Samenvatting Inleiding tot het recht
Les 1: Wat is het Recht?
1) Kenmerken en definitie van het recht
Kenmerken van het recht:
1. Ordening samenleving
2. Opgelegd door samenleving
3. Afgedwongen door samenleving
Soorten rechtsregels:
1. Gedragsregels
2. Toepassingsregels en -structuren (rechtsbescherming!)
3. Regels voor maken en wijzigen van het recht
Definitie Recht:
Recht = geheel van afdwingbare regels, die het menselijk handelen in de samenleving ordenen
opgelegd door eigen vertegenwoordigers
Objectief recht versus subjectieve rechten:
1. Rechtssubject
- Natuurlijke personen
- Rechtspersonen
2. Rechtsobject
Het voorwerp waarover de rechtssubjecten hun subjectieve rechten uitoefenen.
Definitie Rechtsmisbruik:
Rechtsmisbruik = de uitoefening van een recht op een wijze die kennelijk de grenzen te buiten gaat
van de normale uitoefening van dat recht door een voorzichtig en bezorgd persoon. Er is sprake van
rechtsmisbruik als het voldoet aan deze drie onderstaande voorwaarden (Oogmerk tot schade,
Afwezigheid van belang en Abnormale rechts-uitoefening).
1
,2) 2 Soorten subjectieve rechten
1) Politieke rechten:
- Politieke vrijheden
- Participatierechten
- Sociaal-economische rechten
2) Burgerlijke rechten:
I) Extra-patrimoniale rechten
- Persoonlijkheidsrechten
- Familierechten
II) Patrimoniale rechten
- Zakelijke rechten
- Vorderingsrechten: aanspraak t.a.v. een bepaalde persoon voor een bepaalde prestatie.
- Intellectuele rechten: aanspraak op een idee.
Schema:
3) Deelgebieden van het recht
2
, 3.1) Nationaal recht
3.1.1) Privaatrecht
- Privaatrecht: Relaties tussen burgers onderling. In principe: contractsvrijheid = bevoegdheid om
vrij over zijn middelen te beschikken. In het privaatrecht kan er sprake zijn van aanvullend
(suppletief) recht en dwingend (imperatief) recht. Er zijn 4 rechtstakken van het privaat recht
namelijk burgerlijk recht, economisch recht, sociaal recht: arbeidsrecht en privaatrechtelijk
procesrecht.
A. Burgerlijk recht:
- Regelt de meest elementaire relaties tussen burgers.
- Ook “Gemeen recht”
- Terug te vinden in het Burgerlijk Wetboek (1804)
B. Economisch recht:
- Is vervaging tussen scheiding publiek en privaat en handels-en burgerlijk recht
Economisch recht bevat bepalingen van beiden soorten recht met als doel
bescherming van alle partijen en duidelijke regels
- Van toepassing op “ondernemingen”: elke (natuurlijke- of rechts)persoon of andere entiteit die
zelfstandig een beroepsactiviteit uitoefent (uitzonderingen later)
- Terug te vinden in het Wetboek van Economisch recht=> marktrecht
- Ondernemingsrecht-marktrecht-vennootschapsrecht-ondernemingen in moeilijkheden
C. Arbeidsrecht:
D. Privaatrechtelijk procesrecht:
- Regelt :
➢ de organisatie van de privaatrechtelijke rechtscolleges
➢ de privaatrechtelijke procedure
- Terug te vinden in het Gerechtelijk Wetboek.
3
Les 1: Wat is het Recht?
1) Kenmerken en definitie van het recht
Kenmerken van het recht:
1. Ordening samenleving
2. Opgelegd door samenleving
3. Afgedwongen door samenleving
Soorten rechtsregels:
1. Gedragsregels
2. Toepassingsregels en -structuren (rechtsbescherming!)
3. Regels voor maken en wijzigen van het recht
Definitie Recht:
Recht = geheel van afdwingbare regels, die het menselijk handelen in de samenleving ordenen
opgelegd door eigen vertegenwoordigers
Objectief recht versus subjectieve rechten:
1. Rechtssubject
- Natuurlijke personen
- Rechtspersonen
2. Rechtsobject
Het voorwerp waarover de rechtssubjecten hun subjectieve rechten uitoefenen.
Definitie Rechtsmisbruik:
Rechtsmisbruik = de uitoefening van een recht op een wijze die kennelijk de grenzen te buiten gaat
van de normale uitoefening van dat recht door een voorzichtig en bezorgd persoon. Er is sprake van
rechtsmisbruik als het voldoet aan deze drie onderstaande voorwaarden (Oogmerk tot schade,
Afwezigheid van belang en Abnormale rechts-uitoefening).
1
,2) 2 Soorten subjectieve rechten
1) Politieke rechten:
- Politieke vrijheden
- Participatierechten
- Sociaal-economische rechten
2) Burgerlijke rechten:
I) Extra-patrimoniale rechten
- Persoonlijkheidsrechten
- Familierechten
II) Patrimoniale rechten
- Zakelijke rechten
- Vorderingsrechten: aanspraak t.a.v. een bepaalde persoon voor een bepaalde prestatie.
- Intellectuele rechten: aanspraak op een idee.
Schema:
3) Deelgebieden van het recht
2
, 3.1) Nationaal recht
3.1.1) Privaatrecht
- Privaatrecht: Relaties tussen burgers onderling. In principe: contractsvrijheid = bevoegdheid om
vrij over zijn middelen te beschikken. In het privaatrecht kan er sprake zijn van aanvullend
(suppletief) recht en dwingend (imperatief) recht. Er zijn 4 rechtstakken van het privaat recht
namelijk burgerlijk recht, economisch recht, sociaal recht: arbeidsrecht en privaatrechtelijk
procesrecht.
A. Burgerlijk recht:
- Regelt de meest elementaire relaties tussen burgers.
- Ook “Gemeen recht”
- Terug te vinden in het Burgerlijk Wetboek (1804)
B. Economisch recht:
- Is vervaging tussen scheiding publiek en privaat en handels-en burgerlijk recht
Economisch recht bevat bepalingen van beiden soorten recht met als doel
bescherming van alle partijen en duidelijke regels
- Van toepassing op “ondernemingen”: elke (natuurlijke- of rechts)persoon of andere entiteit die
zelfstandig een beroepsactiviteit uitoefent (uitzonderingen later)
- Terug te vinden in het Wetboek van Economisch recht=> marktrecht
- Ondernemingsrecht-marktrecht-vennootschapsrecht-ondernemingen in moeilijkheden
C. Arbeidsrecht:
D. Privaatrechtelijk procesrecht:
- Regelt :
➢ de organisatie van de privaatrechtelijke rechtscolleges
➢ de privaatrechtelijke procedure
- Terug te vinden in het Gerechtelijk Wetboek.
3
