ANTROPOLOGIE
Hoofdstuk 1: Wat is antropologie?
WAT IS ANTROPOLOGIE
Antropologie: is de studie van mensen en cultuur
• De mens als (dier)soort ten aanzien van de wereld rondom ons
• Wat is cultureel en wat is biologisch bepaald → spanningsveld
• Onderzoek antropologen situeert zich vaak in plekken op de wereld die zich niet
in het Westerse bevinden
▪ Op plekken waar mens en cultuur te situeren zijn die op een heel andere
manier invulling geven aan de wereld dan hoe we dat in de Westerse
cultuur gewoon zijn
• 2 belangrijke zaken:
1. Mens en cultuur bestuderen in contexten en ruimtes die al dan niet
verschillend zijn van wat in er in de Westerse context gekend is
2. De vraag of menselijk gedrag biologisch of cultureel bepaald is
Voorbeeld: BabaKiueria
• ‘Rollen’ worden omgedraaid waardoor er getoond wordt hoe er vaak
stereotypische beelden worden gecreeërd
• ‘lost in translation’: barbecue area = BabaKiueria
• Probeert kennis te ontwikkelen over de mensen die daar leven door te infiltreren
en participeren in het gezin en door te observeren = met mensen gaan
samenleven
• ‘typically’ het idee dat er iets bestaat als een typerende cultuur of benoemen als
iets wat primitief is of niet primitief is (link koloniale verleden, denk aan de vlag
die ingepland werd)
• Terugkomst visuele antropologie: momentopnames en foto’s = beelden zijn al
dan niet een goede representatie, zijn zeer selectief => wat betekent het om
beelden te maken van culturele uitingen en welke kennis kunnen we eruit halen +
als we met technologie binnen komen in een bepaalde plek heeft dit invloed op
de ruimte (link psychologie)
,Klassieke definitie
Antropologie (van het Griekse 'anthrōpos', mens) betekent letterlijk studie of
wetenschap van de mens. Antropologen willen weten hoe mensen overal ter wereld
door het aangaan van sociale relaties op heel verschillende manieren vorm en
betekenis geven aan hun leefwerelden.
• Deze definitie is een algemene beschrijving van wat antropologie is, antropologie
is veel breder met verschillende domeinen
• De vragen die aan bod komen in deze definitie moeten antropologen verder
onderzoeken
Troebele geschiedenis van het kijken naar ‘De Ander’
Antropologie is de studie van mensen. Het vakgebied zit verankerd in de troebele
wateren van de geschiedenis van het kijken naar ‘De Ander’. Interesse in ‘De Ander’ is
er tijdens de hele wereldgeschiedenis geweest ➔ 2 acceleraties!
1. De ‘ontdekkingsreizen’ (vanaf 15e eeuw).
▪ Denk maar aan navigators zoals: Colombus, Vasco Da Gama en
Magellaan
▪ + Europese aanwezigheid in gebieden zoals de kust van West-Afrika tot
aan Kongostroom, Koninklijk Kongo, Caraïben en Azië
▪ Exotische culturen → Hoe komt deze blik tot stand?
2. De tweede acceleratie kwam er door handel en kolonisatie (vanaf 18e eeuw).
▪ Het was de motor om niet alleen geïnteresseerd te zijn in de ander maar
hem tegelijk te onderdrukken om zo toegang te krijgen tot grondstoffen en
andere kostbaarheden die de westerse wereld zo tot zijn bezit maakte
▪ Speelt belangrijke rol in ontwikkeling van de antropologie
→ Relatie met ‘De Ander’ gekenmerkt door dominantie en uitbuiting.
Antropologie is een behoorlijk ‘witte’ discipline: een onderdeel van de ‘witte’
kennisproductie, van de ‘witte’ wereld’ (net zoals filosofie, literatuur en
kunstgeschiedenis).
• Westerse geschiedschrijving neemt dominante plaats in in de manier waarop wij
naar de wereld kijken
▪ ‘wij’ (het Westen) die domineerden en uitbuiten zorgde voor extra
scheefgetrokken relaties en situaties
• In het Westen is maar één wereldgeschiedenis gekend
▪ = geschiedenis (de dominantie) van die witte wereld door witte mensen
beschreven kennis uit Afrika en Azië telt niet mee
, ▪ MAAR: door vanuit dit wit referentiekader (westerse lens) de geschiedenis
te bekijken gaat er enorm veel kennis verloren
• ‘De ander’: andere cultuur, culturen die op een andere manier invulling en
betekenis geven aan de wereld rekening houden met stereotypering, dus
genuanceerd mee omgaan → zie “een vakgebied dat zichzelf voortdurend kritisch
bevraagt”
Een vakgebied dat zichzelf voortdurend kritisch bevraagt
& zich afzet tegen het duistere verleden van het wetenschappelijk racisme waar
antropologie uit voortkomt (zie hierboven).
Dat doen ze op 3 manieren:
1. In vraag stellen van het eigen Westers en Eurocentrisch perspectief.
▪ Antropologen omzeilen het monopolie van het eigen perspectief en de
dominantie van de witte wereld door zich te proberen inleven in andere
perspectieven, referentiekaders en denk-en zijnswijzen
▪ Kennis over de wereld vertrekt vanuit een normatief en waarde kader DUS
we moeten hierover leren nadenken en andere culturele uitingen niet als
primitief of exotisch zien maar proberen begrijpen hoe mensen op een
andere manier zin geven aan hun leven dan mensen in het Westen
2. De antropoloog als bemiddelaar en intercultureel vertaler.
▪ Ze proberen ‘mensen zonder geschiedenis’ een stem te geven en om te
vertellen vanuit lokale perspectieven door zich in te leven in andere
perspectieven, referentiekaders en denk-en zijnswijzen
▪ Antropologen kunnen begrijpen hoe culturen betekenis geven en we
moeten trachten te begrijpen van onderuit hoe culturen betekenis geven
3. Belang van positionaliteit.
Positionaliteit (ChatGPT): In de antropologie verwijst positionaliteit naar de plaats en rol die
individuen innemen binnen sociale structuren en culturele systemen. Het benadrukt hoe onze
positie binnen een samenleving, gebaseerd op factoren zoals geslacht, klasse, etniciteit en
macht, onze waarnemingen, ervaringen en relaties vormgeeft. Positionaliteit in antropologie helpt
bij het begrijpen van sociale dynamiek en de constructie van identiteit binnen verschillende
culturele contexten
▪ Hierbij gaan antropologen niet uit van het voor de hand liggende,
dominante narratief, maar gaan ze juist op zoek naar die vergeten of
verhulde stukken geschiedenis, die meestal te maken hebben met
kolonisatie & uitbuiting
▪ Antropologen proberen ongekende geschiedenis en actualiteit aan het
licht te brengen a.d.h.v. lokale kennis, geschriften en verhalen
▪ De methode van antropologen is van uiterst belang rekening houdend met
het dominante witte kader met dominante ijkpunten zoals
ontdekkingsreizigers en klassieke oudheid die maar één versie hebben
gemaakt van de geschiedenis
, ▪ Onderzoeker start vanuit een bepaalde positie, bv een westerse
onderzoeker doet onderzoek nr andere cultuur is heel sterk bewust van
zijn eigen positie. Antropologen gaan vaak effectief in gemeenschappen
gaan leven en zo begrip te krijgen van cultuur MAAR je moet bewust zijn
dat dit geen neutraal gegeven is en dat je hier ook etische vragen moet
over stellen => DUS relfectie over positionaliteit is belangrijk
Voorbeeld: What the rest think of the west
= een omkering van dergelijke perspectieven (zoals dominante witte
geschiedenis)
Vanuit die kritische blik zien we veel antropologen die de blik van de
geschiedenis trachten om te draaien, één daarvan is Laura Nader.
• Omkeren van de blik van de geschiedenis
• Vertrekken vanuti lokale verhalen en geschriften (link
positionaliteit)
Heel veel van de humane wetenschappen keek vanuit de Westerse geschiedenis naar
de rest van de wereld, de idee: westen is meest ontwikkelde beschaving =
standaardgeschiedenis
▪ Met dit boek wordt die blik omgedraaid a.d.h.v. lokale verhalen en
geschriften uit de wereld
▪ Proberen vanuit niet-westerse contexten de geschiedenis van het westen te
vertellen en proberen blik om te draaien
Ontstaan van antropologie als discipline
Roots antropologie als disicpline:
• Ontstaan in Duitsland, Engeland, Frankrijk en VS
• Roots teruggebracht nr klassieke oudheid (zelfde als filosofie): o.a. Herodotus en
Halicarnassus (zie later), de geschriften van denkers zoals Buddha, Confucius,
Lao-Tzy en Khaldun blijven vaak onderbelicht
Oorzaak van dit gebrek aan aandacht voor interessante geschriften?
• Deze geschriften (o.a. die van Khaldun) bevatten een onderbouwde geschiedenis
van bepaalde bevolkingsgroepen met veel aandacht voor de arabische bronnen
die nu dus verloren gaan
• Deze blijven onderbelicht door de dominante witte geschiedenis van de wereld
➔ DAAROM: is een omkering van de westerse blik (zoals What the rest think of
the west) belangrijk!!!
METHODOLOGIE
Hoofdstuk 1: Wat is antropologie?
WAT IS ANTROPOLOGIE
Antropologie: is de studie van mensen en cultuur
• De mens als (dier)soort ten aanzien van de wereld rondom ons
• Wat is cultureel en wat is biologisch bepaald → spanningsveld
• Onderzoek antropologen situeert zich vaak in plekken op de wereld die zich niet
in het Westerse bevinden
▪ Op plekken waar mens en cultuur te situeren zijn die op een heel andere
manier invulling geven aan de wereld dan hoe we dat in de Westerse
cultuur gewoon zijn
• 2 belangrijke zaken:
1. Mens en cultuur bestuderen in contexten en ruimtes die al dan niet
verschillend zijn van wat in er in de Westerse context gekend is
2. De vraag of menselijk gedrag biologisch of cultureel bepaald is
Voorbeeld: BabaKiueria
• ‘Rollen’ worden omgedraaid waardoor er getoond wordt hoe er vaak
stereotypische beelden worden gecreeërd
• ‘lost in translation’: barbecue area = BabaKiueria
• Probeert kennis te ontwikkelen over de mensen die daar leven door te infiltreren
en participeren in het gezin en door te observeren = met mensen gaan
samenleven
• ‘typically’ het idee dat er iets bestaat als een typerende cultuur of benoemen als
iets wat primitief is of niet primitief is (link koloniale verleden, denk aan de vlag
die ingepland werd)
• Terugkomst visuele antropologie: momentopnames en foto’s = beelden zijn al
dan niet een goede representatie, zijn zeer selectief => wat betekent het om
beelden te maken van culturele uitingen en welke kennis kunnen we eruit halen +
als we met technologie binnen komen in een bepaalde plek heeft dit invloed op
de ruimte (link psychologie)
,Klassieke definitie
Antropologie (van het Griekse 'anthrōpos', mens) betekent letterlijk studie of
wetenschap van de mens. Antropologen willen weten hoe mensen overal ter wereld
door het aangaan van sociale relaties op heel verschillende manieren vorm en
betekenis geven aan hun leefwerelden.
• Deze definitie is een algemene beschrijving van wat antropologie is, antropologie
is veel breder met verschillende domeinen
• De vragen die aan bod komen in deze definitie moeten antropologen verder
onderzoeken
Troebele geschiedenis van het kijken naar ‘De Ander’
Antropologie is de studie van mensen. Het vakgebied zit verankerd in de troebele
wateren van de geschiedenis van het kijken naar ‘De Ander’. Interesse in ‘De Ander’ is
er tijdens de hele wereldgeschiedenis geweest ➔ 2 acceleraties!
1. De ‘ontdekkingsreizen’ (vanaf 15e eeuw).
▪ Denk maar aan navigators zoals: Colombus, Vasco Da Gama en
Magellaan
▪ + Europese aanwezigheid in gebieden zoals de kust van West-Afrika tot
aan Kongostroom, Koninklijk Kongo, Caraïben en Azië
▪ Exotische culturen → Hoe komt deze blik tot stand?
2. De tweede acceleratie kwam er door handel en kolonisatie (vanaf 18e eeuw).
▪ Het was de motor om niet alleen geïnteresseerd te zijn in de ander maar
hem tegelijk te onderdrukken om zo toegang te krijgen tot grondstoffen en
andere kostbaarheden die de westerse wereld zo tot zijn bezit maakte
▪ Speelt belangrijke rol in ontwikkeling van de antropologie
→ Relatie met ‘De Ander’ gekenmerkt door dominantie en uitbuiting.
Antropologie is een behoorlijk ‘witte’ discipline: een onderdeel van de ‘witte’
kennisproductie, van de ‘witte’ wereld’ (net zoals filosofie, literatuur en
kunstgeschiedenis).
• Westerse geschiedschrijving neemt dominante plaats in in de manier waarop wij
naar de wereld kijken
▪ ‘wij’ (het Westen) die domineerden en uitbuiten zorgde voor extra
scheefgetrokken relaties en situaties
• In het Westen is maar één wereldgeschiedenis gekend
▪ = geschiedenis (de dominantie) van die witte wereld door witte mensen
beschreven kennis uit Afrika en Azië telt niet mee
, ▪ MAAR: door vanuit dit wit referentiekader (westerse lens) de geschiedenis
te bekijken gaat er enorm veel kennis verloren
• ‘De ander’: andere cultuur, culturen die op een andere manier invulling en
betekenis geven aan de wereld rekening houden met stereotypering, dus
genuanceerd mee omgaan → zie “een vakgebied dat zichzelf voortdurend kritisch
bevraagt”
Een vakgebied dat zichzelf voortdurend kritisch bevraagt
& zich afzet tegen het duistere verleden van het wetenschappelijk racisme waar
antropologie uit voortkomt (zie hierboven).
Dat doen ze op 3 manieren:
1. In vraag stellen van het eigen Westers en Eurocentrisch perspectief.
▪ Antropologen omzeilen het monopolie van het eigen perspectief en de
dominantie van de witte wereld door zich te proberen inleven in andere
perspectieven, referentiekaders en denk-en zijnswijzen
▪ Kennis over de wereld vertrekt vanuit een normatief en waarde kader DUS
we moeten hierover leren nadenken en andere culturele uitingen niet als
primitief of exotisch zien maar proberen begrijpen hoe mensen op een
andere manier zin geven aan hun leven dan mensen in het Westen
2. De antropoloog als bemiddelaar en intercultureel vertaler.
▪ Ze proberen ‘mensen zonder geschiedenis’ een stem te geven en om te
vertellen vanuit lokale perspectieven door zich in te leven in andere
perspectieven, referentiekaders en denk-en zijnswijzen
▪ Antropologen kunnen begrijpen hoe culturen betekenis geven en we
moeten trachten te begrijpen van onderuit hoe culturen betekenis geven
3. Belang van positionaliteit.
Positionaliteit (ChatGPT): In de antropologie verwijst positionaliteit naar de plaats en rol die
individuen innemen binnen sociale structuren en culturele systemen. Het benadrukt hoe onze
positie binnen een samenleving, gebaseerd op factoren zoals geslacht, klasse, etniciteit en
macht, onze waarnemingen, ervaringen en relaties vormgeeft. Positionaliteit in antropologie helpt
bij het begrijpen van sociale dynamiek en de constructie van identiteit binnen verschillende
culturele contexten
▪ Hierbij gaan antropologen niet uit van het voor de hand liggende,
dominante narratief, maar gaan ze juist op zoek naar die vergeten of
verhulde stukken geschiedenis, die meestal te maken hebben met
kolonisatie & uitbuiting
▪ Antropologen proberen ongekende geschiedenis en actualiteit aan het
licht te brengen a.d.h.v. lokale kennis, geschriften en verhalen
▪ De methode van antropologen is van uiterst belang rekening houdend met
het dominante witte kader met dominante ijkpunten zoals
ontdekkingsreizigers en klassieke oudheid die maar één versie hebben
gemaakt van de geschiedenis
, ▪ Onderzoeker start vanuit een bepaalde positie, bv een westerse
onderzoeker doet onderzoek nr andere cultuur is heel sterk bewust van
zijn eigen positie. Antropologen gaan vaak effectief in gemeenschappen
gaan leven en zo begrip te krijgen van cultuur MAAR je moet bewust zijn
dat dit geen neutraal gegeven is en dat je hier ook etische vragen moet
over stellen => DUS relfectie over positionaliteit is belangrijk
Voorbeeld: What the rest think of the west
= een omkering van dergelijke perspectieven (zoals dominante witte
geschiedenis)
Vanuit die kritische blik zien we veel antropologen die de blik van de
geschiedenis trachten om te draaien, één daarvan is Laura Nader.
• Omkeren van de blik van de geschiedenis
• Vertrekken vanuti lokale verhalen en geschriften (link
positionaliteit)
Heel veel van de humane wetenschappen keek vanuit de Westerse geschiedenis naar
de rest van de wereld, de idee: westen is meest ontwikkelde beschaving =
standaardgeschiedenis
▪ Met dit boek wordt die blik omgedraaid a.d.h.v. lokale verhalen en
geschriften uit de wereld
▪ Proberen vanuit niet-westerse contexten de geschiedenis van het westen te
vertellen en proberen blik om te draaien
Ontstaan van antropologie als discipline
Roots antropologie als disicpline:
• Ontstaan in Duitsland, Engeland, Frankrijk en VS
• Roots teruggebracht nr klassieke oudheid (zelfde als filosofie): o.a. Herodotus en
Halicarnassus (zie later), de geschriften van denkers zoals Buddha, Confucius,
Lao-Tzy en Khaldun blijven vaak onderbelicht
Oorzaak van dit gebrek aan aandacht voor interessante geschriften?
• Deze geschriften (o.a. die van Khaldun) bevatten een onderbouwde geschiedenis
van bepaalde bevolkingsgroepen met veel aandacht voor de arabische bronnen
die nu dus verloren gaan
• Deze blijven onderbelicht door de dominante witte geschiedenis van de wereld
➔ DAAROM: is een omkering van de westerse blik (zoals What the rest think of
the west) belangrijk!!!
METHODOLOGIE
