Wat is filosofie
Geen propere definitie voor filosofie
1. Moeilijk kenmerken opstellen die voorkomen bij ALLE filosofen
2. Moeilijk kenmerken opstellen die ENKEL bij filosfen voorkomen
Etymologie = liefde voor de wijsheid = een velrangen om te weten
Aristoteles: alle mensen verlangen van nature naar wijsheid en weten
ook wetenschappers en gelovige mensen
3 aspecten
1. Attidude
2. Methodologie
3. Domein
1 1) Attitude
- Pogingen om attitude centraal te plaatsen:
o Kritisch denken
o Vertwijfeling twijfelen aan zintuigen Descartes
o Verwondering de wereld en het leven op een andere manier zien
Dramatisch, creatief, theoretisch (ook bv verlies etc)
Wetenschappers = verwondering laten verdwijnen. Verwondering stopt waar zekerheid begint.
- in vraag stellen zekerheden
- autoriteiten uitdagen en uitspraken in twijfel trekken
Decartes: optische illusies > gezichtsvermogen bedriegt ons onze zintuigen zijn altijd onbetrouwbaar
zintuigen belangrijke rol om kennis te verwerven > maar als ze ons bedriegen > kennis
onbetrouwbaar?
Ons denken voortdurend op dwaalspoor gezet door God of kwaadaardige genie = malin génie
Als we blijven bedrogen worden wat blijft nog over het feit dat we denken ik denk dus ik besta
Je pense donc je suis
Kritiek niet einddoel stelt mogelijkheid dat dingen anders zouden (of hadden) kunnen zijn
Positief project formuleren dat de bekritiseerde elementen vervangt door elementen die beter
bestand zijn tegen kritiek
Men kan kritisch zijn zonder aan filosofie te doen
2 2) Methodologie
Waaier van methoden, maar geen enkele uniek
,Sommige wel uniek, maar niet door alle filosofen gebruikt
a) Eigen intuities
> niet uniek
- Verwijzen naar kennis die onmiddellijk verkregen wordt
- heldere en welonderscheiden ideeen ~ decartes
- intuitie van decartes: je pense donc je suis was vanzelfsprekend
voor hem
- Spontane overtuigingen die we in onze geest aantreffen
= common sense
heeft een eerder negatieve connotatie gekregen want wijst er ook op dat als iemand met een
gedachte zit dat hij moeilijk van dat gedacht kan wegdenken
b) Conceptuele analyse
> niet uniek bv socioloog sex/gender
- Ontrafelen en verbeteren van concepten die we in het dagelijks leven
misschien soms te achteloos gebruiken
= gekende begrippen in vraag stellen brede of specifieke begrippen
- Belangrijke begrippen ontleden in meer eenvoudige begrippen
- Vb: ziek zijn
= geen enkel kenmerk of begrip om ziekte af te bakenen
o Schadelijke toestand > noodzakelijk, maar niet voldoende (criminaliteit)
o Afwijking (blauwe ogen)
c) Gedachte-experiment
> niet uniek bv Schrödingers cat
Fictief scenario om:
• Een theorie te testen of te illustreren
• Een filosofisch probleem te onderzoeken
• Argumenten voor en tegen een theorie verzamelen
- Verbeelding gebruiken om nieuwe info over een thema te verkrijgen
zonder empirische data te gebruiken
- Probleem visualiseren
- Financiele, technologische en morele problemen omzeilen
- Vb: hersenen-in-een-vat – brain in a vat
- Experiment nooit uit te voeren in echte wereld maar hoeft ook niet afleiden dat onze
zekerheden eigenlijk geen echte FUNDAMENTELE zekerheden zijn
Wetenschap niet louter empirisch en omgekeerd ook met filosofie
,3 3) Domein (4) > onmogelijk unieke eigenheid van deeldomeinen
> uniek? Ja en nee
- Aard van vragen en problemen > vaak abstract en eigenaardig > onbeantwoordbaar
- Vb begrip ‘tijd’
Filosofische vragen gaan over alle domeinen
- Twijfelen aan morrelen die aan fundament van bouwwerk liggen
Zie maar duizendpoot en pad
Filosofen MAKEN problemen en radicale vragen komen altijd terug
- Geen sprake van voortuitgang > filosofie lijkt eerder op kunst?
- Filosofie onderbrekeningn er is iets = het stopt iemand anders doet iets nieuws
o Elke kunststroming vooraf gegaan aan revolutie
o Elke stroming is nieuw begin
➔ Vooruitgang in ws niet altijd evident
Vooruitgang binnen de wetenschap ook niet evident dus ja niet veel vooruitgang ook in filosofie
- Kuhn: ontwikkeling van wetenschappelijke paradigma’s die elkaar opvolgen zonder op
elkaar verder te bouwen
Binnen paradigma wel vooruitgang, maar tussen paradigma’s niet
Idee van Newton wordt volledig weggesmeten door Einstein
Filosofen doen dat ook, vervangen van eerdere theorieën
Wel vooruitgang in filosofie
- Vele wetenschappen uit filosofie ontstaan, psychologie (isaac newton vroeger filosoof)
- Negatieve vooruitgang: in loop van tijd weten niet wat juiste antwoorden zijn, maar
weten wel zeker welke antwoorden de verkeerde zijn
4 deeldomeinen
- Metafysica
- Logica
- Epistemologie
- Ethiek = moraalfysica
1 Metafysica
- Niet echt duidelijk wat metafysica is
Het is verder dan gewone fysica
Hoe ontstaat de wereld, eerder mechanisch of volgt het de wetten van de fysica
, - Studie van wat bestaat en van de aard van wat is
- Wat betekent het om te bestaan
- Wat betekent het voor iets of iemand dat het/hij/zij bestaat
- Bestaat alle matterie of bestaan ook niet-materiele zaken
- Voorbeeld
o Vraag of tijd bestaat
o Debat over verhouding tussen lichaam en geest
2. Logica
Studie van geldigheid van redeneringen en argumenten
- Leren argumenteren
- Drogredenen ontmaskeren
- Voorbeeld
o Niet geldige redeneringen:
▪ Post hoc, ergo propter hoc
o Weerleggen van drogredenen: slippery slope fout argument
▪ Vandaag A doen > B zal volgen
▪ B is ongewenst > dus A mogen we niet doen
- Mogen homohuwelijk niet aanvaarden anders trouwen met hond ook aanvaarden = drogreden
3. Epistemologie
- Studie van aard en mogelijkheid van kennis
- Reikwijdte van onze kennis
- Hoe kennis verwerven en wat kennis precies is
- Voorbeeld
o Brain-in-a-vat (niet weten of wereld rondom ons echt bestaat)
o in welke mate is wat we denken ook echt de realiteit
Descartes - Echte kennis komt uit ons verstand
Hume - kennis halen we uit onze zintuigen , zintuigelijke waarnemingen
4. Moraalfilosofie = ethiek
- Studie van principes die betrekking hebben op goed en kwaad
- Voorbeeld
o Trolley problemen (welke beslissingen zijn de juiste?)
- Normatieve universum: verzameling van rechten, plichten, aanbevelingen,
geboden, verboden dingen de we zouden moeten doen bv eerlijk zijn
Niet alles in universum zijn morele waarden bv rode of witte wijn bij vis
In ethiek wel heel wat discussief over wat een probleem precies een MOREEL probleem
maakt.
- Politieke en sociale filosofie (cf. ‘wat is rechtvaardigheid?’)
- Rechtsfilosofie (cf. ‘moeten wetten ook moreel zijn?’)
- Sportethiek (cf. ‘waarom is doping een probleem?’)
Geen propere definitie voor filosofie
1. Moeilijk kenmerken opstellen die voorkomen bij ALLE filosofen
2. Moeilijk kenmerken opstellen die ENKEL bij filosfen voorkomen
Etymologie = liefde voor de wijsheid = een velrangen om te weten
Aristoteles: alle mensen verlangen van nature naar wijsheid en weten
ook wetenschappers en gelovige mensen
3 aspecten
1. Attidude
2. Methodologie
3. Domein
1 1) Attitude
- Pogingen om attitude centraal te plaatsen:
o Kritisch denken
o Vertwijfeling twijfelen aan zintuigen Descartes
o Verwondering de wereld en het leven op een andere manier zien
Dramatisch, creatief, theoretisch (ook bv verlies etc)
Wetenschappers = verwondering laten verdwijnen. Verwondering stopt waar zekerheid begint.
- in vraag stellen zekerheden
- autoriteiten uitdagen en uitspraken in twijfel trekken
Decartes: optische illusies > gezichtsvermogen bedriegt ons onze zintuigen zijn altijd onbetrouwbaar
zintuigen belangrijke rol om kennis te verwerven > maar als ze ons bedriegen > kennis
onbetrouwbaar?
Ons denken voortdurend op dwaalspoor gezet door God of kwaadaardige genie = malin génie
Als we blijven bedrogen worden wat blijft nog over het feit dat we denken ik denk dus ik besta
Je pense donc je suis
Kritiek niet einddoel stelt mogelijkheid dat dingen anders zouden (of hadden) kunnen zijn
Positief project formuleren dat de bekritiseerde elementen vervangt door elementen die beter
bestand zijn tegen kritiek
Men kan kritisch zijn zonder aan filosofie te doen
2 2) Methodologie
Waaier van methoden, maar geen enkele uniek
,Sommige wel uniek, maar niet door alle filosofen gebruikt
a) Eigen intuities
> niet uniek
- Verwijzen naar kennis die onmiddellijk verkregen wordt
- heldere en welonderscheiden ideeen ~ decartes
- intuitie van decartes: je pense donc je suis was vanzelfsprekend
voor hem
- Spontane overtuigingen die we in onze geest aantreffen
= common sense
heeft een eerder negatieve connotatie gekregen want wijst er ook op dat als iemand met een
gedachte zit dat hij moeilijk van dat gedacht kan wegdenken
b) Conceptuele analyse
> niet uniek bv socioloog sex/gender
- Ontrafelen en verbeteren van concepten die we in het dagelijks leven
misschien soms te achteloos gebruiken
= gekende begrippen in vraag stellen brede of specifieke begrippen
- Belangrijke begrippen ontleden in meer eenvoudige begrippen
- Vb: ziek zijn
= geen enkel kenmerk of begrip om ziekte af te bakenen
o Schadelijke toestand > noodzakelijk, maar niet voldoende (criminaliteit)
o Afwijking (blauwe ogen)
c) Gedachte-experiment
> niet uniek bv Schrödingers cat
Fictief scenario om:
• Een theorie te testen of te illustreren
• Een filosofisch probleem te onderzoeken
• Argumenten voor en tegen een theorie verzamelen
- Verbeelding gebruiken om nieuwe info over een thema te verkrijgen
zonder empirische data te gebruiken
- Probleem visualiseren
- Financiele, technologische en morele problemen omzeilen
- Vb: hersenen-in-een-vat – brain in a vat
- Experiment nooit uit te voeren in echte wereld maar hoeft ook niet afleiden dat onze
zekerheden eigenlijk geen echte FUNDAMENTELE zekerheden zijn
Wetenschap niet louter empirisch en omgekeerd ook met filosofie
,3 3) Domein (4) > onmogelijk unieke eigenheid van deeldomeinen
> uniek? Ja en nee
- Aard van vragen en problemen > vaak abstract en eigenaardig > onbeantwoordbaar
- Vb begrip ‘tijd’
Filosofische vragen gaan over alle domeinen
- Twijfelen aan morrelen die aan fundament van bouwwerk liggen
Zie maar duizendpoot en pad
Filosofen MAKEN problemen en radicale vragen komen altijd terug
- Geen sprake van voortuitgang > filosofie lijkt eerder op kunst?
- Filosofie onderbrekeningn er is iets = het stopt iemand anders doet iets nieuws
o Elke kunststroming vooraf gegaan aan revolutie
o Elke stroming is nieuw begin
➔ Vooruitgang in ws niet altijd evident
Vooruitgang binnen de wetenschap ook niet evident dus ja niet veel vooruitgang ook in filosofie
- Kuhn: ontwikkeling van wetenschappelijke paradigma’s die elkaar opvolgen zonder op
elkaar verder te bouwen
Binnen paradigma wel vooruitgang, maar tussen paradigma’s niet
Idee van Newton wordt volledig weggesmeten door Einstein
Filosofen doen dat ook, vervangen van eerdere theorieën
Wel vooruitgang in filosofie
- Vele wetenschappen uit filosofie ontstaan, psychologie (isaac newton vroeger filosoof)
- Negatieve vooruitgang: in loop van tijd weten niet wat juiste antwoorden zijn, maar
weten wel zeker welke antwoorden de verkeerde zijn
4 deeldomeinen
- Metafysica
- Logica
- Epistemologie
- Ethiek = moraalfysica
1 Metafysica
- Niet echt duidelijk wat metafysica is
Het is verder dan gewone fysica
Hoe ontstaat de wereld, eerder mechanisch of volgt het de wetten van de fysica
, - Studie van wat bestaat en van de aard van wat is
- Wat betekent het om te bestaan
- Wat betekent het voor iets of iemand dat het/hij/zij bestaat
- Bestaat alle matterie of bestaan ook niet-materiele zaken
- Voorbeeld
o Vraag of tijd bestaat
o Debat over verhouding tussen lichaam en geest
2. Logica
Studie van geldigheid van redeneringen en argumenten
- Leren argumenteren
- Drogredenen ontmaskeren
- Voorbeeld
o Niet geldige redeneringen:
▪ Post hoc, ergo propter hoc
o Weerleggen van drogredenen: slippery slope fout argument
▪ Vandaag A doen > B zal volgen
▪ B is ongewenst > dus A mogen we niet doen
- Mogen homohuwelijk niet aanvaarden anders trouwen met hond ook aanvaarden = drogreden
3. Epistemologie
- Studie van aard en mogelijkheid van kennis
- Reikwijdte van onze kennis
- Hoe kennis verwerven en wat kennis precies is
- Voorbeeld
o Brain-in-a-vat (niet weten of wereld rondom ons echt bestaat)
o in welke mate is wat we denken ook echt de realiteit
Descartes - Echte kennis komt uit ons verstand
Hume - kennis halen we uit onze zintuigen , zintuigelijke waarnemingen
4. Moraalfilosofie = ethiek
- Studie van principes die betrekking hebben op goed en kwaad
- Voorbeeld
o Trolley problemen (welke beslissingen zijn de juiste?)
- Normatieve universum: verzameling van rechten, plichten, aanbevelingen,
geboden, verboden dingen de we zouden moeten doen bv eerlijk zijn
Niet alles in universum zijn morele waarden bv rode of witte wijn bij vis
In ethiek wel heel wat discussief over wat een probleem precies een MOREEL probleem
maakt.
- Politieke en sociale filosofie (cf. ‘wat is rechtvaardigheid?’)
- Rechtsfilosofie (cf. ‘moeten wetten ook moreel zijn?’)
- Sportethiek (cf. ‘waarom is doping een probleem?’)
