Complete samenvatting Sociaal Recht

SOCIAAL RECHT




Naïs Hurckmans 2024-2025
PROF. VAN DEN BOGAERD V.

,Inhoudsopgave
INLEIDING...................................................................................................... 1
Wat is sociaal recht?........................................................................................................ 2
Historiek  geen jaartallen vanbuiten kennen...................................................................2
Heden.............................................................................................................................. 4
To know........................................................................................................................... 4

DEEL I: SOCIALE ZEKERHEIDSRECHT................................................................4
Ideologie en basisprincipes............................................................................................. 4
To know......................................................................................................................... 10
Sociale verzekeringen................................................................................................... 10
Werkloosheid.............................................................................................................. 10
Ziekte- en invaliditeitsverzekering..............................................................................21
Professionele risico’s.................................................................................................. 34
Sociale bijstand............................................................................................................. 49
Federale sociale bijstand............................................................................................ 49
Vlaamse sociale bijstand aan personen......................................................................62
Participatietoeslagen:................................................................................................. 67
DEEL II: ARBEIDSRECHT................................................................................................. 70
De arbeidsovereenkomsten........................................................................................70
Het einde van de arbeidsovereenkomst.....................................................................77




INLEIDING



1

,WAT IS SOCIAAL RECHT?

Sociaal recht is het deelgebied van het recht dat zich richt op de
bescherming van de sociale en economische rechten van werknemers en
burgers. (Definitie niet letterlijk kennen)

Het sociaal recht kan onderverdeeld worden in twee grote onderdelen:

1. Arbeidsrecht  verhouding tussen werknemer en werkgever

2. Socialezekerheidsrecht  Algemene bescherming van burgers
vb. ziekte, werkloosheid, enzovoort

HISTORIEK  GEEN JAARTALLEN VANBUITEN KENNEN

Onze sociale zekerheid is het resultaat van 150 jaar (r)evolutie!

Half 19e eeuw: hongersnood en sociale ontwrichting

• hongersnood door mislukte aardappeloogst

• opkomst van de industrialisatie veroorzaakt neergang van de
huisnijverheid

Gevolg: mensen trekken massaal naar de steden op zoek naar werk →
massale armoede
Notities:
• We waren 1 van de armste landbouw.
• Ons land was afhannkelijk van de lanbouw (aardappelen)  mislukte
aardappeloogst zorgt voor hongersnood.
• Werkgevers stellen lage lonen door immens aanbod van mensen die van
land naar steden trokken  gevolg: armoede
• Kinderen en vrouwen gingen ook werken (verdienden minder dan
mannen)

Coalitieverbod: arbeiders mochten zich niet verenigen

MAAR verenigen zich toch in onderlinge bijstandsmaatschappijen

Idee leeft dat overheid moet tussenkomen in sociale kwesties,
geïnspireerd op het model van kanselier Bismarck (DL)

1848: oprichting van de lijfrentekas door de overheid

→ weinig succes
Notities:
• Coalitieverbod: verbood arbeiders om samen te komen en zich te
organiseren. Waarom? Stakingen onderdrukken.
 Toch worden er maatschappijen van onderlinge bijstand
opgericht (richt zich op ziekte en pensioen)
• Onderlinge solidariteit is na een tijd niet meer voldoende 
Model van kanselier Bismarck

2

,  Lijrentekas wordt ingevoerd  vragen hier lidgeld voor
maar mensen hebben al weinig geld dus heeft weinig
succes.

1866: Coalitieverbod werd opgeheven

→ het ontstaan van vakbonden, ziekenfondsen en

vakverenigingen

1886: arbeidersprotesten en stakingen

→ eerste sociale maatregelen door de overheid:

• Beperken van vrouwen- en kinderarbeid

• Uitbetaling van de lonen in cash geld

1903: eerste wet op de arbeidsongevallen

→ kritiek: uitkering was beperkt tot helft van het loon

1928: wet voor tegemoetkoming aan gebrekkigen en verminkten

1930: wet op de kinderbijslag

1935: oprichting werklozenkassen door vakbonden

→ ledenbijdragen aangevuld met subsidies van de gemeenten

1936: betaalde vakantiedagen

1944: besluitwet betreffende de maatschappelijke zekerheid

- Verplichte sociale verzekeringen:

• Ziekte- en invaliditeitsverzekering

• Pensioenen

• Kinderbijslagregeling

• Werkloosheidsverzekering

• Jaarlijkse vakantie

1963: verhoging uitkeringen en versoepelingen uitkeringsvoorwaarden

1974: invoering brugpensioen en Wet op het bestaansminimum (nu:
leefloon)

Notities:
• Coalitieverbod wordt opgeheven en komen vakbonden. 
Overheid toen slechts de rijke klasse
•  Overheid enkele maatregelen genomen: regels rond vrouwen-
en kinderarbeid (minder uren).


3