Tel: 0486426411 Thierry Denys
Strafrecht: PPT DEEL 1
22/09
- Zowel casussen als theorie moet gekend zijn voor examen
- Schema’s: toepassing van de strafwet zie toledo : lesmateriaal
- Lijst van te kennen begrippen op toledo les materiaal: te kennen! Examen
HOOFDSTUK 1
1. Wat is strafrecht? P19
Wat is strafrecht
a. het (negatief) sanctioneren van bepaald gedrag
b. Strafrecht bepaald ook waaruit de sancties of maatregelen kunnen bestaan en op welke
wijze dat moet gebeuren
c. Behoort tot het publieke recht (publiek recht: alles waar de overheid tussen komt) maar de
eis van het slachtoffer is privaatrechtelijk
1.1 belangrijke elementen in deze definitie p 19
1.1.2 Welke gedragingen zijn strafbaar?
a. Actieve handeling: bv: slagen en verwondingen
b. Bepaalde handeling: bv: hulp bieden aan persoon in nood
c. Gedragingen die op zich niet strafbaar zijn maar die strafbaar wordt door het
ongewilde gevolg. Bv: slagen en verwondingen bij verkeersongeval
Niet enkel natuurlijke personen worden bedoeld in het strafrecht: vb: een NV houdt zich al jaren niet
aan de milieuwetgeving, hoewel ze al verschillende waarschuwingen kreeg. De NV kan gestraft
worden (geldboete, sluiting,..) ook de individuele personen uit de nv kunnen gestraft worden als de
rechtbank vindt dat ze individueel ook verantwoordelijk zijn.
1.1.3 Welke vennootschappen vallen onder strafrecht? P20
a. Publiek rechtelijke vennootschappen vb: zoals nmbs, belgacom, post) die kan strafrechtelijk
aansprakelijk gesteld worden en kunnen zelfde straffen krijgen als privaatpersonen
b. Handelsvennootschappen
c. Burgerlijke vennootschappen:
d. Tijdelijke verenigingen vb: 2 werkers uit een bouwbedrijf die samen een appartement
bouwen maar niet onder de naam van het bedrijf
Er zijn andere straffen voorzien voor private rechtspersonen
Onder welke voorwaarden?
a. Het opzet (opzettelijk/onopzettelijk)
1.1.4 In welke omstandigheden p21
b. Tegenover welke personen? De band tussen dader en slachtoffer zijn soms belangrijk
(verwantschap,..)
c. Wettige verdediging?
d. Onopzettelijk is normaal niet strafbaar behalve het brandstichten onopzettelijk door
sigaret te laten vallen
e. Mensen met blanco strafblad krijgen soms een lagere straf
1
,Tel: 0486426411 Thierry Denys
Vb: je zal zwaarder gestraft worden als je de pastoor slagen heeft tijdens zijn mis dan als je hem
slagen heeft buiten zijn werk omdat hij een lastige buurman is
Sancties/maatregelen
1. De straf moet gepast zijn en staan in het wetboek, het feit moet door de wet strafbaar
verklaard worden
2. Er zijn meerdere handelingen die in onze maatschappij afgekeurd worden maar niet
strafbaar zijn zoals prostitutie,..
3. Sommige handelingen staan in het wetboek beschouwd als misdrijf maar zijn ze niet zo
streng op maar stellen ze om de maatschappij op orde te houden
1.1.6 materieel/formeel strafrecht p22
1. materieel
wat is strafbaar? En als het strafbaar is, welke straf is dan van toepassing
2. formeel
het omschrijft hoe de strafrechtelijke procedure dient plaats te vinden
1.2 Legaliteitsbeginsel (fundamenteel principe in strafrecht) p23
Fundamenteel= wanneer iets van groot belang is
Wat is legaliteitsbeginsel? De wet mag geen straffen opleggen als de burger niet van tevoren in de wet had
kunnen lezen dat zijn handelingen strafbaar zijn
a. 1.2.1 Nullum Crimen Sine lege = Geen misdrijf zonder wet = gedrag is pas strafbaar als ze in
de wet beschreven staan
b. 1.2.2 Nulla poena sine lege= geen straf zonder wet, de strafwet voorziet bepaalde sancties
voor die handelingen, het zijn deze handelingen die de rechter moet toepassen en hij moet
binnen de opgelegde grenzen blijven. Kan niet gelijk welke straf uitspreken.
Complementaire wetten= het vult het strafwetboek aan
Bijzondere strafwetten: strafwetten die gemaakt zijn voor bepaalde bijzondere soorten
misdrijven. In bijzondere strafwetten onderscheiden we:
1. Economische strafwet
2. Sociaal strafrecht
3. Fiscaal strafrecht
4. Administratief strafrecht
5. Milieu strafrecht
2
,Tel: 0486426411 Thierry Denys
1.2.3 Bronnen van het strafrecht p25
a. Enkel terug te vinden in de wet!! Een gewoonte mag niet toegepast worden.
b. De strafwet moet strikt geïnterpreteerd worden dus geen vrije interpretatie van de
regels die je leest
c. Strafwet kan niet terugwerken in de tijd/ Enkel de wet die op dat moment bestaat kan
toegepast worden op strafbare feiten vb: een hacker die inbrak in pc’s waar hij GEEN
toegang tot had voor 2000 kan niet worden vervolgd! omdat er toen nog geen wet
bestond voor computer criminaliteit
d. De strafwet is van toepassing op het Belgisch grondgebied en soms op Belgen in het
buitenland. Vb: een fransman die een kind verkracht in België is in België strafbaar MAAR
een Belg die in het buitenland een kind verkracht is ook in België strafbaar
Doel van legaliteitsbeginsel: beschermen van de individu tegenover de willekeur van de overheid
Vb: als elke rechter willekeurige straffen kan verzinnen, weet de burger niet meer waar hij aan toe is
en wat wel/niet verboden is. Dit zou zorgen voor wetsonzekerheid
2. Bronnen van het strafrecht
2.1 Wetgeving
1. Internationale bronnen
a. EVRM
Het Europees verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de
fundamentele vrijheden
b. BUPO
Het internationaal verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten
2. Nationale bronnen
a. Grondwet
b. Strafwetboek
c. Complementaire wetten: dit zijn wetten die het strafwetboek aanvullen
d. Bijzondere strafwetten: buiten het strafwetboek zijn er nog vele
specifieke strafwetten
e. Decreten en ordonnanties
f. Provinciale en gemeentelijke reglementen en verordeningen
3
, Tel: 0486426411 Thierry Denys
2.2 Rechtspraak p26
a. Vonnissen en arresten:
geen bindende bron van recht maar moet wel gelijkaardig zijn
b. In specifieke zaken zal de uitspraken van het Hof van Cassatie soms bindend zijn
2.3. rechtsleer p26
a. addendum: de interpretatie van het strafrecht
men moet zich strikt houden aan wat er in het wetboek staat er is geen plaats voor vrije
rechtsvinding
b. analoge interpretatie
de analoge interpretatie van het strafrecht kan NIET volgens de regels van de strikte
interpretatie.
Vb: het gebruik van een voertuig om de vlucht te vergemakkelijken (bij een diefstal om weg
te komen van plaats delict) dit kan verzwarende omstandigheden (bijkomend element om de
dader een hogere straf op te leggen) uitmaken bij diefstal met geweld. Hieruit, kan men niet
wettelijk beslissen dat het gebruik van deze auto ook verzwarende omstandigheden uitmaakt
bij diefstal zonder geweld of een gewone diefstal
c. tijdsgebonden interpretatie
dit mag wel. Het is duidelijk dat bepaalde begrippen in het strafrecht niet meer 100%
correct zijn door de tijdswijziging
Interpretatie van het strafrecht
a. Zie ppt dia 6
b. Men moet zich houden aan de strikte interpretatie er is geen plaats voor vrije rechtsvinding
c. Situaties kunnen evolueren in de tijd, en dat mag wel omdat sommige wetten en begrippen
kunnen evolueren met de tijd
d. Als er onduidelijkheid is van een regel dan is er ruimte voor interpretatie
4
Strafrecht: PPT DEEL 1
22/09
- Zowel casussen als theorie moet gekend zijn voor examen
- Schema’s: toepassing van de strafwet zie toledo : lesmateriaal
- Lijst van te kennen begrippen op toledo les materiaal: te kennen! Examen
HOOFDSTUK 1
1. Wat is strafrecht? P19
Wat is strafrecht
a. het (negatief) sanctioneren van bepaald gedrag
b. Strafrecht bepaald ook waaruit de sancties of maatregelen kunnen bestaan en op welke
wijze dat moet gebeuren
c. Behoort tot het publieke recht (publiek recht: alles waar de overheid tussen komt) maar de
eis van het slachtoffer is privaatrechtelijk
1.1 belangrijke elementen in deze definitie p 19
1.1.2 Welke gedragingen zijn strafbaar?
a. Actieve handeling: bv: slagen en verwondingen
b. Bepaalde handeling: bv: hulp bieden aan persoon in nood
c. Gedragingen die op zich niet strafbaar zijn maar die strafbaar wordt door het
ongewilde gevolg. Bv: slagen en verwondingen bij verkeersongeval
Niet enkel natuurlijke personen worden bedoeld in het strafrecht: vb: een NV houdt zich al jaren niet
aan de milieuwetgeving, hoewel ze al verschillende waarschuwingen kreeg. De NV kan gestraft
worden (geldboete, sluiting,..) ook de individuele personen uit de nv kunnen gestraft worden als de
rechtbank vindt dat ze individueel ook verantwoordelijk zijn.
1.1.3 Welke vennootschappen vallen onder strafrecht? P20
a. Publiek rechtelijke vennootschappen vb: zoals nmbs, belgacom, post) die kan strafrechtelijk
aansprakelijk gesteld worden en kunnen zelfde straffen krijgen als privaatpersonen
b. Handelsvennootschappen
c. Burgerlijke vennootschappen:
d. Tijdelijke verenigingen vb: 2 werkers uit een bouwbedrijf die samen een appartement
bouwen maar niet onder de naam van het bedrijf
Er zijn andere straffen voorzien voor private rechtspersonen
Onder welke voorwaarden?
a. Het opzet (opzettelijk/onopzettelijk)
1.1.4 In welke omstandigheden p21
b. Tegenover welke personen? De band tussen dader en slachtoffer zijn soms belangrijk
(verwantschap,..)
c. Wettige verdediging?
d. Onopzettelijk is normaal niet strafbaar behalve het brandstichten onopzettelijk door
sigaret te laten vallen
e. Mensen met blanco strafblad krijgen soms een lagere straf
1
,Tel: 0486426411 Thierry Denys
Vb: je zal zwaarder gestraft worden als je de pastoor slagen heeft tijdens zijn mis dan als je hem
slagen heeft buiten zijn werk omdat hij een lastige buurman is
Sancties/maatregelen
1. De straf moet gepast zijn en staan in het wetboek, het feit moet door de wet strafbaar
verklaard worden
2. Er zijn meerdere handelingen die in onze maatschappij afgekeurd worden maar niet
strafbaar zijn zoals prostitutie,..
3. Sommige handelingen staan in het wetboek beschouwd als misdrijf maar zijn ze niet zo
streng op maar stellen ze om de maatschappij op orde te houden
1.1.6 materieel/formeel strafrecht p22
1. materieel
wat is strafbaar? En als het strafbaar is, welke straf is dan van toepassing
2. formeel
het omschrijft hoe de strafrechtelijke procedure dient plaats te vinden
1.2 Legaliteitsbeginsel (fundamenteel principe in strafrecht) p23
Fundamenteel= wanneer iets van groot belang is
Wat is legaliteitsbeginsel? De wet mag geen straffen opleggen als de burger niet van tevoren in de wet had
kunnen lezen dat zijn handelingen strafbaar zijn
a. 1.2.1 Nullum Crimen Sine lege = Geen misdrijf zonder wet = gedrag is pas strafbaar als ze in
de wet beschreven staan
b. 1.2.2 Nulla poena sine lege= geen straf zonder wet, de strafwet voorziet bepaalde sancties
voor die handelingen, het zijn deze handelingen die de rechter moet toepassen en hij moet
binnen de opgelegde grenzen blijven. Kan niet gelijk welke straf uitspreken.
Complementaire wetten= het vult het strafwetboek aan
Bijzondere strafwetten: strafwetten die gemaakt zijn voor bepaalde bijzondere soorten
misdrijven. In bijzondere strafwetten onderscheiden we:
1. Economische strafwet
2. Sociaal strafrecht
3. Fiscaal strafrecht
4. Administratief strafrecht
5. Milieu strafrecht
2
,Tel: 0486426411 Thierry Denys
1.2.3 Bronnen van het strafrecht p25
a. Enkel terug te vinden in de wet!! Een gewoonte mag niet toegepast worden.
b. De strafwet moet strikt geïnterpreteerd worden dus geen vrije interpretatie van de
regels die je leest
c. Strafwet kan niet terugwerken in de tijd/ Enkel de wet die op dat moment bestaat kan
toegepast worden op strafbare feiten vb: een hacker die inbrak in pc’s waar hij GEEN
toegang tot had voor 2000 kan niet worden vervolgd! omdat er toen nog geen wet
bestond voor computer criminaliteit
d. De strafwet is van toepassing op het Belgisch grondgebied en soms op Belgen in het
buitenland. Vb: een fransman die een kind verkracht in België is in België strafbaar MAAR
een Belg die in het buitenland een kind verkracht is ook in België strafbaar
Doel van legaliteitsbeginsel: beschermen van de individu tegenover de willekeur van de overheid
Vb: als elke rechter willekeurige straffen kan verzinnen, weet de burger niet meer waar hij aan toe is
en wat wel/niet verboden is. Dit zou zorgen voor wetsonzekerheid
2. Bronnen van het strafrecht
2.1 Wetgeving
1. Internationale bronnen
a. EVRM
Het Europees verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de
fundamentele vrijheden
b. BUPO
Het internationaal verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten
2. Nationale bronnen
a. Grondwet
b. Strafwetboek
c. Complementaire wetten: dit zijn wetten die het strafwetboek aanvullen
d. Bijzondere strafwetten: buiten het strafwetboek zijn er nog vele
specifieke strafwetten
e. Decreten en ordonnanties
f. Provinciale en gemeentelijke reglementen en verordeningen
3
, Tel: 0486426411 Thierry Denys
2.2 Rechtspraak p26
a. Vonnissen en arresten:
geen bindende bron van recht maar moet wel gelijkaardig zijn
b. In specifieke zaken zal de uitspraken van het Hof van Cassatie soms bindend zijn
2.3. rechtsleer p26
a. addendum: de interpretatie van het strafrecht
men moet zich strikt houden aan wat er in het wetboek staat er is geen plaats voor vrije
rechtsvinding
b. analoge interpretatie
de analoge interpretatie van het strafrecht kan NIET volgens de regels van de strikte
interpretatie.
Vb: het gebruik van een voertuig om de vlucht te vergemakkelijken (bij een diefstal om weg
te komen van plaats delict) dit kan verzwarende omstandigheden (bijkomend element om de
dader een hogere straf op te leggen) uitmaken bij diefstal met geweld. Hieruit, kan men niet
wettelijk beslissen dat het gebruik van deze auto ook verzwarende omstandigheden uitmaakt
bij diefstal zonder geweld of een gewone diefstal
c. tijdsgebonden interpretatie
dit mag wel. Het is duidelijk dat bepaalde begrippen in het strafrecht niet meer 100%
correct zijn door de tijdswijziging
Interpretatie van het strafrecht
a. Zie ppt dia 6
b. Men moet zich houden aan de strikte interpretatie er is geen plaats voor vrije rechtsvinding
c. Situaties kunnen evolueren in de tijd, en dat mag wel omdat sommige wetten en begrippen
kunnen evolueren met de tijd
d. Als er onduidelijkheid is van een regel dan is er ruimte voor interpretatie
4
