SAMENVATTING: ECG
Het examen ................................................................................................................................................................. 2
Les 1: het normale ECG ................................................................................................................................................ 3
Les 2: voorkamerlijden en ventikelhypertrofie ...............................................................................................................15
Les 3: bradycardie, gelediingsstoornissen en pacing .....................................................................................................33
Les 4: ischemie en infarct ............................................................................................................................................49
Les 5: niet-ischemische replorisatiestoornissen ...........................................................................................................63
Les 6: supraventriculaire ritmestoornissen ...................................................................................................................79
Les 7: sporthart en cardiogenetica ...............................................................................................................................95
Les 8: ventrikulaire ritmestoornissen .......................................................................................................................... 111
Les 9: elektrofysiologisch onderzoek en ablatie .......................................................................................................... 125
Les 10: niet-invasieve risico stratificatie ..................................................................................................................... 135
Les 11: syncope en tilt tafel test ................................................................................................................................. 147
Oefeningen les 1 (pp) ................................................................................................................................................. 150
Oefeningen les 2 (pp) ................................................................................................................................................. 150
Oefenplatform .......................................................................................................................................................... 151
Stappenplan voor oefeningen .................................................................................................................................... 159
Samevattende tabel met alle criteria .......................................................................................................................... 163
1
,HET EXAMEN
Wanneer?
- 3 momenten (april, augustus, september)
- ieder kan uiteraard maar 2x deelnemen!
Hoe?
- 10 kleine vragen: testen of je de dia’s hebt doorgenomen en verstaat
- 8 ECGs: via speciaal formulier
Online oefeningen
Email uitnodiging met eigen login
à Set van 40 tal ECG die je kan protocoleren op hetzelfde formulier als het examen
à Je krijgt feedback
2
,LES 1: HET NORMALE ECG
ACHTERGRONDKENNIS
Micro vs macroscopisch hart
ECG gaat over het opschrijven van een elektrisch gebeuren van het hart
à Altijd 2 perspectieven
Macroscopisch:
Hoe zit het hart als orgaan in elkaar
- Sinusknoop: vandaar gaat de normale hartslag vertrekken à spreidt
zich uit over de voorkamers à trekken samen à even opgehouden in
de AV-knoop à vindt dat weg naar de ventrikels à snel door his-
purkinjesysteem zodat de ventrikels snel en synkroon samentrekken
- Maar er zijn ook veel andere mogelijkheden waar prikkels ergens
anders ontstaan of op een andere manier doorgeleiden à gaan we
met ECG proberen reconstrueren
Microscopisch:
Op het niveau van de cel à wat gaan gebeurt gaan we soms ook zien of het ECG à soms kan je het ECG pas begrijpen
door te denken op het niveau van een cel (meestal van het orgaan)
- Cel is een kleine batterij: ionenconcentratieverschillen over de celmembraan opgebouwd door actieve pompen (K in
de cel hoog en buiten laag en Na omgekeerd) à cel is rust is neg tov de buitenwereld
- Maar een cel kan geprikkeld worden (in het hart meestal doordat een naburige cel elektrisch geactiveerd is à
ionstromen van cel tot cel) à cel gaat op een bepaalde plaats beginnen depolariseren = instroom van pos geladen
ionen (in normale myocardcardcel Na ionen, in sinusknoop/AV knoop Ca -ionen) door kanalen die plots opengaan
à binnenin de cel wordt het plots pos tov de buitenkant
- Als er pos ionen binnekomen in de cel gaan die zich heel snel verdelen over de cel à geleidelijk aan meer en meer
positiviteit in de cel
o Door pos feedback: eens er depolarisatie is gaan er andere kanalen opengaan à meer pos ionen binnen à
nog meer kanalen open à soort lawine effect
o Niet alleen binnen de cel dat er meer en meer kanalen opengaan maar gaat zich naar de naburige cellen
overzetten = geleiding à als 1 depolariseert in principe alle cellen die er mee verbonden zijn
- Maar op ene bepaald moment als we het langs de buitenkant bekijken (met ECG) dan zien we dat een bepaald deel
van de hartspier een andere lading heeft als een ander deel à er ontstaat een ladingsspreiding in het hart: op een
bepaalde plaats zijn pos ladingen verdwenen naar binnen in de cel à lijkt alsof het aan de buitenkant neg wordt à
eens je ladingsspreiding krijgt in de ruimte dan ontstaat een elktro-magnetisch veld dat afhankelijk is van hoeveel
ladingsspreiding, hoe ver die van elkaar is (dipoolthorie fysica) à ECG gat aan de buitenkant dat elektrisch veld
opschrijven: veranderd per fractie van een seconde à zo zicht krijgen o wat er elektrisch in het hart gebeurd
o In eerste instantie wordt het veld groter want de lading verspreid à maar op een gegeven moment worden
alle cellen binnenin positief à dan ook geen elektrisch veld meer
3
, Die spanningsverandering over de cel (AP) is doorheen de tijd wat anders
van cel tot cel
Gaat eerst neg zijn (rond de -80mV)
à Gaat dan plots omslaan naar positief = depolarisatie
à Blijft dan een tijdje hangen ergens rond 0mV = plateaufase
à Dan gaat de cel terugkeren naar de oorspronkelijke toestand =
repolarisatie
à Voor elke cel ene beetje anders
WAT ZIEN WE OP HET ECG
Elektrische velden
Grosso modo 2 blokken spier (atria en ventrikels) die met 1 draadje aan elkaar
hengen (AV-knoop-His-Purkinje) à als je 1 cel in 1 van die blokken spier
activeert wordt heel die blok geactiveerd bv hele het atrium en als er dan een
verbinding is met de ventrikels wordt ook heel het ventrikel geactiveerd
- We zien een elektrische beweging die de activatie toont van de atria
- We zien ook ene elektrische beweging die de activatie toont van de
ventrikels
- Hangen aan elkaar met een zeker verband à gaan we bekijken of dat normaal is
à Na de activatie gaan die blokken spier ook terug naar de rusttoestand
à Als we dat op het niveau van elke cel bekijken: elke cel gaat uiteindelijk repolariseren en terug naar de rusttoestand
à Op dat moment ook terug ladingsverschillen te zien want niet al die cellen gaan op dezelfde moment terug naar de rust
toestand: je ziet terug een elektrisch veld ontstaan
door de deactivatie
Dus we zien 4 elektrische velden
- Activatie van de atria
- Activatie van de ventrikels
- Deactivatie van de atria
- Deactivatie van de ventrikels
- Wat er gebeurt in de His-bundel en Purkinje kan
je aan de buitenkant met het ECG niet zijn à
kan je wel zien met ene katheder in het hart vlak
naast de His bundel à doen we soms bij
invasief elektrofysiologisch onderzoek
Vectoren
Elektrisch veld kan je op elk moment voorstellen door een vector
à Vector met een bepaalde grootte en richting
à Ligt tussen pos en neg in het elektrisch veld
- Je kan atria en ventrikels zien als 1 blok spier die in een geheel wordt geactiveerd: geven 1 elektrisch veld en 1 vector
- Maar je kan die ook denkbeeldig opsplitsen in 2 deelvectoren à resulterende vector (die ene vector die het veld
voorstelt) splitsen in 2 deelvectoren van bv linker atrium en rechter atrium of RV en LV
o Kan handig zijn om te begrijpen wat we op het ECG zien
o Hart niet echt elektrisch symmetrisch bekijken à wordt een beetje vervormd opgeschreven in de
verschillende afleidingen à doordoor beter zicht op de rechter- of linkerkant
4
Het examen ................................................................................................................................................................. 2
Les 1: het normale ECG ................................................................................................................................................ 3
Les 2: voorkamerlijden en ventikelhypertrofie ...............................................................................................................15
Les 3: bradycardie, gelediingsstoornissen en pacing .....................................................................................................33
Les 4: ischemie en infarct ............................................................................................................................................49
Les 5: niet-ischemische replorisatiestoornissen ...........................................................................................................63
Les 6: supraventriculaire ritmestoornissen ...................................................................................................................79
Les 7: sporthart en cardiogenetica ...............................................................................................................................95
Les 8: ventrikulaire ritmestoornissen .......................................................................................................................... 111
Les 9: elektrofysiologisch onderzoek en ablatie .......................................................................................................... 125
Les 10: niet-invasieve risico stratificatie ..................................................................................................................... 135
Les 11: syncope en tilt tafel test ................................................................................................................................. 147
Oefeningen les 1 (pp) ................................................................................................................................................. 150
Oefeningen les 2 (pp) ................................................................................................................................................. 150
Oefenplatform .......................................................................................................................................................... 151
Stappenplan voor oefeningen .................................................................................................................................... 159
Samevattende tabel met alle criteria .......................................................................................................................... 163
1
,HET EXAMEN
Wanneer?
- 3 momenten (april, augustus, september)
- ieder kan uiteraard maar 2x deelnemen!
Hoe?
- 10 kleine vragen: testen of je de dia’s hebt doorgenomen en verstaat
- 8 ECGs: via speciaal formulier
Online oefeningen
Email uitnodiging met eigen login
à Set van 40 tal ECG die je kan protocoleren op hetzelfde formulier als het examen
à Je krijgt feedback
2
,LES 1: HET NORMALE ECG
ACHTERGRONDKENNIS
Micro vs macroscopisch hart
ECG gaat over het opschrijven van een elektrisch gebeuren van het hart
à Altijd 2 perspectieven
Macroscopisch:
Hoe zit het hart als orgaan in elkaar
- Sinusknoop: vandaar gaat de normale hartslag vertrekken à spreidt
zich uit over de voorkamers à trekken samen à even opgehouden in
de AV-knoop à vindt dat weg naar de ventrikels à snel door his-
purkinjesysteem zodat de ventrikels snel en synkroon samentrekken
- Maar er zijn ook veel andere mogelijkheden waar prikkels ergens
anders ontstaan of op een andere manier doorgeleiden à gaan we
met ECG proberen reconstrueren
Microscopisch:
Op het niveau van de cel à wat gaan gebeurt gaan we soms ook zien of het ECG à soms kan je het ECG pas begrijpen
door te denken op het niveau van een cel (meestal van het orgaan)
- Cel is een kleine batterij: ionenconcentratieverschillen over de celmembraan opgebouwd door actieve pompen (K in
de cel hoog en buiten laag en Na omgekeerd) à cel is rust is neg tov de buitenwereld
- Maar een cel kan geprikkeld worden (in het hart meestal doordat een naburige cel elektrisch geactiveerd is à
ionstromen van cel tot cel) à cel gaat op een bepaalde plaats beginnen depolariseren = instroom van pos geladen
ionen (in normale myocardcardcel Na ionen, in sinusknoop/AV knoop Ca -ionen) door kanalen die plots opengaan
à binnenin de cel wordt het plots pos tov de buitenkant
- Als er pos ionen binnekomen in de cel gaan die zich heel snel verdelen over de cel à geleidelijk aan meer en meer
positiviteit in de cel
o Door pos feedback: eens er depolarisatie is gaan er andere kanalen opengaan à meer pos ionen binnen à
nog meer kanalen open à soort lawine effect
o Niet alleen binnen de cel dat er meer en meer kanalen opengaan maar gaat zich naar de naburige cellen
overzetten = geleiding à als 1 depolariseert in principe alle cellen die er mee verbonden zijn
- Maar op ene bepaald moment als we het langs de buitenkant bekijken (met ECG) dan zien we dat een bepaald deel
van de hartspier een andere lading heeft als een ander deel à er ontstaat een ladingsspreiding in het hart: op een
bepaalde plaats zijn pos ladingen verdwenen naar binnen in de cel à lijkt alsof het aan de buitenkant neg wordt à
eens je ladingsspreiding krijgt in de ruimte dan ontstaat een elktro-magnetisch veld dat afhankelijk is van hoeveel
ladingsspreiding, hoe ver die van elkaar is (dipoolthorie fysica) à ECG gat aan de buitenkant dat elektrisch veld
opschrijven: veranderd per fractie van een seconde à zo zicht krijgen o wat er elektrisch in het hart gebeurd
o In eerste instantie wordt het veld groter want de lading verspreid à maar op een gegeven moment worden
alle cellen binnenin positief à dan ook geen elektrisch veld meer
3
, Die spanningsverandering over de cel (AP) is doorheen de tijd wat anders
van cel tot cel
Gaat eerst neg zijn (rond de -80mV)
à Gaat dan plots omslaan naar positief = depolarisatie
à Blijft dan een tijdje hangen ergens rond 0mV = plateaufase
à Dan gaat de cel terugkeren naar de oorspronkelijke toestand =
repolarisatie
à Voor elke cel ene beetje anders
WAT ZIEN WE OP HET ECG
Elektrische velden
Grosso modo 2 blokken spier (atria en ventrikels) die met 1 draadje aan elkaar
hengen (AV-knoop-His-Purkinje) à als je 1 cel in 1 van die blokken spier
activeert wordt heel die blok geactiveerd bv hele het atrium en als er dan een
verbinding is met de ventrikels wordt ook heel het ventrikel geactiveerd
- We zien een elektrische beweging die de activatie toont van de atria
- We zien ook ene elektrische beweging die de activatie toont van de
ventrikels
- Hangen aan elkaar met een zeker verband à gaan we bekijken of dat normaal is
à Na de activatie gaan die blokken spier ook terug naar de rusttoestand
à Als we dat op het niveau van elke cel bekijken: elke cel gaat uiteindelijk repolariseren en terug naar de rusttoestand
à Op dat moment ook terug ladingsverschillen te zien want niet al die cellen gaan op dezelfde moment terug naar de rust
toestand: je ziet terug een elektrisch veld ontstaan
door de deactivatie
Dus we zien 4 elektrische velden
- Activatie van de atria
- Activatie van de ventrikels
- Deactivatie van de atria
- Deactivatie van de ventrikels
- Wat er gebeurt in de His-bundel en Purkinje kan
je aan de buitenkant met het ECG niet zijn à
kan je wel zien met ene katheder in het hart vlak
naast de His bundel à doen we soms bij
invasief elektrofysiologisch onderzoek
Vectoren
Elektrisch veld kan je op elk moment voorstellen door een vector
à Vector met een bepaalde grootte en richting
à Ligt tussen pos en neg in het elektrisch veld
- Je kan atria en ventrikels zien als 1 blok spier die in een geheel wordt geactiveerd: geven 1 elektrisch veld en 1 vector
- Maar je kan die ook denkbeeldig opsplitsen in 2 deelvectoren à resulterende vector (die ene vector die het veld
voorstelt) splitsen in 2 deelvectoren van bv linker atrium en rechter atrium of RV en LV
o Kan handig zijn om te begrijpen wat we op het ECG zien
o Hart niet echt elektrisch symmetrisch bekijken à wordt een beetje vervormd opgeschreven in de
verschillende afleidingen à doordoor beter zicht op de rechter- of linkerkant
4
