Financiële rapportering: examenvragen
Deel 1
1. welke bepalingen uit de wet zijn van toepassing op ZH?
Algemene boekhoudwetgeving:
• Dubbele boekhouding (elke verrichting heeft debetzijde en creditzijde)
• Jaarlijkse inventaris
• Registratieprincipes → Verrichtingen moeten: …
o Tijdig
o getrouw
o volledig
o chronologisch
• Inventarisverplichting → Minstens één keer per jaar moet een inventaris worden opgemaakt van:
o bezittingen
o vorderingen
o schulden
o verplichtingen (vb. bestelling die al geplaatst is, maar nog niet betaald)
Koninklijk Besluit specifiek voor ziekenhuizen:
• Jaarrekening volgens een specifiek schema dat afwijkt van dat van ondernemingen
• Gebruik van een wettelijk rekeningenstelsel → Ziekenhuizen werken met MARZ
• Waarderingsregels → Voor ziekenhuizen kunnen specifieke en verplichte waarderingsregels worden
opgelegd (bv. vaste afschrijvingstermijnen) om de vergelijkbaarheid te verzekeren.
Specifieke regels inzake controle:
• Verplichte controle → De jaarrekening wordt gecontroleerd door een bedrijfsrevisor, met taken
analoog aan die bij ondernemingen.
• Openbaarmaking → Ziekenhuizen zijn niet verplicht hun jaarrekening openbaar te maken zoals
ondernemingen.
→ Wel moeten ze deze ter beschikking stellen van:
o FOD Volksgezondheid
o ondernemingsraad
o kredietinstellingen
Wat is het verschil met ondernemingen?
• Ziekenhuizen: volgen niet enkel de algemene boekhoudwet maar ook sector-specifieke regelgeving
• Sommige bepalingen (bv. verplichte openbare neerlegging) zijn niet van toepassing
1
, 2. Gelijkenissen en verschillen ZH en onderneming op vlak van boekhoudkundige bepalingen?
Gelijkenissen:
• Beide voeren een dubbele boekhouding (elke verrichting heeft debetzijde en creditzijde)
• Beide gebruiken wettelijk vastgelegd minimumrekeningenstelsel (MAR onderneming, MARZ voor ZH)
• Verrichtingen worden …. geregistreerd : hierdoor correct beeld van de financiële situatie
o tijdig
o volledig
o getrouw
o chronologisch
• Minstens éénmaal per jaar wordt een inventaris opgesteld
• De jaarrekening bestaat uit balans en resultatenrekening, volgens wettelijk schema
• De balans wordt opgesteld na resultaatverwerking (winst/verlies is dan al verwerkt)
• Controle door een bedrijfsrevisor → gaat na of boekhouding correct en wettelijk is opgesteld
• De sociale balans is identiek (info over bv. personeelskosten)
Conclusie: de algemene boekhoudprincipes zijn dezelfde.
Verschillen:
• Ziekenhuizen gebruiken een specifiek rekeningenstelsel (MARZ), met ziekenhuis-eigen posten (bv.
inhaalbedragen, voorschotten FOD, investeringssubsidies)
o Belangrijk voor betrouwbare vergelijking, want dan gebruikt elk ZH dezelfde codes.
• Analytische boekhouding en kostprijsberekening zijn wettelijk verplicht in ZH → kostprijs per dienst,
per behandeling,… berekenen.
o Hierdoor moeten ziekenhuizen hun lasten veel gedetailleerder opsplitsen dan ondernemingen
• De jaarrekening van ziekenhuizen is niet openbaar (wel ter beschikking van o.a. FOD Volksgezondheid,
ondernemingsraad, kredietinstellingen)
• Ziekenhuizen zijn grotendeels vrijgesteld van BTW, maar kunnen BTW op aankopen niet recupereren
• Het boekjaar ligt vast bij ZH (1 januari – 31 december), ondernemingen hebben hierin meer flexibiliteit
• Waarderingsregels (bv. afschrijvingstermijnen) kunnen wettelijk opgelegd worden voor ZH
Conclusie: ziekenhuizen zijn strenger gereguleerd dan ondernemingen (want: publieke financiering)
2
, 3. Hoe is de externe controle van de boekhouding en jaarrekening van een ziekenhuis
georganiseerd?
Ziekenhuizen zijn wettelijk verplicht om een beëdigd bedrijfsrevisor aan te stellen → controleert of de
boekhouding en de jaarrekening correct en volgens de wettelijke voorschriften zijn opgesteld en een juist en
betrouwbaar beeld geven van de financiële situatie van het ziekenhuis.
Na afloop van de controle stelt de revisor een “omstandig” verslag op (dus duidelijk en uitgebreid).
Er zijn vier mogelijke conclusies:
1) Een verklaring zonder voorbehoud: de jaarrekening geeft een getrouw beeld.
2) Een verklaring met voorbehoud: het globale beeld is correct, behalve voor één of meerdere rubrieken,
bv. bij onvoldoende interne controle.
3) Een afkeurende verklaring: de jaarrekening geeft in het geheel géén getrouw beeld.
4) Een onthoudende verklaring: het is voor de revisor materieel onmogelijk een uitspraak te doen. →
heeft onvoldoende betrouwbare informatie om een oordeel te kunnen geven.
4. Wat is het verschil tussen de balans en de resultatenrekening?
De balans:
• Momentopname van de financiële positie en de vermogenstoestand op een bepaalde dag.
• Toont wat het ziekenhuis bezit (activa) en hoe dit werd gefinancierd (eigen vermogen en schulden).
De resultatenrekening:
• Geeft het resultaat weer dat werd gerealiseerd over een bepaalde periode.
• Ze toont of de opbrengsten volstaan om de kosten van de werking te dekken (gaat niet over winst in
geval van een ZH, eerder over continuïteit).
• Laat zien welke kosten stijgen of dalen (vb. energiekosten, personeelskosten,…)
• Toont de impact van de activiteit op het resultaat → zo kan men zien of extra activiteit financieel
gunstig of nadelig is.
➔ De balans toont hoe het ziekenhuis er financieel voor staat op één bepaalde dag.
➔ De resultatenrekening toont of het ziekenhuis winst of verlies maakte over een periode. MAAR het
resultaat (winst of het verlies) van een ZH is geen goede maatstaf voor prestaties, omdat het sterk
beïnvloed wordt door subsidies, financieringsregels en boekhoudkundige correcties.”
3
, 5. Wat zijn de verschillen tussen de jaarrekening van onderneming en die van ziekenhuizen?
Wettelijk kader en schema:
• Onderneming
o Stelt jaarrekening op volgens het algemeen wettelijk schema
o Gebruikt het MAR (minimum algemeen rekeningenstelsel)
• Ziekenhuis
o Stelt jaarrekening op volgens een specifiek wettelijk schema
o Gebruikt MARZ (minimum algemeen rekeningenstelsel voor ziekenhuizen)
Specifieke posten in de jaarrekening:
1. Ziekenhuizen hebben specifieke posten die niet of anders voorkomen bij ondernemingen zoals:
1. voorschotten van de FOD
2. inhaalbedragen
3. investeringssubsidies
Klasse-indeling
• Klasse 6
o Ondernemingen → kosten
o Ziekenhuizen → lasten →
• Klasse 0 (rechten en verplichtingen)
o Voorzien bij ondernemingen
o Niet voorzien voor ziekenhuizen → informatie wordt opgenomen in de toelichting
• Klasse 15
o Ondernemingen → kapitaalsubsidies
o Ziekenhuizen → investeringssubsidies (meer gedetailleerd)
Waarderingsregels:
• Ondernemingen → meer vrijheid in waarderingsregels (binnen de wet)
• Ziekenhuizen → Krijgen vaak opgelegde waarderingsregels (bv. vaste afschrijvingstermijnen) om
vergelijkbaarheid tussen ziekenhuizen te verzekeren
Openbaarmaking:
• Ondernemingen
o Moeten hun jaarrekening openbaar neerleggen bij de Nationale Bank
• Ziekenhuizen
o Moeten hun jaarrekening niet openbaar maken
o Wel ter beschikking stellen van:
▪ FOD Volksgezondheid
▪ ondernemingsraad
▪ kredietinstellingen
Analytische boekhouding
• Ziekenhuizen zijn verplicht een uitgebreide analytische boekhouding te voeren met kostenplaatsen
en kostprijsberekening (bv. beddenlaken)
• Ondernemingen zijn hiertoe niet verplicht
4
Deel 1
1. welke bepalingen uit de wet zijn van toepassing op ZH?
Algemene boekhoudwetgeving:
• Dubbele boekhouding (elke verrichting heeft debetzijde en creditzijde)
• Jaarlijkse inventaris
• Registratieprincipes → Verrichtingen moeten: …
o Tijdig
o getrouw
o volledig
o chronologisch
• Inventarisverplichting → Minstens één keer per jaar moet een inventaris worden opgemaakt van:
o bezittingen
o vorderingen
o schulden
o verplichtingen (vb. bestelling die al geplaatst is, maar nog niet betaald)
Koninklijk Besluit specifiek voor ziekenhuizen:
• Jaarrekening volgens een specifiek schema dat afwijkt van dat van ondernemingen
• Gebruik van een wettelijk rekeningenstelsel → Ziekenhuizen werken met MARZ
• Waarderingsregels → Voor ziekenhuizen kunnen specifieke en verplichte waarderingsregels worden
opgelegd (bv. vaste afschrijvingstermijnen) om de vergelijkbaarheid te verzekeren.
Specifieke regels inzake controle:
• Verplichte controle → De jaarrekening wordt gecontroleerd door een bedrijfsrevisor, met taken
analoog aan die bij ondernemingen.
• Openbaarmaking → Ziekenhuizen zijn niet verplicht hun jaarrekening openbaar te maken zoals
ondernemingen.
→ Wel moeten ze deze ter beschikking stellen van:
o FOD Volksgezondheid
o ondernemingsraad
o kredietinstellingen
Wat is het verschil met ondernemingen?
• Ziekenhuizen: volgen niet enkel de algemene boekhoudwet maar ook sector-specifieke regelgeving
• Sommige bepalingen (bv. verplichte openbare neerlegging) zijn niet van toepassing
1
, 2. Gelijkenissen en verschillen ZH en onderneming op vlak van boekhoudkundige bepalingen?
Gelijkenissen:
• Beide voeren een dubbele boekhouding (elke verrichting heeft debetzijde en creditzijde)
• Beide gebruiken wettelijk vastgelegd minimumrekeningenstelsel (MAR onderneming, MARZ voor ZH)
• Verrichtingen worden …. geregistreerd : hierdoor correct beeld van de financiële situatie
o tijdig
o volledig
o getrouw
o chronologisch
• Minstens éénmaal per jaar wordt een inventaris opgesteld
• De jaarrekening bestaat uit balans en resultatenrekening, volgens wettelijk schema
• De balans wordt opgesteld na resultaatverwerking (winst/verlies is dan al verwerkt)
• Controle door een bedrijfsrevisor → gaat na of boekhouding correct en wettelijk is opgesteld
• De sociale balans is identiek (info over bv. personeelskosten)
Conclusie: de algemene boekhoudprincipes zijn dezelfde.
Verschillen:
• Ziekenhuizen gebruiken een specifiek rekeningenstelsel (MARZ), met ziekenhuis-eigen posten (bv.
inhaalbedragen, voorschotten FOD, investeringssubsidies)
o Belangrijk voor betrouwbare vergelijking, want dan gebruikt elk ZH dezelfde codes.
• Analytische boekhouding en kostprijsberekening zijn wettelijk verplicht in ZH → kostprijs per dienst,
per behandeling,… berekenen.
o Hierdoor moeten ziekenhuizen hun lasten veel gedetailleerder opsplitsen dan ondernemingen
• De jaarrekening van ziekenhuizen is niet openbaar (wel ter beschikking van o.a. FOD Volksgezondheid,
ondernemingsraad, kredietinstellingen)
• Ziekenhuizen zijn grotendeels vrijgesteld van BTW, maar kunnen BTW op aankopen niet recupereren
• Het boekjaar ligt vast bij ZH (1 januari – 31 december), ondernemingen hebben hierin meer flexibiliteit
• Waarderingsregels (bv. afschrijvingstermijnen) kunnen wettelijk opgelegd worden voor ZH
Conclusie: ziekenhuizen zijn strenger gereguleerd dan ondernemingen (want: publieke financiering)
2
, 3. Hoe is de externe controle van de boekhouding en jaarrekening van een ziekenhuis
georganiseerd?
Ziekenhuizen zijn wettelijk verplicht om een beëdigd bedrijfsrevisor aan te stellen → controleert of de
boekhouding en de jaarrekening correct en volgens de wettelijke voorschriften zijn opgesteld en een juist en
betrouwbaar beeld geven van de financiële situatie van het ziekenhuis.
Na afloop van de controle stelt de revisor een “omstandig” verslag op (dus duidelijk en uitgebreid).
Er zijn vier mogelijke conclusies:
1) Een verklaring zonder voorbehoud: de jaarrekening geeft een getrouw beeld.
2) Een verklaring met voorbehoud: het globale beeld is correct, behalve voor één of meerdere rubrieken,
bv. bij onvoldoende interne controle.
3) Een afkeurende verklaring: de jaarrekening geeft in het geheel géén getrouw beeld.
4) Een onthoudende verklaring: het is voor de revisor materieel onmogelijk een uitspraak te doen. →
heeft onvoldoende betrouwbare informatie om een oordeel te kunnen geven.
4. Wat is het verschil tussen de balans en de resultatenrekening?
De balans:
• Momentopname van de financiële positie en de vermogenstoestand op een bepaalde dag.
• Toont wat het ziekenhuis bezit (activa) en hoe dit werd gefinancierd (eigen vermogen en schulden).
De resultatenrekening:
• Geeft het resultaat weer dat werd gerealiseerd over een bepaalde periode.
• Ze toont of de opbrengsten volstaan om de kosten van de werking te dekken (gaat niet over winst in
geval van een ZH, eerder over continuïteit).
• Laat zien welke kosten stijgen of dalen (vb. energiekosten, personeelskosten,…)
• Toont de impact van de activiteit op het resultaat → zo kan men zien of extra activiteit financieel
gunstig of nadelig is.
➔ De balans toont hoe het ziekenhuis er financieel voor staat op één bepaalde dag.
➔ De resultatenrekening toont of het ziekenhuis winst of verlies maakte over een periode. MAAR het
resultaat (winst of het verlies) van een ZH is geen goede maatstaf voor prestaties, omdat het sterk
beïnvloed wordt door subsidies, financieringsregels en boekhoudkundige correcties.”
3
, 5. Wat zijn de verschillen tussen de jaarrekening van onderneming en die van ziekenhuizen?
Wettelijk kader en schema:
• Onderneming
o Stelt jaarrekening op volgens het algemeen wettelijk schema
o Gebruikt het MAR (minimum algemeen rekeningenstelsel)
• Ziekenhuis
o Stelt jaarrekening op volgens een specifiek wettelijk schema
o Gebruikt MARZ (minimum algemeen rekeningenstelsel voor ziekenhuizen)
Specifieke posten in de jaarrekening:
1. Ziekenhuizen hebben specifieke posten die niet of anders voorkomen bij ondernemingen zoals:
1. voorschotten van de FOD
2. inhaalbedragen
3. investeringssubsidies
Klasse-indeling
• Klasse 6
o Ondernemingen → kosten
o Ziekenhuizen → lasten →
• Klasse 0 (rechten en verplichtingen)
o Voorzien bij ondernemingen
o Niet voorzien voor ziekenhuizen → informatie wordt opgenomen in de toelichting
• Klasse 15
o Ondernemingen → kapitaalsubsidies
o Ziekenhuizen → investeringssubsidies (meer gedetailleerd)
Waarderingsregels:
• Ondernemingen → meer vrijheid in waarderingsregels (binnen de wet)
• Ziekenhuizen → Krijgen vaak opgelegde waarderingsregels (bv. vaste afschrijvingstermijnen) om
vergelijkbaarheid tussen ziekenhuizen te verzekeren
Openbaarmaking:
• Ondernemingen
o Moeten hun jaarrekening openbaar neerleggen bij de Nationale Bank
• Ziekenhuizen
o Moeten hun jaarrekening niet openbaar maken
o Wel ter beschikking stellen van:
▪ FOD Volksgezondheid
▪ ondernemingsraad
▪ kredietinstellingen
Analytische boekhouding
• Ziekenhuizen zijn verplicht een uitgebreide analytische boekhouding te voeren met kostenplaatsen
en kostprijsberekening (bv. beddenlaken)
• Ondernemingen zijn hiertoe niet verplicht
4
