op latere
analyses
○ Type onderzoeksvraag (causaal, beschrijvend,…)
■ "Hoe vaak komt burn-out voor bij medewerkers in de
gezondheidszorg?“
○ “Heeft blootstelling aan chronische stress op het werk een negatief effect op
burn-outsymptomen bij werknemers?”
● Meetniveau van de variabelen (zie HC2)
○ Hoeveel stress ervaart u op het werk? (weinig – gemiddeld – veel)
○ Hoeveel stress ervaart u op het werk? (scores op 25)
● Steekproefopzet
…
,Fase 4: dataverzameling
● De statisticus verzamelt gegevens en brengt deze onder in een
datamatrix
● Om een datamatrix op te stellen wordt vaak een (statistisch)
softwareprogramma gebruikt (SPSS, Excel, R,…)
Fase 5: data-analyse
De statisticus gaat over tot het samenvatten, weergeven, analyseren, interpreteren… van de
verzamelde gegevens
Fase 6: Rapporteren
● De statisticus geeft de resultaten weer in een onderzoeksverslag
● Rapport, artikel, PowerPoint, filmpje, website,…
Conclusie: wat is statistiek?
Statistiek = de wetenschap van het verzamelen, classificeren, samenvatten, organiseren,
analyseren, interpreteren en rapporteren van onderzoeksgegevens
Doel = algemeen geldende uitspraken doen over wetmatigheden in de steekproef of
populatie op basis van waarnemingen
Wat is het verschil tussen een steekproef en een populatie?
Steekproef Populatie
= representatieve selectie van individuen uit = geheel van individuen waarover de
de populatie die daadwerkelijk wordt onderzoeker een uitspraak wil
onderzocht met als doel betrouwbare doen/informatie wil verkrijgen
informatie te verkrijgen over de populatie
Bijvoorbeeld:
- Vlaamse jongeren
- Belgische werkzoekenden
- Personen met jongdementie
- …
Ook kleinere groepen kunnen een populatie
Populatie → Steekproef vormen:
- Belgische patiënten met Progeria
- Vlaamse ministers
- …
In de gedragswetenschappen is het zelden mogelijk een gehele populatie te bevragen!
→ oplossing? Statistiek!
Een statisticus verzamelt gegevens bij een representatieve steekproef om informatie over
die steekproef te bekomen en deze eventueel te veralgemenen naar de populatie
, Wat is het verschil tussen beschrijvende en inductieve statistiek?
Beschrijvende statistiek Inductieve statistiek
Wat weet je over de steekproef? Wat kan je besluiten over je populatie
Beschrijvende statistiek = het obv je steekproef?
samenvattend beschrijven van de Inductieve statistiek = op basis van
kenmerken van de groep steekproefgegevens uitspraken trachten te
onderzoekseenheden die je onderzocht doen over de populatie
hebt Doel = obv steekproefgegevens uitspraken
Doel = veelheid aan steekproefgegevens doen over de populatie
overzichtelijk samenvatten/weergeven
→ OLOD Statistiek 1 → OLOD Statistiek 2
Beschrijvende statistiek
Kan op verschillende manieren:
- Kengetallen berekenen (gemiddelde, modus, standaarddeviatie,…)
- Tabellen, grafieken, figuren opstellen (e.g. frequentietabel,
taartdiagram, boxplot,…)
- Weergeven van verbanden tussen twee kenmerken (e.g. kruistabel
opstellen, associatiematen berekenen,…)
1.3 Waarom krijg je statistiek?
1. Hogeschool PXL levert ‘excellente professionals’ af
2. Binnen de opleiding ‘Toegepaste Psychologie’ is statistiek belangrijk
3. Statistiek in de beroepspraktijk van een psychologisch consulent
1. Hogeschool PXL levert ‘excellente professionals’ af
● Onderlegd in eigen vakgebied
● Kunnen samenwerken & communiceren met professionals uit andere vakgebieden
● Eigen beroepsmatig handelen steeds opnieuw kunnen verbeteren & innoveren
→ Statistiek is essentieel voor het begrijpen van psychologisch onderzoek. Het stelt
studenten in staat om onderzoeksresultaten te begrijpen en te beoordelen met als doel het
eigen beroepsmatig handelen steeds te verbeteren en innoveren.
2. Binnen de opleiding ‘Toegepaste Psychologie’ is statistiek belangrijk
● Een onderzoekende houding vormt een belangrijke pijler binnen de opleiding
● Op zelfstandige wijze onderzoek leren uitvoeren
● Opleiding afsluiten met het schrijven van een bachelorproef → zelf een onderzoek
kunnen uitvoeren
● OLOD Statistiek 1 legt belangrijke basis voor andere vakken → bv. binnen het
OLOD Inleiding tot de psychodiagnostiek (psychometrie) is statistiek nodig
● OLOD Statistiek 1 bereidt studenten voor op mogelijke vervolgopleidingen
