Volledige samenvatting Deontologie

Samenvatting deontologie
HC1:


1. Ethiek & filosofie
1.1 Ethiek als onderdeel v/d filosofie
- Tak vn filosofie
- Studie vn morele ervaring
- Nadenkt over menselijk handelen
- Praktische filosofie  richt op concrete situaties i/h samenleven
- Vertrekt vanuit morele ervaring/buikgvl
o Intuïtief aanvoelen of iets juist/fout is
o Startpunt vr verdere reflectie & dialoog

1.2 Morele ervaring & ethisch denken
- Ied ervaart dagelijks morele situaties
- Ethiek  buikgvl systematisch te onderzoeken & beargumenteren
- Ethiek = proces vn nadenken, afwegen & verantwoorden
o Interactie tssn mensen
- Ethische commissies



2. Waarden & normen
2.1 Waarden
- Fundamentele idealen/principes mensen
belangrijk vinden
- Geven richting aan ons handelen
- Beantwoorden op vraag wrm we iets doen
- Overkoepelende grote waarheden universeel
boven religie  hangt af vn persoon hoe
belangrijk je het vindt ( wel individueel)
- Kenmerken:
o Abstract & nt altijd zichtbaar
o Motiverend
 Sturen keuzes
o Verantwoording achteraf
 Verwijzen nr waarden om ons handelen ui te leggen
- In hulpverlening  spelen voortdurend mee

2.2 Normen
- Concrete gedragsregels
- Voortkomen uit waarden
- Geven aan hoe men hoort te gedragen in bepaalde context
o Bv:
 Waarde: respect
 Norm: cliënt op respectvolle mnr aanspreken & bewaart privacy
- Zichtbaar i/d praktijk
- Positief (sturend)/negatief (begrenzend) geformuleerd zijn

1

, - ‘Normaal’ ervaren  context- & organisatie gebonden

2.3 Samenhang tssn waarden, normen & ethiek
- Waarde vormen morele kompas  normen praktisch vertaling hiervan
- Normen botsen => ethisch dilemma
o Ethiek helpt situaties bewust te reflecteren, alternatieven overwegen & verantwoorde
keuze maken
o Welke keuze er w gemaakt => altijd een nadeel = ‘moreel residu’/gewetensprobleem
- Ethische dilemma’s zelden zwart-wit
- Zorgen dat normen & waarden bespreekbaar w  ethisch nadenken

Wrm dient PC goed na te denken over de waarden & normen die prof. Handelen beïnvloeden?
Centrale waarden die hierbij een rol spelen

Hij/zij krijgt vaak te maken met mensen die op dat moment in hun leven een
kwetsbaarheid ervaren --> mensen gaan doen wat jou keuze is dus goed nadenken
wat jou keuze is
De voorgestelde/gekozen interventies kunnen zeer ingrijpend zijn in het leven van
anderen

De gekozen interventies hebben steeds een vertrouwelijk karakter. Anderen zullen
dus niet op de hoogte gebracht worden of mee inspraak kunnen hebben. Doordacht
te werk gaan en waarden dus goed afwegen= verantwoordelijkheid PC
De PC moet indien nodig ten aanzien van de cliënt, zijn organisatie en de
samenleving zijn ingrijpen kunnen verantwoorden


- Ethische dilemma’s i/d praktijk vn PC  vaak meerde kernwaarde samen
 Die w expliciet benoemd binnen opleidingskader & beroepscode


Inclusiviteit Respect
Vertrouwen, privacy Veiligheid, bescherming Respect voor culturele voor de autonomie van
diversiteit de cliënt




Rolintegriteit
Correcte afstand-
Empathie, kunnen
nabijheid, Eerlijkheid Echtheid
inleven en meevoelen
Respecteren van
professionele grenzen



Opnemen van
professionele
Acceptatie
verantwoordelijkheid/
Deskundigheid



 Ethisch dilemma complex => stappen:




2

, 3. Deontologie & beroepsethiek
3.1 Wat is deontologie?
- Plichtleer vn een beroep  beroepsethiek
o = geheel vn waarden & normen die het handelen vn (een lid vn) een beroepsgroep
stuurt/zou moeten sturen
- Maakt deel uit vn ethiek
- Richt op correct professioneel handelen
- W concreet gemaakt in:
o Beroepscodes
o Richtlijnen & regels
o Wettelijke kaders

Ethiek: Deontologie:
Algemeen nadenkt over goed handelen Richt op correct professioneel handelen

3.2 Deontologie i/d hulpverlening
- Beroepen waar werken met mensen & vertrouwelijke info  deontologie essentieel
- Beschermt:
o Cliënten
 Tegen schade & misbruik
o Professionelen
 Door duidelijke richtlijnen
o Het vertrouwen i/h beroep
- Deontologisch handelen:
o Alle regels kennen + weten wrm bestaan + hoe op ethisch verantwoorde mnr toepast
- Met deontologische code reflecteren over handelen => helpen bewuste, doordachte &
professioneel verantwoorde keuzes maken
- Ethisch reflecteren rode draad
- Vaardigheid  in staat stelt afwegingen transparant te maken & consequent te verantwoorden
- Verantwoordingsproces => waardes centraal
3

, o Ook specifieke & concrete normen afkomstig uit:
 Belgische wetgeving &
 Deontologische code vn PC
- In ethisch reflectieproces belangrijk:
o Betrokken waardes kan bespreken
o Specifieke artikels uit code kan verwijzen

3.3 Wrm een PC moet nadenken over waarden & normen
- PC vaak met mensen in kwetsbare fase bevinden werken  grote verantwoordelijkheid
- PC goed nadenken over waarden & normen die professioneel handelen sturen
o Omdat:
 Cliënt in afhankelijke positie bevindt
 Interventies grote impact kunnen hebben op leven vn anderen
 Begeleiding vaak gebeurt in context vn vertrouwelijkheid
 PC beslissingen moet kunnen verantwoorden tegenover: cliënt, organisatie &
samenleving
- Ethisch & deontologisch handelen:
o Nt alleen ‘juist handelen’
o Ook kunnen uitleggen wrm men op bepaalde mnr gehandeld heeft

3.4 Centrale waarden i/d psychologische praktijk
- Binnen praktijk vn PC  spelen verschillende waarden centrale rol
o Kunnen elkaar versterken  ook onder druk komen staan in concrete situaties:

Vertrouwen & privacy Cliënt moet erop kunnen vertrouwen dat
persoonlijke info zorgvuldig w behandeld
Veiligheid & bescherming Consulent heeft zorgplicht  vooral bij
kwetsbare personen
Respect vr de autonomie v/d cliënt Erkenning vn zelfbeschikking &
keuzevrijheid
Empathie Kunnen inleven i/h perspectief v/d cliënt
Rolintegriteit & professionele Evenwicht bewaren tssn nabijheid &
grenzen afstand
Eerlijkheid & echtheid Transparant communiceren over
mogelijkheden, grenzen & rol
Deskundigheid & Handelen binnen eigen competenties &
verantwoordelijkheid tijdig doorverwijzen
Respect vr culturele diversiteit & Gevoelig omgaan met verschillen in
inclusiviteit achtergrond, waarden & normen
 Vormen fundament v/d beroepscode v/d PC + geven richting aan prof. Handelen
- Kunnen met elkaar/bepaalde normen i/d praktijk botsen

Kijk voorbeelden in de cursus



4. De beroepscode v/d PC
- Vertaalt waarden & normen nr concrete richtlijnen vr prof. Handelen
- Biedt houvast bij ethische dilemma’s + sluit nauw aan bij wettelijke kader




4