Samenvatting boekhoudrecht en financiële analyse AJ 2020/21
SAMENVATTING: BOEKHOUDRECHT
EN FINANCIËLE ANALYSE
Meenemen naar het examen
MAR
wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (29 maart 2019) - bijlage 3
KB van 29 april 2019 tot uitvoering van het Wetboek van Vennootschappen - bijlage 4
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
Het boekhoudrecht is ontstaan als een gewoonterecht en is verder ontwikkeld door
rechtspraak en rechtsleer, normen en richtlijnen
→ gebrek aan systematiek en eenvormigheid
• Wet van 17 juli 1975
• KB 8 oktober 1967
• WER
• Wetboek vennootschappen en verenigingen
• KB tot uitvoering van het wetboek vennootschappen en verenigingen
Men dient ook rekening te houden het Europese wetgeving = vrijheid van vestiging wat een
harmonisatie impliceert van de regels die aan vennootschappen worden opgelegd
WETGEVING
statutaire jaarrekening – BE GAAP
BE GAAP = Belgische boekhoudregelgeving, Belgium General Accepted Accounting Principles
→ wetgeving met betrekking tot de statutaire jaarrekening (de jaarrekening van één entiteit
van één vennootschap)
De historiek van boekhoudregelgeving in België
• Wetboek van Economisch Recht = regelt wat een onderneming is en wanneer een
onderneming boekhoudplichtig is
>< het echte startpunt door de wet van 17 juli 1975 en het KB van 8 oktober 1976 die
geïntegreerd werden in het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (WVV)
+ KB tot uitvoering van dit wetboek
• Europese richtlijnen = alle boekhoudwetgevingen die in een land binnen Europa wordt
gepubliceerd moeten voldoen aan een aantal principes die zijn uitgewerkt op het
niveau van Europa
= richtlijnen 2013/34/EU + 2017/1132/EU
1
,Samenvatting boekhoudrecht en financiële analyse AJ 2020/21
• Commissie voor boekhoudkundige normen (CBN-adviezen)
= een orgaan opgericht bij het begin van de introductie van de Belgische regelgeving
om verduidelijking aan te brengen => het blijft een advies maar het heeft wel een
normerend karakter maar het is juridisch niet afdwingbaar
Vb.: als een transactie of een situatie complex of nieuw is en niet duidelijk hoe men het
moet interpreteren of wanneer een regel niet alle praktische zaken regelt → de
commissie kan een vraag interpreteren als deze vraag maatschappelijk relevant is
>< individuele vragen worden niet behandeld
=> bestaan uit vertegenwoordigers van de academische wereld en van de
bedrijfswereld (actief zijn op het niveau van accounting of auditing) en mensen van
de overheid (die de fiscus vertegenwoordigen)
→ CBN-advies wordt gepubliceerd op de website
Geconsolideerde jaarrekening – BE GAAP
Naast rapportering omtrent één vennootschap of entiteit, bestaat er ook een regelgeving met
betrekking tot de financiële rapportering van een groep vennootschappen waarbij de groep
wordt voorgesteld als één entiteit (alle gegevens optellen)
=> geconsolideerde jaarrekening of groepsjaarrekening
Vb.: er is één vennootschap die andere vennootschappen aankoopt = moederonderneming
met dochteronderneming (groep van ondernemingen) → de moederonderneming moet dan
ook een rapportering opstellen omtrent haar dochterondernemingen alsook een eigen
statutaire jaarrekening omtrent zichzelf
De historiek van boekhoudregelgeving in België
• Wetboek van economisch recht
>< het echte startpunt → wet van 17 juli 1975 en het KB van 6 maart 1990 geïntegreerd
in wetboek van vennootschappen en verenigingen en het KB tot uitvoering van dit
wetboek
→ Update in 2019
• Europese richtlijnen = richtlijnen 2013/34/EU = de groepsrapportering wordt ook getoetst
aan de Europese principes
• Commissie voor boekhoudkundige normen kan hieromtrent ook adviezen geven
specifiek uitgrebacht met betrekking tot de groepsrapportering
→ juridisch is het niet bindend maar in de praktijk wordt het bijna altijd gevolgd
Geconsolideerde jaarrekening -IFRS
IFRS = International Financial Reporting Standards → afkorting om te verwijzen naar
internationale boekhoudnormen
→ zijn soms van toepassing op de Belgische vennootschappen en moederondernemingen
2
,Samenvatting boekhoudrecht en financiële analyse AJ 2020/21
Ze zijn enkel van toepassing voor groepsrapporteringen, niet voor de vennootschappen die
een enkelvoudige jaarrekening moet opstellen
• Beursgenoteerde ondernemingen moeten voor hun geconsolideerde jaarrekeningen
verplicht gebruik maken van de internationale boekhoudnormen (→ gebaseerd op
een Europese verordening van 19 juli 2002)
• Niet-beursgenoteerde ondernemingen mogen kiezen om hun geconsolideerde
jaarrekening op te maken conform IFRS maar deze keuze is onomkeerbaar (→
gebaseerd op KB van 18 januari 2005)
=> gelijkheid te behouden en andere bedrijven niet te discrimineren (BE GAAP of IFRS)
!! Bij de enkelvoudige jaarrekening moet IEDEREEN de BE GAAP hanteren
→ de geconsolideerde jaarrekening wordt voorgelegd aan de algemene vergadering
= heeft enkel tot doel de aandeelhouders en de derden te informeren
→ de enkelvoudige jaarrekening wordt goedgekeurd door de algemene vergadering en
wordt gehanteerd om de dividenden te bepalen
Wie bepaalt nu deze internationale normen want er bestaat geen internationale regering ?
= de normen worden uitgevaardigd door het IASB (International Accounting Standards Board)
→ private club van mensen uit de academische wereld, uit de bedrijfswereld en uit overheden
van verschillende landen die als taak hebben om boekhoudnormen uit te vaardigen
= de normen worden geïnterpreteerd door IFRIC (International Financial Reporting
Interpretations Committee)
Hoe krijgen deze normen in ons land wetgevend karakter ?
= de Europese commissie kijkt de normen van de IFRS en de interpretaties na in welke mate zij
overeenstemt met de principes die zijn neergeschreven in de richtlijnen, en als ze stellen dat
de normen conform de richtlijnen zijn, dan is het van toepassing in de Europese unie
Boekhoudrecht
= boekhoudrecht behandelt enkel zaken
1. De verplichting om een boekhouding te voeren alsook de vorm van deze boekhouding
= het is niets anders dan een geheel van afspraken, regels waarin wordt vastgesteld
wanneer er een transactie of een saldo in de boekhouding moet worden opgenomen,
voor welke waarde een transactie of saldo in de boekhouding wordt opgenomen of
onder welke rubrieken een transactie of een saldo in de financiële staat wordt
opgenomen (financiële analyse)
→ regels die bepalen wanneer iets mag worden opgenomen in de boekhouding
1. informatie en publicatieverplichtingen
3
, Samenvatting boekhoudrecht en financiële analyse AJ 2020/21
Getrouw beeld
= door toepassing van de boekhoudregelgeving geeft de geconsolideerde jaarrekening een
getrouw beeld van het vermogen en de financiële toestand alsook van de resultaten over het
boekjaar
→ hetgeen wat men zal lezen geeft een getrouw beeld van het vermogen en de financiële
toestand en de resultaten van de onderneming
= kernbegrip , want het is de bedoeling dat een jaarrekening een getrouw beeld weergeeft
van het vermogen
Uitzonderlijk: afwijking van boekhoudregelgeving indien dit zou leiden tot een beter getrouw
beeld (staat zowel in het Belgisch als het internationaal recht)
→ het getrouw beeld staat centraal , en als dit geschaad zou worden door de naleving van
de regels, dan moet men hiervan afwijken
→ enkel in zeer uitzonderlijke gevallen
Verantwoordelijkheid voor een jaarrekening
Er zijn 4 partijen die te maken hebben met de vennootschap
1. De aandeelhouders = diegene die middelen ter beschikking hebben gesteld om de
vennootschap op te richten of te doen groeien
→ krijgen de jaarrekening op het einde van het jaar dat ze zullen moeten goedkeuren
en ze mogen dan het bestuursorgaan kiezen
2. Bestuursorgaan = gekozen door de aandeelhouders
3. Management = gekozen door het bestuursorgaan
4. Werknemers = de organisatie van de vennootschap
Het hoogste orgaan van een vennootschap is het bestuursorgaan, die de oriëntatie van het
beleid bepaalt = bestuursorgaan is verantwoordelijk voor het opmaken van de jaarrekening
en het jaarverslag maar zal zich wel steunen op medewerkers van de boekhoudkundige
afdeling van de vennootschap (financieel directeur)
→ het management neemt een beleidsbeslissing en doet een voorstel, maar het is het
bestuursorgaan die ermee akkoord moet gaan
→ men vraagt aan de commissaris om een opinie neer te schrijven in het commissarisverslag
(een functie die enkel grote vennootschappen hebben) = wordt aangeduid door de
algemene vergadering om toezicht te houden op de financiële rapportering
= enkel een verantwoordelijkheid met betrekking tot de verklaring en heeft een aantal soorten
opinies
1. Oordeel zonder voorbehoud = men heeft de jaarrekening gecontroleerd en het geeft
een getrouw beeld weer van het vermogen van de vennootschap
=> kwaliteitslabel op de jaarrekening
4
SAMENVATTING: BOEKHOUDRECHT
EN FINANCIËLE ANALYSE
Meenemen naar het examen
MAR
wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (29 maart 2019) - bijlage 3
KB van 29 april 2019 tot uitvoering van het Wetboek van Vennootschappen - bijlage 4
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
Het boekhoudrecht is ontstaan als een gewoonterecht en is verder ontwikkeld door
rechtspraak en rechtsleer, normen en richtlijnen
→ gebrek aan systematiek en eenvormigheid
• Wet van 17 juli 1975
• KB 8 oktober 1967
• WER
• Wetboek vennootschappen en verenigingen
• KB tot uitvoering van het wetboek vennootschappen en verenigingen
Men dient ook rekening te houden het Europese wetgeving = vrijheid van vestiging wat een
harmonisatie impliceert van de regels die aan vennootschappen worden opgelegd
WETGEVING
statutaire jaarrekening – BE GAAP
BE GAAP = Belgische boekhoudregelgeving, Belgium General Accepted Accounting Principles
→ wetgeving met betrekking tot de statutaire jaarrekening (de jaarrekening van één entiteit
van één vennootschap)
De historiek van boekhoudregelgeving in België
• Wetboek van Economisch Recht = regelt wat een onderneming is en wanneer een
onderneming boekhoudplichtig is
>< het echte startpunt door de wet van 17 juli 1975 en het KB van 8 oktober 1976 die
geïntegreerd werden in het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (WVV)
+ KB tot uitvoering van dit wetboek
• Europese richtlijnen = alle boekhoudwetgevingen die in een land binnen Europa wordt
gepubliceerd moeten voldoen aan een aantal principes die zijn uitgewerkt op het
niveau van Europa
= richtlijnen 2013/34/EU + 2017/1132/EU
1
,Samenvatting boekhoudrecht en financiële analyse AJ 2020/21
• Commissie voor boekhoudkundige normen (CBN-adviezen)
= een orgaan opgericht bij het begin van de introductie van de Belgische regelgeving
om verduidelijking aan te brengen => het blijft een advies maar het heeft wel een
normerend karakter maar het is juridisch niet afdwingbaar
Vb.: als een transactie of een situatie complex of nieuw is en niet duidelijk hoe men het
moet interpreteren of wanneer een regel niet alle praktische zaken regelt → de
commissie kan een vraag interpreteren als deze vraag maatschappelijk relevant is
>< individuele vragen worden niet behandeld
=> bestaan uit vertegenwoordigers van de academische wereld en van de
bedrijfswereld (actief zijn op het niveau van accounting of auditing) en mensen van
de overheid (die de fiscus vertegenwoordigen)
→ CBN-advies wordt gepubliceerd op de website
Geconsolideerde jaarrekening – BE GAAP
Naast rapportering omtrent één vennootschap of entiteit, bestaat er ook een regelgeving met
betrekking tot de financiële rapportering van een groep vennootschappen waarbij de groep
wordt voorgesteld als één entiteit (alle gegevens optellen)
=> geconsolideerde jaarrekening of groepsjaarrekening
Vb.: er is één vennootschap die andere vennootschappen aankoopt = moederonderneming
met dochteronderneming (groep van ondernemingen) → de moederonderneming moet dan
ook een rapportering opstellen omtrent haar dochterondernemingen alsook een eigen
statutaire jaarrekening omtrent zichzelf
De historiek van boekhoudregelgeving in België
• Wetboek van economisch recht
>< het echte startpunt → wet van 17 juli 1975 en het KB van 6 maart 1990 geïntegreerd
in wetboek van vennootschappen en verenigingen en het KB tot uitvoering van dit
wetboek
→ Update in 2019
• Europese richtlijnen = richtlijnen 2013/34/EU = de groepsrapportering wordt ook getoetst
aan de Europese principes
• Commissie voor boekhoudkundige normen kan hieromtrent ook adviezen geven
specifiek uitgrebacht met betrekking tot de groepsrapportering
→ juridisch is het niet bindend maar in de praktijk wordt het bijna altijd gevolgd
Geconsolideerde jaarrekening -IFRS
IFRS = International Financial Reporting Standards → afkorting om te verwijzen naar
internationale boekhoudnormen
→ zijn soms van toepassing op de Belgische vennootschappen en moederondernemingen
2
,Samenvatting boekhoudrecht en financiële analyse AJ 2020/21
Ze zijn enkel van toepassing voor groepsrapporteringen, niet voor de vennootschappen die
een enkelvoudige jaarrekening moet opstellen
• Beursgenoteerde ondernemingen moeten voor hun geconsolideerde jaarrekeningen
verplicht gebruik maken van de internationale boekhoudnormen (→ gebaseerd op
een Europese verordening van 19 juli 2002)
• Niet-beursgenoteerde ondernemingen mogen kiezen om hun geconsolideerde
jaarrekening op te maken conform IFRS maar deze keuze is onomkeerbaar (→
gebaseerd op KB van 18 januari 2005)
=> gelijkheid te behouden en andere bedrijven niet te discrimineren (BE GAAP of IFRS)
!! Bij de enkelvoudige jaarrekening moet IEDEREEN de BE GAAP hanteren
→ de geconsolideerde jaarrekening wordt voorgelegd aan de algemene vergadering
= heeft enkel tot doel de aandeelhouders en de derden te informeren
→ de enkelvoudige jaarrekening wordt goedgekeurd door de algemene vergadering en
wordt gehanteerd om de dividenden te bepalen
Wie bepaalt nu deze internationale normen want er bestaat geen internationale regering ?
= de normen worden uitgevaardigd door het IASB (International Accounting Standards Board)
→ private club van mensen uit de academische wereld, uit de bedrijfswereld en uit overheden
van verschillende landen die als taak hebben om boekhoudnormen uit te vaardigen
= de normen worden geïnterpreteerd door IFRIC (International Financial Reporting
Interpretations Committee)
Hoe krijgen deze normen in ons land wetgevend karakter ?
= de Europese commissie kijkt de normen van de IFRS en de interpretaties na in welke mate zij
overeenstemt met de principes die zijn neergeschreven in de richtlijnen, en als ze stellen dat
de normen conform de richtlijnen zijn, dan is het van toepassing in de Europese unie
Boekhoudrecht
= boekhoudrecht behandelt enkel zaken
1. De verplichting om een boekhouding te voeren alsook de vorm van deze boekhouding
= het is niets anders dan een geheel van afspraken, regels waarin wordt vastgesteld
wanneer er een transactie of een saldo in de boekhouding moet worden opgenomen,
voor welke waarde een transactie of saldo in de boekhouding wordt opgenomen of
onder welke rubrieken een transactie of een saldo in de financiële staat wordt
opgenomen (financiële analyse)
→ regels die bepalen wanneer iets mag worden opgenomen in de boekhouding
1. informatie en publicatieverplichtingen
3
, Samenvatting boekhoudrecht en financiële analyse AJ 2020/21
Getrouw beeld
= door toepassing van de boekhoudregelgeving geeft de geconsolideerde jaarrekening een
getrouw beeld van het vermogen en de financiële toestand alsook van de resultaten over het
boekjaar
→ hetgeen wat men zal lezen geeft een getrouw beeld van het vermogen en de financiële
toestand en de resultaten van de onderneming
= kernbegrip , want het is de bedoeling dat een jaarrekening een getrouw beeld weergeeft
van het vermogen
Uitzonderlijk: afwijking van boekhoudregelgeving indien dit zou leiden tot een beter getrouw
beeld (staat zowel in het Belgisch als het internationaal recht)
→ het getrouw beeld staat centraal , en als dit geschaad zou worden door de naleving van
de regels, dan moet men hiervan afwijken
→ enkel in zeer uitzonderlijke gevallen
Verantwoordelijkheid voor een jaarrekening
Er zijn 4 partijen die te maken hebben met de vennootschap
1. De aandeelhouders = diegene die middelen ter beschikking hebben gesteld om de
vennootschap op te richten of te doen groeien
→ krijgen de jaarrekening op het einde van het jaar dat ze zullen moeten goedkeuren
en ze mogen dan het bestuursorgaan kiezen
2. Bestuursorgaan = gekozen door de aandeelhouders
3. Management = gekozen door het bestuursorgaan
4. Werknemers = de organisatie van de vennootschap
Het hoogste orgaan van een vennootschap is het bestuursorgaan, die de oriëntatie van het
beleid bepaalt = bestuursorgaan is verantwoordelijk voor het opmaken van de jaarrekening
en het jaarverslag maar zal zich wel steunen op medewerkers van de boekhoudkundige
afdeling van de vennootschap (financieel directeur)
→ het management neemt een beleidsbeslissing en doet een voorstel, maar het is het
bestuursorgaan die ermee akkoord moet gaan
→ men vraagt aan de commissaris om een opinie neer te schrijven in het commissarisverslag
(een functie die enkel grote vennootschappen hebben) = wordt aangeduid door de
algemene vergadering om toezicht te houden op de financiële rapportering
= enkel een verantwoordelijkheid met betrekking tot de verklaring en heeft een aantal soorten
opinies
1. Oordeel zonder voorbehoud = men heeft de jaarrekening gecontroleerd en het geeft
een getrouw beeld weer van het vermogen van de vennootschap
=> kwaliteitslabel op de jaarrekening
4
