Samenvatting;
verbintenissenrecht
1 Inleiding..................................................................................................... 6
1.1 Begripsbepaling verbintenis.....................................................................................6
1.2 Soorten verbintenissen............................................................................................. 7
1.3 Bronnen van verbintenissen.....................................................................................8
1.4 Wettelijke bronnen van verbintenissenrecht.............................................................8
1.5 Structuur................................................................................................................... 9
2 Verbintenissen uit rechtshandelingen..........................................................9
2.1 Contracten................................................................................................................ 9
2.1.1 Begripsbepaling contract....................................................................................9
2.1.2 Soorten contracten.............................................................................................9
2.1.3 Totstandkoming contracten..............................................................................11
2.1.3.1 Contractsvrijheid.......................................................................................11
2.1.3.2 Dynamische totstandkoming.....................................................................12
2.1.3.2.1 Onderhandelingen..............................................................................13
2.1.3.2.2 Aanbod en aanvaarding......................................................................13
2.1.3.2.2.1 Aanbod......................................................................................... 13
2.1.3.2.2.2 Aanvaarding.................................................................................14
2.1.3.2.2.3 Herroepingsrecht..........................................................................15
2.1.3.2.2.4 Algemene voorwaarden...............................................................15
2.1.3.2.3 Voorcontracten....................................................................................16
2.1.3.3 Geldigheidsvereisten (statische totstandkoming)......................................17
2.1.3.3.1 Overzicht............................................................................................ 17
2.1.3.3.2 Wilsovereenstemming.........................................................................17
2.1.3.3.2.1 Toestemming van contractspartijen.............................................17
2.1.3.3.2.2 Toestemming via vertegenwoordiging..........................................24
2.1.3.3.3 Handelingsbekwaamheid....................................................................26
2.1.3.3.4 Voorwerp............................................................................................. 26
2.1.3.3.5 Oorzaak.............................................................................................. 28
2.1.3.4 Nietigheid en restitutie bij ongeldigheid....................................................30
2.1.3.4.1 Begripsbepaling nietigheid.................................................................30
2.1.3.4.2 Indeling nietigheden...........................................................................30
2.1.3.4.3 Inwerkingstelling nietigheid................................................................30
2.1.3.4.4 Verjaring bevoegdheid tot nastreven nietigverklaring........................31
2.1.3.4.5 Bevestiging......................................................................................... 31
2.1.3.4.6 Gevolgen nietigheid............................................................................32
2.1.4 Inhoud contracten............................................................................................ 33
2.1.4.1 Interpretatie............................................................................................... 33
2.1.4.2 Kwalificatie................................................................................................ 34
2.1.4.3 Aanvullende werking goede trouw.............................................................35
2.1.4.4 Beperkende werking goede trouw.............................................................35
2.1.5 Gevolgen van contracten tussen contractspartijen..........................................36
2.1.5.1 Bindende kracht........................................................................................36
2.1.5.2 Duur contracten......................................................................................... 37
1
, 2.1.5.3 Nakoming contracten.................................................................................39
2.1.5.4 Niet-nakoming contracten en gevolgen.....................................................39
2.1.5.4.1 Onderdeel van algemeen regime........................................................39
2.1.5.4.2 Begripsbepaling niet-nakoming...........................................................39
2.1.5.4.3 Toerekenbare niet-nakoming...............................................................40
2.1.5.4.3.1 Toerekenbaarheid.........................................................................40
2.1.5.4.3.2 Schuldenaarsverzuim..................................................................40
2.1.5.4.3.3 Sancties.......................................................................................41
2.1.5.4.3.3.1 Algemeen..............................................................................41
2.1.5.4.3.3.2 Ingebrekestelling...................................................................42
2.1.5.4.3.3.3 Contractuele sancties............................................................43
2.1.5.4.3.3.4 Extra informatie per sanctie..................................................46
2.1.5.4.4 Ontoerekenbare niet-nakoming...........................................................53
2.1.5.4.4.1 Overmacht...................................................................................53
2.1.5.4.4.1.1 Algemene regels overmacht..................................................53
2.1.5.4.4.1.2 Risicoleer bij overmacht........................................................54
2.1.5.4.4.1.3 Verandering van omstandigheden (imprevisie).....................55
2.1.6 Gevolgen van contracten voor derden.............................................................56
2.1.6.1 Basisbegrippen en basisbeginselen derdenwerking...................................56
2.1.6.2 Relativiteit................................................................................................. 58
2.1.6.2.1 Begrip................................................................................................. 58
2.1.6.2.2 Derdenbegunstiging............................................................................58
2.1.6.2.2.1 Uitgangspunt................................................................................58
2.1.6.2.2.2 Kwalitatieve rechten.....................................................................58
2.1.6.2.2.3 Derdenbeding..............................................................................59
2.1.6.2.2.4 Rechtstreekse vordering...............................................................60
2.1.6.2.3 Derdenbinding....................................................................................61
2.1.6.2.3.1 Uitgangspunt................................................................................61
2.1.6.2.3.2 Sterkmaking.................................................................................61
2.1.6.2.3.3 Kettingbeding...............................................................................62
2.1.6.2.3.4 Contracttoetreding.......................................................................62
2.1.6.3 Tegenwerpelijkheid....................................................................................63
2.1.6.3.1 Begrip................................................................................................. 63
2.1.6.3.2 Toepassing; derde-medeplichtigheid aan andermans contractbreuk...63
2.1.6.3.3 Uitzondering 1; Pauliaanse vordering..................................................64
2.1.6.3.4 Uitzondering 2; Veinzing.....................................................................65
2.1.6.4 Overzicht takken relativiteit en tegenwerpelijkheid...................................66
2.2 Verbintenissen uit eenzijdige rechtshandelingen....................................................71
2.2.1 Begripsbepaling................................................................................................ 71
2.2.2 Toepasselijke regels.......................................................................................... 71
2.2.2.1 Uitgangspunt............................................................................................. 71
2.2.2.2 Specifieke regels over eenzijdige rechtshandelingen.................................71
3 Verbintenissen uit rechtsfeiten..................................................................71
3.1 Oneigenlijke contracten.......................................................................................... 71
3.1.1 Begripsbepaling oneigenlijke contracten..........................................................71
3.1.2 Zaakwaarneming.............................................................................................. 72
3.1.3 Onverschuldigde betaling.................................................................................74
3.1.4 Ongerechtvaardigde verrijking.........................................................................75
3.2 Buitencontractuele aansprakelijkheid.....................................................................76
3.2.1 Inleidende begrippen........................................................................................ 76
2
, 3.2.2 Grondslagen van aansprakelijkheid; feiten die tot aansprakelijkheid leiden.....77
3.2.2.1 Aansprakelijkheid voor eigen daad............................................................77
3.2.2.1.1 Beginsel.............................................................................................. 77
3.2.2.1.2 Definitie van de fout...........................................................................77
3.2.2.1.2.1 Vooraf; twee elementen (objectief en subjectief).........................77
3.2.2.1.2.2 Schending van een specifieke rechtsnorm...................................77
3.2.2.1.2.3 Schending van de algemene zorgvuldigheidsnorm......................78
3.2.2.1.3 Gronden van uitsluiting van aansprakelijkheid voor fout....................80
3.2.2.1.3.1 Overmacht...................................................................................80
3.2.2.1.3.2 Specifieke gronden van uitsluiting van aansprakelijkheid............80
3.2.2.1.4 Minderjarigen en personen met een geestesstoornis..........................81
3.2.2.1.5 Rechtspersonen..................................................................................82
3.2.2.1.6 Gedeeltelijke immuniteiten.................................................................82
3.2.2.2 Kwalitatieve aansprakelijkheid...................................................................84
3.2.2.2.1 Algemeen: structuur toepassingsvereisten & gevolgen......................84
3.2.2.2.2 Aansprakelijkheid voor andere personen/ andermans daad................84
3.2.2.2.2.1 Aansprakelijkheid voor titularissen van het gezag over
minderjarige kinderen....................................................................................84
3.2.2.2.2.2 Aansprakelijkheid voor personen belast met het toezicht op
anderen.......................................................................................................... 86
3.2.2.2.2.2.1 Algemeen..............................................................................86
3.2.2.2.2.2.2 Onderwijsinstellingen............................................................87
3.2.2.2.2.3 Aansprakelijkheid van aanstellers voor aangestelden..................87
3.2.2.2.2.4 Aansprakelijkheid van rechtspersonen voor hun bestuursorganen
en de leden ervan.......................................................................................... 88
3.2.2.2.3 Aansprakelijkheid voor zaken, dieren en producten............................89
3.2.2.2.3.1 Aansprakelijkheid voor gebrekkige zaken.....................................89
3.2.2.2.3.2 Aansprakelijkheid voor dieren......................................................90
3.2.2.2.3.3 Productaansprakelijkheid.............................................................90
3.2.3 Schade............................................................................................................. 91
3.2.3.1 Schadebegrip............................................................................................. 91
3.2.3.2 Schadevereisten........................................................................................92
3.2.3.3 Soorten schade.......................................................................................... 93
3.2.3.4 Preventie van schade.................................................................................93
3.2.3.5 Voorbeschiktheid en vooraf bestaande toestand van de benadeelde........93
3.2.4 Oorzakelijk verband.......................................................................................... 94
3.2.4.1 Basisregels en correcties...........................................................................94
3.2.4.1.1 CSQN-test........................................................................................... 94
3.2.4.1.2 Equivalentieleer..................................................................................95
3.2.4.2 Pluraliteit van oorzaken.............................................................................96
3.2.4.2.1 Probleemstelling.................................................................................96
3.2.4.2.2 Combinatie met een feit waarvoor een derde aansprakelijk is............96
3.2.4.2.3 Combinatie met eigen ‘fout’ benadeelde............................................97
3.2.4.2.4 Combinatie met niet-foutief gedrag van benadeelde..........................98
3.2.4.2.5 Combinatie met niet-menselijke toevalsfactor of niet-foutief gedrag
van derde (overmacht in enge zin)....................................................................98
3.2.4.2.6 Combinatie met voorbeschiktheid an de benadeelde.........................98
3.2.4.2.7 Combinatie met een zelfstandige juridische oorzaak..........................98
3.2.4.3 Causale onzekerheid – proportionele AH....................................................99
3.2.4.3.1 Onzekerheid over het causale karakter van de fout – verlies van een
kans................................................................................................................... 99
3
, 3.2.4.3.2 Onzekerheid over de identiteit van de aansprakelijke – alternatieve
aansprakelijkheid............................................................................................. 100
3.2.5 Gevolgen van aansprakelijkheid.....................................................................101
3.2.5.1 Schadeloosstelling (reactief)....................................................................101
3.2.5.1.1 Begrip, basisregels en doelstelling....................................................101
3.2.5.1.2 Vormen van schadeloosstelling.........................................................101
3.2.5.1.3 Raming van de schade......................................................................102
3.2.5.2 Bevel of verbod (preventief)....................................................................103
3.2.6 Buitencontractuele bevrijdingsbedingen........................................................104
4 Samenloop.............................................................................................. 105
4.1 Begripsbepaling.................................................................................................... 105
4.2 Uitgangspunt; niet-exclusieve werking.................................................................105
4.3 Buitencontractuele en contractuele aansprakelijkheid.........................................106
4.3.1 Tussen medecontractanten............................................................................106
4.3.2 Tussen de benadeelde en de hulppersoon......................................................107
4.4 Het oude recht...................................................................................................... 107
4.4.1 Tussen medecontractanten............................................................................107
4.4.2 Tussen de benadeelde en de hulppersoon......................................................108
5 Algemeen regime van verbintenissen.......................................................109
5.1 Inleiding................................................................................................................ 109
5.2 Modaliteiten van verbintenissen...........................................................................109
5.2.1 Begripsbepaling modaliteiten.........................................................................109
5.2.2 Voorwaardelijke verbintenis............................................................................109
5.2.2.1 Begripsbepaling voorwaardelijke verbintenis...........................................109
5.2.2.2 Geldigheidsvereisten voorwaarde............................................................110
5.2.2.3 Gevolgen voorwaarde..............................................................................111
5.2.2.3.1 Wanneer gaat een voorwaarde (niet) in vervulling?..........................111
5.2.2.3.2 Gevolgen in afwachting van vervulling voorwaarde..........................111
5.2.2.3.3 Gevolgen vervulde voorwaarden......................................................112
5.2.2.3.4 Gevolgen onvervulde voorwaarde.....................................................113
5.2.3 Verbintenis met tijdsbepaling.........................................................................113
5.2.3.1 Begripsbepaling verbintenis met tijdsbepaling........................................113
5.2.3.2 Gevolgen tijdsbepaling............................................................................113
5.2.3.2.1 Wanneer verstrijkt een tijdsbepaling?...............................................113
5.2.3.2.2 Gevolgen in afwachting van verstrijken tijdsbepaling.......................114
5.2.3.2.3 Gevolgen verstreken tijdsbepaling....................................................114
5.2.3.2.4 Verval opschortende tijdsbepaling....................................................114
5.3 Verbintenissen met pluraliteit van voorwerpen.....................................................115
5.4 Verbintenissen met pluraliteit van subjecten........................................................116
5.4.1 Beginsel van verdeling...................................................................................116
5.4.2 Ondeelbare verbintenissen.............................................................................118
5.4.2.1 Begripsbepaling ondeelbare verbintenissen............................................118
5.4.2.2 Actieve ondeelbaarheid...........................................................................118
5.4.2.3 Passieve ondeelbaarheid.........................................................................119
5.4.3 Hoofdelijke verbintenissen.............................................................................121
5.4.4 Verbintenissen in solidum...............................................................................122
5.4.5 Samenvattend overzicht pluraliteit van subjecten..........................................125
4
verbintenissenrecht
1 Inleiding..................................................................................................... 6
1.1 Begripsbepaling verbintenis.....................................................................................6
1.2 Soorten verbintenissen............................................................................................. 7
1.3 Bronnen van verbintenissen.....................................................................................8
1.4 Wettelijke bronnen van verbintenissenrecht.............................................................8
1.5 Structuur................................................................................................................... 9
2 Verbintenissen uit rechtshandelingen..........................................................9
2.1 Contracten................................................................................................................ 9
2.1.1 Begripsbepaling contract....................................................................................9
2.1.2 Soorten contracten.............................................................................................9
2.1.3 Totstandkoming contracten..............................................................................11
2.1.3.1 Contractsvrijheid.......................................................................................11
2.1.3.2 Dynamische totstandkoming.....................................................................12
2.1.3.2.1 Onderhandelingen..............................................................................13
2.1.3.2.2 Aanbod en aanvaarding......................................................................13
2.1.3.2.2.1 Aanbod......................................................................................... 13
2.1.3.2.2.2 Aanvaarding.................................................................................14
2.1.3.2.2.3 Herroepingsrecht..........................................................................15
2.1.3.2.2.4 Algemene voorwaarden...............................................................15
2.1.3.2.3 Voorcontracten....................................................................................16
2.1.3.3 Geldigheidsvereisten (statische totstandkoming)......................................17
2.1.3.3.1 Overzicht............................................................................................ 17
2.1.3.3.2 Wilsovereenstemming.........................................................................17
2.1.3.3.2.1 Toestemming van contractspartijen.............................................17
2.1.3.3.2.2 Toestemming via vertegenwoordiging..........................................24
2.1.3.3.3 Handelingsbekwaamheid....................................................................26
2.1.3.3.4 Voorwerp............................................................................................. 26
2.1.3.3.5 Oorzaak.............................................................................................. 28
2.1.3.4 Nietigheid en restitutie bij ongeldigheid....................................................30
2.1.3.4.1 Begripsbepaling nietigheid.................................................................30
2.1.3.4.2 Indeling nietigheden...........................................................................30
2.1.3.4.3 Inwerkingstelling nietigheid................................................................30
2.1.3.4.4 Verjaring bevoegdheid tot nastreven nietigverklaring........................31
2.1.3.4.5 Bevestiging......................................................................................... 31
2.1.3.4.6 Gevolgen nietigheid............................................................................32
2.1.4 Inhoud contracten............................................................................................ 33
2.1.4.1 Interpretatie............................................................................................... 33
2.1.4.2 Kwalificatie................................................................................................ 34
2.1.4.3 Aanvullende werking goede trouw.............................................................35
2.1.4.4 Beperkende werking goede trouw.............................................................35
2.1.5 Gevolgen van contracten tussen contractspartijen..........................................36
2.1.5.1 Bindende kracht........................................................................................36
2.1.5.2 Duur contracten......................................................................................... 37
1
, 2.1.5.3 Nakoming contracten.................................................................................39
2.1.5.4 Niet-nakoming contracten en gevolgen.....................................................39
2.1.5.4.1 Onderdeel van algemeen regime........................................................39
2.1.5.4.2 Begripsbepaling niet-nakoming...........................................................39
2.1.5.4.3 Toerekenbare niet-nakoming...............................................................40
2.1.5.4.3.1 Toerekenbaarheid.........................................................................40
2.1.5.4.3.2 Schuldenaarsverzuim..................................................................40
2.1.5.4.3.3 Sancties.......................................................................................41
2.1.5.4.3.3.1 Algemeen..............................................................................41
2.1.5.4.3.3.2 Ingebrekestelling...................................................................42
2.1.5.4.3.3.3 Contractuele sancties............................................................43
2.1.5.4.3.3.4 Extra informatie per sanctie..................................................46
2.1.5.4.4 Ontoerekenbare niet-nakoming...........................................................53
2.1.5.4.4.1 Overmacht...................................................................................53
2.1.5.4.4.1.1 Algemene regels overmacht..................................................53
2.1.5.4.4.1.2 Risicoleer bij overmacht........................................................54
2.1.5.4.4.1.3 Verandering van omstandigheden (imprevisie).....................55
2.1.6 Gevolgen van contracten voor derden.............................................................56
2.1.6.1 Basisbegrippen en basisbeginselen derdenwerking...................................56
2.1.6.2 Relativiteit................................................................................................. 58
2.1.6.2.1 Begrip................................................................................................. 58
2.1.6.2.2 Derdenbegunstiging............................................................................58
2.1.6.2.2.1 Uitgangspunt................................................................................58
2.1.6.2.2.2 Kwalitatieve rechten.....................................................................58
2.1.6.2.2.3 Derdenbeding..............................................................................59
2.1.6.2.2.4 Rechtstreekse vordering...............................................................60
2.1.6.2.3 Derdenbinding....................................................................................61
2.1.6.2.3.1 Uitgangspunt................................................................................61
2.1.6.2.3.2 Sterkmaking.................................................................................61
2.1.6.2.3.3 Kettingbeding...............................................................................62
2.1.6.2.3.4 Contracttoetreding.......................................................................62
2.1.6.3 Tegenwerpelijkheid....................................................................................63
2.1.6.3.1 Begrip................................................................................................. 63
2.1.6.3.2 Toepassing; derde-medeplichtigheid aan andermans contractbreuk...63
2.1.6.3.3 Uitzondering 1; Pauliaanse vordering..................................................64
2.1.6.3.4 Uitzondering 2; Veinzing.....................................................................65
2.1.6.4 Overzicht takken relativiteit en tegenwerpelijkheid...................................66
2.2 Verbintenissen uit eenzijdige rechtshandelingen....................................................71
2.2.1 Begripsbepaling................................................................................................ 71
2.2.2 Toepasselijke regels.......................................................................................... 71
2.2.2.1 Uitgangspunt............................................................................................. 71
2.2.2.2 Specifieke regels over eenzijdige rechtshandelingen.................................71
3 Verbintenissen uit rechtsfeiten..................................................................71
3.1 Oneigenlijke contracten.......................................................................................... 71
3.1.1 Begripsbepaling oneigenlijke contracten..........................................................71
3.1.2 Zaakwaarneming.............................................................................................. 72
3.1.3 Onverschuldigde betaling.................................................................................74
3.1.4 Ongerechtvaardigde verrijking.........................................................................75
3.2 Buitencontractuele aansprakelijkheid.....................................................................76
3.2.1 Inleidende begrippen........................................................................................ 76
2
, 3.2.2 Grondslagen van aansprakelijkheid; feiten die tot aansprakelijkheid leiden.....77
3.2.2.1 Aansprakelijkheid voor eigen daad............................................................77
3.2.2.1.1 Beginsel.............................................................................................. 77
3.2.2.1.2 Definitie van de fout...........................................................................77
3.2.2.1.2.1 Vooraf; twee elementen (objectief en subjectief).........................77
3.2.2.1.2.2 Schending van een specifieke rechtsnorm...................................77
3.2.2.1.2.3 Schending van de algemene zorgvuldigheidsnorm......................78
3.2.2.1.3 Gronden van uitsluiting van aansprakelijkheid voor fout....................80
3.2.2.1.3.1 Overmacht...................................................................................80
3.2.2.1.3.2 Specifieke gronden van uitsluiting van aansprakelijkheid............80
3.2.2.1.4 Minderjarigen en personen met een geestesstoornis..........................81
3.2.2.1.5 Rechtspersonen..................................................................................82
3.2.2.1.6 Gedeeltelijke immuniteiten.................................................................82
3.2.2.2 Kwalitatieve aansprakelijkheid...................................................................84
3.2.2.2.1 Algemeen: structuur toepassingsvereisten & gevolgen......................84
3.2.2.2.2 Aansprakelijkheid voor andere personen/ andermans daad................84
3.2.2.2.2.1 Aansprakelijkheid voor titularissen van het gezag over
minderjarige kinderen....................................................................................84
3.2.2.2.2.2 Aansprakelijkheid voor personen belast met het toezicht op
anderen.......................................................................................................... 86
3.2.2.2.2.2.1 Algemeen..............................................................................86
3.2.2.2.2.2.2 Onderwijsinstellingen............................................................87
3.2.2.2.2.3 Aansprakelijkheid van aanstellers voor aangestelden..................87
3.2.2.2.2.4 Aansprakelijkheid van rechtspersonen voor hun bestuursorganen
en de leden ervan.......................................................................................... 88
3.2.2.2.3 Aansprakelijkheid voor zaken, dieren en producten............................89
3.2.2.2.3.1 Aansprakelijkheid voor gebrekkige zaken.....................................89
3.2.2.2.3.2 Aansprakelijkheid voor dieren......................................................90
3.2.2.2.3.3 Productaansprakelijkheid.............................................................90
3.2.3 Schade............................................................................................................. 91
3.2.3.1 Schadebegrip............................................................................................. 91
3.2.3.2 Schadevereisten........................................................................................92
3.2.3.3 Soorten schade.......................................................................................... 93
3.2.3.4 Preventie van schade.................................................................................93
3.2.3.5 Voorbeschiktheid en vooraf bestaande toestand van de benadeelde........93
3.2.4 Oorzakelijk verband.......................................................................................... 94
3.2.4.1 Basisregels en correcties...........................................................................94
3.2.4.1.1 CSQN-test........................................................................................... 94
3.2.4.1.2 Equivalentieleer..................................................................................95
3.2.4.2 Pluraliteit van oorzaken.............................................................................96
3.2.4.2.1 Probleemstelling.................................................................................96
3.2.4.2.2 Combinatie met een feit waarvoor een derde aansprakelijk is............96
3.2.4.2.3 Combinatie met eigen ‘fout’ benadeelde............................................97
3.2.4.2.4 Combinatie met niet-foutief gedrag van benadeelde..........................98
3.2.4.2.5 Combinatie met niet-menselijke toevalsfactor of niet-foutief gedrag
van derde (overmacht in enge zin)....................................................................98
3.2.4.2.6 Combinatie met voorbeschiktheid an de benadeelde.........................98
3.2.4.2.7 Combinatie met een zelfstandige juridische oorzaak..........................98
3.2.4.3 Causale onzekerheid – proportionele AH....................................................99
3.2.4.3.1 Onzekerheid over het causale karakter van de fout – verlies van een
kans................................................................................................................... 99
3
, 3.2.4.3.2 Onzekerheid over de identiteit van de aansprakelijke – alternatieve
aansprakelijkheid............................................................................................. 100
3.2.5 Gevolgen van aansprakelijkheid.....................................................................101
3.2.5.1 Schadeloosstelling (reactief)....................................................................101
3.2.5.1.1 Begrip, basisregels en doelstelling....................................................101
3.2.5.1.2 Vormen van schadeloosstelling.........................................................101
3.2.5.1.3 Raming van de schade......................................................................102
3.2.5.2 Bevel of verbod (preventief)....................................................................103
3.2.6 Buitencontractuele bevrijdingsbedingen........................................................104
4 Samenloop.............................................................................................. 105
4.1 Begripsbepaling.................................................................................................... 105
4.2 Uitgangspunt; niet-exclusieve werking.................................................................105
4.3 Buitencontractuele en contractuele aansprakelijkheid.........................................106
4.3.1 Tussen medecontractanten............................................................................106
4.3.2 Tussen de benadeelde en de hulppersoon......................................................107
4.4 Het oude recht...................................................................................................... 107
4.4.1 Tussen medecontractanten............................................................................107
4.4.2 Tussen de benadeelde en de hulppersoon......................................................108
5 Algemeen regime van verbintenissen.......................................................109
5.1 Inleiding................................................................................................................ 109
5.2 Modaliteiten van verbintenissen...........................................................................109
5.2.1 Begripsbepaling modaliteiten.........................................................................109
5.2.2 Voorwaardelijke verbintenis............................................................................109
5.2.2.1 Begripsbepaling voorwaardelijke verbintenis...........................................109
5.2.2.2 Geldigheidsvereisten voorwaarde............................................................110
5.2.2.3 Gevolgen voorwaarde..............................................................................111
5.2.2.3.1 Wanneer gaat een voorwaarde (niet) in vervulling?..........................111
5.2.2.3.2 Gevolgen in afwachting van vervulling voorwaarde..........................111
5.2.2.3.3 Gevolgen vervulde voorwaarden......................................................112
5.2.2.3.4 Gevolgen onvervulde voorwaarde.....................................................113
5.2.3 Verbintenis met tijdsbepaling.........................................................................113
5.2.3.1 Begripsbepaling verbintenis met tijdsbepaling........................................113
5.2.3.2 Gevolgen tijdsbepaling............................................................................113
5.2.3.2.1 Wanneer verstrijkt een tijdsbepaling?...............................................113
5.2.3.2.2 Gevolgen in afwachting van verstrijken tijdsbepaling.......................114
5.2.3.2.3 Gevolgen verstreken tijdsbepaling....................................................114
5.2.3.2.4 Verval opschortende tijdsbepaling....................................................114
5.3 Verbintenissen met pluraliteit van voorwerpen.....................................................115
5.4 Verbintenissen met pluraliteit van subjecten........................................................116
5.4.1 Beginsel van verdeling...................................................................................116
5.4.2 Ondeelbare verbintenissen.............................................................................118
5.4.2.1 Begripsbepaling ondeelbare verbintenissen............................................118
5.4.2.2 Actieve ondeelbaarheid...........................................................................118
5.4.2.3 Passieve ondeelbaarheid.........................................................................119
5.4.3 Hoofdelijke verbintenissen.............................................................................121
5.4.4 Verbintenissen in solidum...............................................................................122
5.4.5 Samenvattend overzicht pluraliteit van subjecten..........................................125
4
