Duitsland in Europa 1918-1991
1. Het einde van het Duitse keizerrijk
● 1914: Duitse keizerrijk neemt deel aan de Eerste Wereldoorlog.
Verwachting = Korte snelle oorlog die gewonnen gaat worden.
Realiteit = Uitzichtloze loopgravenoorlog met veel slachtoffers.
■ 1918: Oorlog verloopt niet goed voor Duitsland.
- Geallieerde (tegenstanders Duitsland) zeeblokkade zorgt voor
voedselschaarste.
- Duitsland verliest terrein. VS eisen democratische
hervormingen, voordat ze aan vredesonderhandelingen
beginnen.
Deze redenen zorgen ervoor dat in oktober 1918: Keizer Wilhelm II
stelt een nieuwe regering aan die vredesonderhandelingen moet
starten.
● Ondanks vredesonderhandelingen moet de Duitse vloot ten aanval
trekken tegen Britse vloot.
-> Duitse matrozen weigeren. Begin van een opstand.
-> Er komt een nieuwe sociaaldemocratische regering.
-> Keizer Wilhelm II treedt af. Duitsland wordt een Republiek.
-> Sociaaldemocratische regering tekent een wapenstilstand.
2. Wankele democratie
● Sociaaldemocratische regering wil na wapenstilstand een
parlementaire democratie opbouwen. I.p.v. een autoritair geregeerd
keizerrijk.
● Belangrijke voorwaarde voor parlementaire democratie is vertrouwen
van de bevolking, maar er is veel in Duitsland na wapenstilstand.
● Communistische KPD wil, net als in Rusland, een communistische
staat zonder parlement en politieke partijen.
-> Communisten proberen de macht te grijpen in Berlijn.
-> Opstand mislukt, maar sociaaldemocratische regering verhuist
naar stadje Weimar: Republiek van weimar wordt het dan een tijdje
genoemd.
● Behalve de communisten zijn ook andere groepen niet blij met de
parlementair democratie:
- Oude conservatieve elite wil terug naar de tijden van het
keizerrijk: met minder macht voor politieke partijen en meer
macht voor de elite.
, - Extreemrechtse nationalistische groepen zijn teleurgesteld
door de wapenstilstand. Ze vinden dat de nieuwe regering
Duitsland verraden heeft door zich over te geven.
(dolkstootlegende)
● Dolkstootlegende is een complottheorie: Duitse leger had Eerste
wereldoorlog kunnen winnen, maar het is verraden door de
sociaaldemocratische regering die de wapenstilstand tekende.
3. Hoge herstelbetalingen
● Na Eerste Wereldoorlog volgt Vrede van versailles (1919).
Belangrijkste bepalingen:
- Duitsland is schuldig voor het uitbreken van WO1.
- Duitsland moet grote herstelbetalingen betalen (vooral aan
Frankrijk).
- Duitsland moet grondgebied en koloniën afstaan.
- Duitsland mag slechts een klein leger hebben (zodat ze niet
weer kunnen beginnen).
Veel Duitsers voelen zich vernederd door deze bepalingen.
● Duitse economie lijdt onder herstelbetalingen en verlies van
grondstofrijke gebieden.
-> 1923: achterstand in betalingen
-> Frankrijk en België bezetten Ruhrgebied (economische hart van
Duitsland).
-> Staking Duitse arbeiders in Ruhrgebied.
-> Duitse regering drukt geld bij om lonen door te betalen omdat ze
de Duitse arbeiders supporten.
-> Hyperinflatie.
● Amerikanen komen met het Dawesplan in 1924:
- Herstelbetalingen koppelen aan draagkracht van Duitse
economie.
- Verstrekken van leningen aan Duitsland. Zo werden de leningen
via via weer terugbetaald aan de landen.
1924-1929: Economisch herstel zorgt voor een periode van stabiliteit
in Duitsland.
- Weinig regeringswisselingen.
- Groei van economie.
- Culturele bloei.
● Buitenlandse betrekkingen worden beter door verzoeningspolitiek
met Frankrijk:
1. Het einde van het Duitse keizerrijk
● 1914: Duitse keizerrijk neemt deel aan de Eerste Wereldoorlog.
Verwachting = Korte snelle oorlog die gewonnen gaat worden.
Realiteit = Uitzichtloze loopgravenoorlog met veel slachtoffers.
■ 1918: Oorlog verloopt niet goed voor Duitsland.
- Geallieerde (tegenstanders Duitsland) zeeblokkade zorgt voor
voedselschaarste.
- Duitsland verliest terrein. VS eisen democratische
hervormingen, voordat ze aan vredesonderhandelingen
beginnen.
Deze redenen zorgen ervoor dat in oktober 1918: Keizer Wilhelm II
stelt een nieuwe regering aan die vredesonderhandelingen moet
starten.
● Ondanks vredesonderhandelingen moet de Duitse vloot ten aanval
trekken tegen Britse vloot.
-> Duitse matrozen weigeren. Begin van een opstand.
-> Er komt een nieuwe sociaaldemocratische regering.
-> Keizer Wilhelm II treedt af. Duitsland wordt een Republiek.
-> Sociaaldemocratische regering tekent een wapenstilstand.
2. Wankele democratie
● Sociaaldemocratische regering wil na wapenstilstand een
parlementaire democratie opbouwen. I.p.v. een autoritair geregeerd
keizerrijk.
● Belangrijke voorwaarde voor parlementaire democratie is vertrouwen
van de bevolking, maar er is veel in Duitsland na wapenstilstand.
● Communistische KPD wil, net als in Rusland, een communistische
staat zonder parlement en politieke partijen.
-> Communisten proberen de macht te grijpen in Berlijn.
-> Opstand mislukt, maar sociaaldemocratische regering verhuist
naar stadje Weimar: Republiek van weimar wordt het dan een tijdje
genoemd.
● Behalve de communisten zijn ook andere groepen niet blij met de
parlementair democratie:
- Oude conservatieve elite wil terug naar de tijden van het
keizerrijk: met minder macht voor politieke partijen en meer
macht voor de elite.
, - Extreemrechtse nationalistische groepen zijn teleurgesteld
door de wapenstilstand. Ze vinden dat de nieuwe regering
Duitsland verraden heeft door zich over te geven.
(dolkstootlegende)
● Dolkstootlegende is een complottheorie: Duitse leger had Eerste
wereldoorlog kunnen winnen, maar het is verraden door de
sociaaldemocratische regering die de wapenstilstand tekende.
3. Hoge herstelbetalingen
● Na Eerste Wereldoorlog volgt Vrede van versailles (1919).
Belangrijkste bepalingen:
- Duitsland is schuldig voor het uitbreken van WO1.
- Duitsland moet grote herstelbetalingen betalen (vooral aan
Frankrijk).
- Duitsland moet grondgebied en koloniën afstaan.
- Duitsland mag slechts een klein leger hebben (zodat ze niet
weer kunnen beginnen).
Veel Duitsers voelen zich vernederd door deze bepalingen.
● Duitse economie lijdt onder herstelbetalingen en verlies van
grondstofrijke gebieden.
-> 1923: achterstand in betalingen
-> Frankrijk en België bezetten Ruhrgebied (economische hart van
Duitsland).
-> Staking Duitse arbeiders in Ruhrgebied.
-> Duitse regering drukt geld bij om lonen door te betalen omdat ze
de Duitse arbeiders supporten.
-> Hyperinflatie.
● Amerikanen komen met het Dawesplan in 1924:
- Herstelbetalingen koppelen aan draagkracht van Duitse
economie.
- Verstrekken van leningen aan Duitsland. Zo werden de leningen
via via weer terugbetaald aan de landen.
1924-1929: Economisch herstel zorgt voor een periode van stabiliteit
in Duitsland.
- Weinig regeringswisselingen.
- Groei van economie.
- Culturele bloei.
● Buitenlandse betrekkingen worden beter door verzoeningspolitiek
met Frankrijk:
