Samenvatting pedagogie
1. Hoofdstuk 1: begripsomschrijving
1.1. Wat verstaan we onder ‘Opvoeden’
Definitie
• Opvoeden = een complex fenomeen
• Kern van opvoeden = samenleven
• Functionele versus intentionele opvoeding → Impliciete versus expliciete
sturing
• Opvoeding = complex proces
Opvoeder
• gedurende langere tijd
• Dagelijks
• Met een kind samenleeft
• Zich verantwoordelijk weet/voelt voor de toekomst van het kind
Opvoeden is …
• Complementair
• Circulair
• Multifactorieel
1
,Opvoeden is multifactorieel, verschillenden beïnvloedende factoren zijn:
• Interventies van de ouders
• Kind is actief
• Het leefklimaat: de opvoedingscontext
1.2. Opvoeding als wetenschap
1.2.1. Het kind
Temperamentkenmerken
• Genetische factoren
• Neurobiologische invloeden
• Pre-, peri- en postnatale invloeden
1.2.2. De opvoeder of ouder
Persoonskenmerken van ouders
• Persoonlijkheidskenmerken/Temperament (cognitief, affectief, sociaal, …)
• Leeftijd
• Gezondheid (fysiek en mentaal)
2
,Opvoedingsgeschiedenis
• Indirecte invloed
• Directe invloed
→ Pedagogisch besef (Baartman)
→ Belangenconflicten
Persoonlijkheidskenmerken van de ouder, Opvoedingsgeschiedenis → De manier
waarop de ouder de opvoedingssituatie vorm geeft
1.2.3. De opvoedingscontext
1.2.3.1. Subsysteem en gezinskenmerken
Subsysteemkenmerken:
• Partnerrelatie
• Siblings: aantal kinderen, plaats in de kinderrij
Algemene gezinskenmerken:
• De gezinsorganisatie
o Afgrenzingsprocessen binnen het gezin
o Coalitie- en alliantiestructuren
• De gezinscultuur
• De gezinsdynamiek
3
, Afgrenzingsprocessen:
• Ruimtelijk territorium
• Psychisch territorium
• Handelingsterrein
→ twee gezinstypes
Gezinsorganisatie
• Alliantie
• Coalitie
o Triangulatie
o Stabiele opvoeder-kind coalitie
o Detouring
o Zondebokpositie
• Parentificatie
Gezinscultuur
• Het kader van opvattingen, expressieve symbolen en waarden, in temen
waarvan de gezinsleden hun situatie, zichzelf en hun onderlinge betrekkingen
definiëren, hun gevoelens uitdrukken en hun meningen geven.
4
1. Hoofdstuk 1: begripsomschrijving
1.1. Wat verstaan we onder ‘Opvoeden’
Definitie
• Opvoeden = een complex fenomeen
• Kern van opvoeden = samenleven
• Functionele versus intentionele opvoeding → Impliciete versus expliciete
sturing
• Opvoeding = complex proces
Opvoeder
• gedurende langere tijd
• Dagelijks
• Met een kind samenleeft
• Zich verantwoordelijk weet/voelt voor de toekomst van het kind
Opvoeden is …
• Complementair
• Circulair
• Multifactorieel
1
,Opvoeden is multifactorieel, verschillenden beïnvloedende factoren zijn:
• Interventies van de ouders
• Kind is actief
• Het leefklimaat: de opvoedingscontext
1.2. Opvoeding als wetenschap
1.2.1. Het kind
Temperamentkenmerken
• Genetische factoren
• Neurobiologische invloeden
• Pre-, peri- en postnatale invloeden
1.2.2. De opvoeder of ouder
Persoonskenmerken van ouders
• Persoonlijkheidskenmerken/Temperament (cognitief, affectief, sociaal, …)
• Leeftijd
• Gezondheid (fysiek en mentaal)
2
,Opvoedingsgeschiedenis
• Indirecte invloed
• Directe invloed
→ Pedagogisch besef (Baartman)
→ Belangenconflicten
Persoonlijkheidskenmerken van de ouder, Opvoedingsgeschiedenis → De manier
waarop de ouder de opvoedingssituatie vorm geeft
1.2.3. De opvoedingscontext
1.2.3.1. Subsysteem en gezinskenmerken
Subsysteemkenmerken:
• Partnerrelatie
• Siblings: aantal kinderen, plaats in de kinderrij
Algemene gezinskenmerken:
• De gezinsorganisatie
o Afgrenzingsprocessen binnen het gezin
o Coalitie- en alliantiestructuren
• De gezinscultuur
• De gezinsdynamiek
3
, Afgrenzingsprocessen:
• Ruimtelijk territorium
• Psychisch territorium
• Handelingsterrein
→ twee gezinstypes
Gezinsorganisatie
• Alliantie
• Coalitie
o Triangulatie
o Stabiele opvoeder-kind coalitie
o Detouring
o Zondebokpositie
• Parentificatie
Gezinscultuur
• Het kader van opvattingen, expressieve symbolen en waarden, in temen
waarvan de gezinsleden hun situatie, zichzelf en hun onderlinge betrekkingen
definiëren, hun gevoelens uitdrukken en hun meningen geven.
4
