Samenvatting leerdoelen vmv 4

VERPLEEGKUNDIGE METHODIEK EN
VAARDIGHEDEN 4
H1: wondzorg


SOORTEN WONDGENEZING

Primaire wondgenezing
- Wonde is zuiver
- Wonde sluit zich snel
- Geen belemmerende factoren aanwezig voor wondgenezing
- Verontreinigde wonde  wonde gedeeltelijk geopend om eventueel vuil te
verwijderen


Secundaire wondgenezing
- Genezing door granulatie
- Geen randen om naar elkaar toe te worden gebracht
- Kans op lokale en systemische infecties door vernietiging dermis
en lange tijd genezing
- Brandwonden, decubitus


Tertiaire wondgenezing
- Wonden open laten  wonde te groot en kan niet worden gehecht
- Dehiscentie ( opgen gaan wonden ) of vaak spoelen door
geïnfecteerde wonde
- Vaak bij patiënten met buikwond door diverticulitis




ALGEMENE AANDACHTSPUNTEN

Vochtige wondbehandeling i.p.v. droge wondzorg
 Voorkomt korstvorming, wat genezing versnelt
 Bevordert epidermale migratie en optimaliseert het immuunsysteem
 Vermindert infectierisico, pijn en littekenvorming


Wondbehandeling via het TIME-model
 Algemene en specifieke wondanamnese voorafgaand aan behandelplan.

,Belangrijke aandachtspunten
 Behandel onderliggende oorzaken!
 Optimaliseer de algemene conditie en psychosociale aspecten
 Verminder pijn met medicatie en maatregelen (30 min vooraf)
 Stel een behandeldoel vast (preventief, curatief of palliatief)
 Werk steriel en volg infectiepreventie


Optimale wondcondities creëren
 Kies het juiste verband en beperk verbandwisselingen.
 Verwijder necrotisch weefsel en voorkom/behandel infecties.
 Houd de wond vochtig, bescherm randen en omliggende huid.
 Balans in wondvocht: niet te nat, niet te droog.




WONDBEHANDELINGSCONCEPTEN

1) Langdurige wondheling
 Blijven in de inflammatie- en proliferatiefase vastzitten
 Geen normale groei en migratie van epitheelcellen


Oorzaken
 Cellulaire disfunctie en disregulatie: Overproductie van
matrixmoleculen
 Fibrinogeen en fibrine: Mogelijk schadelijk voor groeifactoren die
wondherstel bevorderen
 Biochemische verschillen in wondvocht:
o Langdurige wonden bevatten ander wondvocht dan acute wonden
o Dit wondvocht kan celdeling en genezing vertragen of blokkeren




2) Wound bed preparation

,  Gestructureerd wondzorgconcept voor wonden met vertraagde
genezing
 Doel: Stabiele wond met gezond granulatieweefsel en goede
vascularisatie
 Focus: Optimalisatie van genezingsfactoren voor endogene heling
 Aanpak: Systematisch oorzaak opsporen en zorgprogramma
implementeren
 Zowel benadering wonde en zorgontvanger


3) TIME
Wondbedpreparatie helpt bij het identificeren en aanpakken van barrières bij
niet-genezende wonden.
Doel: een gezond granulatieweefsel en goed gevasculariseerd wondbed creëren.
TIME-kader als hulpmiddel:
 Tissue management: verwijderen van dood of necrotisch weefsel.
 Infectiecontrole: opsporen en behandelen van infecties.
 Moisture balance: reguleren van wondvocht om maceratie of uitdroging
te voorkomen.
 Epithelial advancement: bevorderen van epithelisatie voor wondsluiting


COMPLICATIES

Adhesie of verklevingen
 Verkleving van interne weefsels door littekenweefsel  vaak na
buikoperaties
 Pijn, flatulentie, een opgezette buik, obstipatie
 Ontlasting soepel houden 1 , indien nodig operatie  risico vorming nieuwe
verklevingen


Contracturen
 Inkrimping van littekenweefsel kan de beweeglijkheid van gewrichten
beperken
 Vaak bij brandwonden  druktherapie om littekenvorming te verminderen


Keloïd
 Overmatige collageenvorming leidt tot verheven, onregelmatige littekens
die de oorspronkelijke wondranden overschrijden
 Veroorzaakt esthetische problemen

, Wondbreuk of hernia
 Zwakke plek in de buikwand die ontstaat na een operatie, vaak door
verhoogde druk of inspanning.
 Kan leiden tot afknellen van organen  necrose kan ontstaan
 Preventie door het vermijden van drukverhoging, zoals tillen of persen


Wonddehiscentie
 Volledig openscheuren van een buikwond, vaak door slechte algemene
conditie of verhoogde belasting
 De wond geneest secundair, wat meer tijd en zorg vereist




TIME

T (Tissue of observatie van het weefsel)
 Locatie/type weefsel/continuïteit van de huid/uitgebreidheid
 Verschil tussen reinigen en debrideren
 Het wassen van wonden


I (Infection of observatie van ontsteking en infectie)
Contaminatie  Kolonisatie  lokale infectie  uitbreidende infectie 
systemische infectie
 Infectiepreventie
 Lokale (topische) antibiotica hebben geen plaats in de wondzorg
 De ernst van infectie wordt bepaald door:
o Aantal bacteriën, virulentie van de bacteriën, soorten bacteriën &
weerstand van de patiënt
o Infectie niet alleen door testen vastgesteld, maar ook klinisch
benadering van de wonde en de totale patiënt (belang van
holistische zorg)


M (Moisture of observatie van het wondvocht)
 Observatie via: geur, kleur, hoeveelheid en geur
 Juiste evenwicht in wondvocht is belangrijk voor wondgenezing: studies
tonen aan dat pijn, geur en exsudaat de drie belangrijkste elementen zijn