eerstelijnsgezondheidszorg
OVERZICHT HOEVEELHEID LEERSTOF: ...................................................................................................................... 3
KORTE EPISODISCHE ZORG ........................................................................................................................ 4
INTRODUCTIELES NA HUISARTSENSTAGE ................................................................................................................... 4
MEDISCHE BESLISKUNDE: VERSCHILLEN IN MEDISCHE BESLUITVORMING TUSSEN HUISARTS EN SPECIALIST ................................ 5
Verschillend probleemaanbod .................................................................................................................... 5
Verschillende hypothesevorming ................................................................................................................ 7
Verschillen wat betreft diagnostisch onderzoek ........................................................................................... 7
AI IN DE MEDISCHE PRAKTIJK .................................................................................................................................. 8
LAGE RUGPIJN ................................................................................................................................................... 9
Beeldvorming bij lage rugpijn .....................................................................................................................11
Diagnose bij lage rugpijn ............................................................................................................................12
Epidemiologie van lage rugpijn...................................................................................................................13
URGENTIES ..................................................................................................................................................... 13
Leerdoelen ...............................................................................................................................................13
Inleiding ...................................................................................................................................................13
Algemene aanpak .....................................................................................................................................15
1. Uitvragen van de acute klacht .............................................................................................................................. 15
2. Eerste onderzoek en eerste behandeling volgens korte ABCDE-schema ................................................................ 16
3. Vervolgonderzoek en behandeling volgens uitgebreide ABCDE-schema................................................................. 18
4. Gerichte anamnese en klinisch onderzoek ........................................................................................................... 20
Acute buikpijn ...........................................................................................................................................21
Acute pijn op de borst................................................................................................................................23
Ziek kind ...................................................................................................................................................25
KLEINE KWALEN ............................................................................................................................................... 28
Leerdoelen ...............................................................................................................................................28
Inleiding ...................................................................................................................................................28
Bevriezing .................................................................................................................................................28
Zonnesteek of heliose ...............................................................................................................................30
Zweepslag ................................................................................................................................................32
Steek van bij, wesp of hommel ...................................................................................................................33
Studentenelleboog ...................................................................................................................................35
Plankenkoorts of examenvrees ..................................................................................................................36
Saturday night palsy ..................................................................................................................................37
Nachtelijke krampen .................................................................................................................................38
Slaapwandelen .........................................................................................................................................39
Jetlag .......................................................................................................................................................39
Krakende gewrichten.................................................................................................................................40
Zwangerschapsstriemen ...........................................................................................................................41
CHRONISCHE ZORG ................................................................................................................................. 42
PRAKTIJKMANAGEMENT: ORGANISATIE EN SAMENWERKING .......................................................................................... 42
Leerdoelen ...............................................................................................................................................42
Out-of-hours care .....................................................................................................................................43
Scenario’s - 3 financieringsmodellen ..........................................................................................................44
Toegankelijkheid .......................................................................................................................................44
Patiëntenervaring tijdens consult ...............................................................................................................45
Samenwerking ..........................................................................................................................................45
Praktische ondersteuning ..........................................................................................................................46
GMD ........................................................................................................................................................46
Financiering..............................................................................................................................................47
CHRONISCHE ZORG DEEL 1: HET VERHAAL VAN RUDY ................................................................................................ 48
Hoe bereid ik me best voor op het examen? ................................................................................................48
Leerdoelen ...............................................................................................................................................48
De chronische patiënt op stage..................................................................................................................49
Op weg van simpel naar complex: het verhaal van Rudy ..............................................................................51
HET BELANG VAN CONTEXT IN DE PRAKTIJK............................................................................................................... 51
Leerdoelen ...............................................................................................................................................51
Introductie: wat is gezondheid? .................................................................................................................51
Gezondheid volgens het biopsychosociaal model .......................................................................................52
, Verklaringen voor het biopsychosociaal model van gezondheid ...................................................................53
Wat betekent dit voor patiënt en zorgverlener?............................................................................................54
Welke oplossingen zijn er? Hoe kun je hier als (huis)arts mee omgaan?........................................................54
Kernboodschappen ..................................................................................................................................55
MIDDELENGEBRUIK EN DE HUISARTSPRAKTIJK........................................................................................................... 55
Leerdoelen ...............................................................................................................................................55
Inleiding: fysiopathologie en epidemiologie ................................................................................................55
Verklaringsmodel MMM: middelen, drugwiel ..............................................................................................55
Verklaringsmodel MMM: mens ...................................................................................................................58
Verklaringsmodel MMM: milieu ..................................................................................................................58
Druggebruik: diagnose en terminologie ......................................................................................................59
Druggebruik: aanpak door huisarts en behandelopties ................................................................................60
PERSOONSGERICHTE ZORG ..................................................................................................................... 61
INTRODUCTIE PRAKTIJKMANAGEMENT DEEL 2: HET ELEKTRONISCH MEDISCH DOSSIER ........................................................ 61
Leerdoelen ...............................................................................................................................................61
Inleiding ...................................................................................................................................................62
Functies van het EMD en eHealthdiensten .................................................................................................64
Registreren ...............................................................................................................................................66
Episodische zorg .......................................................................................................................................67
Chronische zorg ........................................................................................................................................69
LEERPAD CHRONISCHE ZORG OP UFORA: DEEL 1-3 ................................................................................................. 70
CHRONISCHE ZORG DEEL 3: INTEGRATIESEMINARIE ................................................................................................... 71
CHRONISCHE ZORG DEEL 4: INTEGRATIESEMINARIE ................................................................................................... 73
Multimorbiditeit ........................................................................................................................................74
Doelgerichte zorg ......................................................................................................................................74
Steile hellingen, hordes op de weg en vals plat ...........................................................................................75
LEERPAD CHRONISCHE ZORG OP UFORA: DEEL 4 EN SLOT ......................................................................................... 76
PSYCHOSOCIALE PROBLEMEN IN DE HUISARTSENPRAKTIJK ........................................................................................... 77
Leerdoelen ...............................................................................................................................................77
Inleiding ...................................................................................................................................................77
Intake en anamnese ..................................................................................................................................77
Probleemdefinitie .....................................................................................................................................77
Diagnostisch landschap ............................................................................................................................78
Aanpak in de eerste lijn .............................................................................................................................79
PSYCHOSOCIALE PROBLEMEN BIJ DE HUISARTS: DEPRESSIE ......................................................................................... 81
Leerdoelen ...............................................................................................................................................81
Psychisch lijden in de populatie .................................................................................................................81
Psychisch lijden bij de huisarts ..................................................................................................................82
Mentale gezondheid versus psychisch lijden ..............................................................................................82
Herstel .....................................................................................................................................................84
Praten of pillen? ........................................................................................................................................85
SLAAPKLACHTEN BIJ DE HUISARTS ......................................................................................................................... 86
Wat je moet weten over slapen en slaapproblemen ....................................................................................86
Consultmodel procesgericht .....................................................................................................................87
AANPAK VERMOEIDHEID ALS VAGE KLACHT DOOR DE HUISARTS ..................................................................................... 89
Leerdoelen ...............................................................................................................................................89
Moeheid of vermoeidheid als voorbeeld van een vage klacht .......................................................................89
Kernboodschappen ..................................................................................................................................90
What’s in a name? .....................................................................................................................................91
Aanpak door de huisarts ............................................................................................................................91
Exploratie ............................................................................................................................................................... 91
Anamnese .............................................................................................................................................................. 92
Lichamelijk klinisch onderzoek ................................................................................................................................ 94
Aanvullend (technisch) onderzoek ........................................................................................................................... 94
Uitleg, advies en planning ....................................................................................................................................... 95
Verwijzing - samenwerking 1ste en 2de lijn .....................................................................................................95
MAATSCHAPPELIJK HANDELEN ................................................................................................................ 96
PREVENTIE IN DE HUISARTSPRAKTIJK ...................................................................................................................... 96
Primordiale preventie.............................................................................................................................................. 99
Primaire preventie .................................................................................................................................................. 99
Secundaire preventie .............................................................................................................................................. 99
Tertiaire preventie ................................................................................................................................................... 99
Quaternaire preventie ............................................................................................................................................. 99
Strategisch inzetten van tijd en middelen ............................................................................................................... 100
POPULATION HEALTH MANAGEMENT: INLEIDING ...................................................................................................... 104
Leerdoelen ............................................................................................................................................. 104
Huisartsgeneeskunde: van ziekte naar patiënt naar persoon tot populatie in de huisartsenpraktijk .............. 104
Definitie ................................................................................................................................................. 105
Populatie → over welke populatie kan dit gaan? ......................................................................................... 105
, Waarom Population Health Management in eerstelijnspraktijk? ................................................................. 106
Wat zijn PHM strategieën? ....................................................................................................................... 106
Activisme ............................................................................................................................................................. 106
Verzamelen en analyseren van gezondheidsdata .................................................................................................... 107
Risicostratificatie in de populatie .......................................................................................................................... 108
Praktijkverbeterprojecten ...................................................................................................................................... 109
Social prescribing ................................................................................................................................................. 110
Proportioneel universalisme ................................................................................................................................. 110
Outreach programma’s ......................................................................................................................................... 110
Hoe PHM implementeren in eerstelijnspraktijk ......................................................................................... 110
Uitdagingen ............................................................................................................................................ 110
Kernboodschappen ................................................................................................................................ 110
Overzicht hoeveelheid leerstof:
Aantal pagina’s
Hoofdstuk
Les SV
Korte Introductieles na huisartsenstage 56 1,5
episodische zorg
Medische besliskunde 27 3,5
AI in de medische praktijk 6 1
Lage rugpijn 46 3,5
Urgenties 93 14,5
[35,3%] Kleine kwalen 94 14,5
Chronische zorg Praktijkmanagement: organisatie en samenwerking 51 6
Chronische zorg deel 1: het verhaal van Rudy 30 3
Het belang van context in de praktijk 30 4,5
[18,3%] Middelengebruik en de huisartspraktijk 81 6,5
Persoonsgerichte Introductie praktijkmanagement deel 2: het elektronisch 68 8,5
zorg medisch dossier
Leerpad chronische zorg op UFORA: deel 1-3 / 1,5
Chronische zorg deel 3: integratieseminarie 36 2,5
Chronische zorg deel 4: integratieseminarie 46 3
Leerpad chronische zorg op UFORA: deel 4 en slot / 0,5
Psychosociale problemen in de huisartsenpraktijk 44 4
Psychosociale problemen bij de huisarts: depressie 65 5,5
Slaapklachten bij de huisarts 30 3,5
Aanpak vermoeidheid als vage klacht door de huisarts 54 6,5
[32,6%]
Maatschappelijk Preventie in de huisartspraktijk 104 8
handelen
Population health management: inleiding 71 7
[13,8%]
, Korte episodische zorg
Introductieles na huisartsenstage
- Core values of family medicine:
o Community orientation
o Contact
o Comprehensiveness
o Co-ordination (tussen verschillende gezonheidswerkers)
o Clinical competence
o Continuity
o Commitment
o Cultural competence
o Complexity
o Compassion
- Als huisarts weet je niet wat je zal krijgen, kan gaan over fysieke gezondhei, mentale gezondheid,
verzekering, werk …
Als specialist weet je iets meer wat er zal binnenkomen
- Grote uitdagingen van HAGK voor studenten:
o Brede kennis (niet steeds medische kennis)
o Complexiteit van patiënten
o Emotionele en interpersoonlijke uitdagingen
o Diagnostische onzekerheid, “buikgevoel”
§ Vooral bij huisartsen heel sterk
§ Bij alle specialisaties beter dan je zou denken
o Risico op onder- of overdiagnostiek
o Non-evidenced practice
o Rol van “watchful waiting”
§ Prevalentie van bijna alles is lager bij huisartsengeneeskunde dan specialistische
→ Watchful waiting nog belangrijker bij huisartsengeneeskunde
§ Time is your friend, impulse (tunnelvisie) is your enemy
§ Hoe langer het duurt, hoe kleiner de kans om een somatische verklaring te vinden
§ Niet alles moet behandeld worden → lichaam kan zelf ook veel aanpakken
o Belang van red flags (alarmsignalen
o Belang van huisarts-patiënt relatie
o Fouten zijn onoverkomelijk
§ Fouten maken is menselijk
§ Fouten maken is geen teken van zwakte
- 7 gewoontes van alle goede dokters (niet alleen huisartsen):
o Luister eerst (1-2 min)
o Maak een netwerk
o Omarm het onderzoek
o Relatie is je superkracht
o Blijf leren
o Vertrouw je intuïtie
o Draag zorg voor jezelf
- Definitie huisartsgeneeskunde:
o Eerste medische aanspreekpunt binnen de gezondheidszorg
o Laagdrempelige toegang voor gebruikers
o Opvang voor ALLE gezondheidsproblemen ONGEACHT leeftijd, geslacht of ander kenmerk
- Tips voor studenten geneeskunde:
o Herinner en koester je goede gewoontes
o Ontdek welk soort dokter je bent en sta open voor alles
o Er is meer wijsheid in luisteren dan in spreken
o Er zullen dingen mislopen, maar leer ervan en excuseer je bij de patiënt, je bent een mens