Hoofdstuk XIV Preventie en behandeling van vaatlijden
Leerdoelen p. 399
Inleiding
Verschillende soorten (zwachtel)verbanden
(Zwachtel)verbanden: indicaties
- Wondbehandeling/-bedekking
- Bloedstelping
- Vochtopname
- Letsel aan bewegingsapparaat
- Ondersteuning van lichaamsdeel
- Drukuitoefening op lichaamsdeel
- Fixatie of immobilisatie
Combinatie mogelijk
1. Veneuze insufficiëntie
1.1. (Patho)fysiologie
Voornaamste functie venenstelsel: de veneuze retour
- Afvoer zuurstofarm bloed
- Drainage toxische elementen/afvalstoffen vanuit de cellen
Veneuze retour door:
- Pompwerking kuitspier => samendrukken oppervlakkige venen
- Elastische aanzuiging van het hart
Veneuze kleppen verhinderen terugvloei
Problemen in de veneuze retour door bvb. leeftijd, geslacht, erfelijkheid, obesitas,
zwangerschap, letsels, te veel of te lang stilzitten/staan
=> stase van het bloed
=> drukverhoging op wand of kleppen
=> elasticiteitsverlies venewand, klepinsufficiëntie en/of obstructie van de veneuze
retour
=> bloed stroomt terug naar de oppervlakkige venen
=> spataders (varices) – oedeem
1
, 1.2. Mogelijke gevolgen van veneuze insufficiëntie
Veneuze circulatieproblemen => atrofische huid
Atrofische huid + oedeem kan leiden tot ulcus cruris venosum (‘open been’)
- Chronisch: slechte genezing door slechte doorbloeding
Diepe veneuze trombose (DVT) = bloedstolsel in de diepe venen
- Door beschadiging venewand, stase van het bloed en/of verstoord antistollingssysteem
- Kan bloedflow nog meer afremmen en/of veneuze kleppen beschadigen
- Kan leiden tot embolie
1.3. Symptomen van veneuze insufficiëntie
Kuitkrampen, vooral ‘s nachts
Dikke enkels en onderbenen
Vermoeid, zwaar gevoel in de benen
Uitgezette bloedvaten aan de zijkant van de voetzool
Okerkleurige dermatitis aan de scheenbenen
Wondvorming (buitenkant enkel!)
1.4. Specifieke aandachtspunten
Begrip tonen, zorgontvanger betrekken
Informatie geven ter preventie veneuze insufficiëntie
- Liggen/lopen is beter dan zitten/staan
- Immobiliteit vermijden
- Benen hoog leggen bij rust
- Roken afraden
- Overmatige warmte vermijden
- Aandacht voor lichaamsgewicht
- Aangepaste pijnbestrijding zo nodig
- Zwachtels of elastische kousen dragen, ook ‘s nachts
2. Ambulante compressietherapie (ACT)
2
Leerdoelen p. 399
Inleiding
Verschillende soorten (zwachtel)verbanden
(Zwachtel)verbanden: indicaties
- Wondbehandeling/-bedekking
- Bloedstelping
- Vochtopname
- Letsel aan bewegingsapparaat
- Ondersteuning van lichaamsdeel
- Drukuitoefening op lichaamsdeel
- Fixatie of immobilisatie
Combinatie mogelijk
1. Veneuze insufficiëntie
1.1. (Patho)fysiologie
Voornaamste functie venenstelsel: de veneuze retour
- Afvoer zuurstofarm bloed
- Drainage toxische elementen/afvalstoffen vanuit de cellen
Veneuze retour door:
- Pompwerking kuitspier => samendrukken oppervlakkige venen
- Elastische aanzuiging van het hart
Veneuze kleppen verhinderen terugvloei
Problemen in de veneuze retour door bvb. leeftijd, geslacht, erfelijkheid, obesitas,
zwangerschap, letsels, te veel of te lang stilzitten/staan
=> stase van het bloed
=> drukverhoging op wand of kleppen
=> elasticiteitsverlies venewand, klepinsufficiëntie en/of obstructie van de veneuze
retour
=> bloed stroomt terug naar de oppervlakkige venen
=> spataders (varices) – oedeem
1
, 1.2. Mogelijke gevolgen van veneuze insufficiëntie
Veneuze circulatieproblemen => atrofische huid
Atrofische huid + oedeem kan leiden tot ulcus cruris venosum (‘open been’)
- Chronisch: slechte genezing door slechte doorbloeding
Diepe veneuze trombose (DVT) = bloedstolsel in de diepe venen
- Door beschadiging venewand, stase van het bloed en/of verstoord antistollingssysteem
- Kan bloedflow nog meer afremmen en/of veneuze kleppen beschadigen
- Kan leiden tot embolie
1.3. Symptomen van veneuze insufficiëntie
Kuitkrampen, vooral ‘s nachts
Dikke enkels en onderbenen
Vermoeid, zwaar gevoel in de benen
Uitgezette bloedvaten aan de zijkant van de voetzool
Okerkleurige dermatitis aan de scheenbenen
Wondvorming (buitenkant enkel!)
1.4. Specifieke aandachtspunten
Begrip tonen, zorgontvanger betrekken
Informatie geven ter preventie veneuze insufficiëntie
- Liggen/lopen is beter dan zitten/staan
- Immobiliteit vermijden
- Benen hoog leggen bij rust
- Roken afraden
- Overmatige warmte vermijden
- Aandacht voor lichaamsgewicht
- Aangepaste pijnbestrijding zo nodig
- Zwachtels of elastische kousen dragen, ook ‘s nachts
2. Ambulante compressietherapie (ACT)
2
