RELIGIE, ZINGEVING & LEVENSBESCHOUWING
H1. secularisatie, desecularisatie & globalisering....................................................................4
secularisatithese.................................................................................................................. 4
desecularisatie..................................................................................................................... 7
hersecularisering................................................................................................................. 7
globalisering........................................................................................................................ 8
& politiek: denkmodellen.......................................................................................................10
Methode............................................................................................................................. 10
problemen.......................................................................................................................... 14
conclusies.......................................................................................................................... 14
H3. geopolitiek van de orthodoxe kerken..............................................................................15
orthodoxe kerkgebouw......................................................................................................15
3 groter periodes................................................................................................................ 15
19e eeuw: nationalisme en etnicering.................................................................................20
oecumenisch patriachaat in modern turkije........................................................................21
patriarch bartholomeos 1 ( 1991- heden)...........................................................................22
relatie moskou – constaninopel.........................................................................................22
naar een grieks- slavisch schisma?...................................................................................23
gevolgen van russische invasie van 2022..........................................................................23
H4. Geopolitiek van de katholiek kerk (heilige stoel).............................................................24
internationale rol va H. stoel..............................................................................................24
rooms-katholieke kerk........................................................................................................24
rome: onwtikkeling.............................................................................................................25
ondanks crissisen overleeft pausdom................................................................................26
johannes 23e (1958 – 1963) en tweede vaticaanse concilie...............................................26
johannes paules 2e ( 1978 – 2005)....................................................................................27
fransiscus (2013 – heden) – jorge bergoglio......................................................................28
, vredesrol in oekraine.........................................................................................................30
H5. islam............................................................................................................................... 31
leven van mohammed.......................................................................................................32
historische kalifaten...........................................................................................................33
soennieten en sjieten.........................................................................................................34
kharidjieten........................................................................................................................ 36
glorie en neergang van de moslimwereled........................................................................37
reactie: islamitsiche stromingen.........................................................................................38
al queda en 9/11................................................................................................................ 39
de crisis in arabische wereld..............................................................................................40
De arabische lente 2011....................................................................................................40
islam= “godsdienst van het midden”..................................................................................41
H6. interreligieuze dialoog en vredesopbouw........................................................................42
religieus: bron van oorlog of van vrede?............................................................................42
sameneving van religies....................................................................................................42
middeleeuws voorloper van dialoog: fransiscus van assis (1182 – 1126)..........................44
vanaf de 19e eeuw.............................................................................................................44
idee van ‘interreligieuze dialoog’........................................................................................45
boost na 9/11 – islamitische zijde......................................................................................46
katholieke kerk: naar malta aetate.....................................................................................47
van nostra aetate naar assisi 1986....................................................................................48
fransiscus op arabische schiereiland.................................................................................50
H7. beschaving vh samenleven$...........................................................................................51
Kerststal in gemeentehuis in Holsbeek..............................................................................51
liberale seculiere democratie en samen-leven...................................................................51
bauman en de voortdurende conversatie...........................................................................53
rawls en de overlappende consensus................................................................................54
taylor en de reasonable accomodation..............................................................................54
discussies.......................................................................................................................... 55
,
, H1. SECULARISATIE, DESECULARISATIE & GLOBALISERING
SECULARISATITHESE
secularisatiethese: “rol van religie neemt af in moderne, geïndividualiseerde samenlevingen
met een liberale democratie, naarmate de levensstandaard toeneemt (mensen rijker
worden), een seculier-wetenschappelijk vertoog aan belang wint (hoe meer wetenschap aan
belang wint, hoe minder religie er nodig zal zijn), en de emancipatie van individuen en
groepen groeit (bv. Gelijkheid tussen man en vrouw)."
seculiere wetenschap betoog: hoe meer wetenschap aan belang wint, hoe
waarschijnlijker het is dat levensbeschouwing op termijn mss zal verdwijnen
religie was niet bestand tegen het proces van modernisering – met bijhorende
processen als urbanisatie, rationalisering, individualisering en democratisering
belang van godsdienst neemt af op twee gebieden
- maatschappelijk: religieuze instituten minder vat op sociale leven
o mensen kunnen hun leven ook uitbouwen buiten religieuze context
- individueel niveau: individuele zingeving relevant
o de rol van herinstitutionaliseerde religie is minder relevant, deze
geinstitutioanliseerde godsdiensten hebben minder grop op het leven
mensen stellen liever hun eigen religie samen, ze zijn er vandaag de
dag niet eenduiding (vb geloven in iets en tegelijkertijd agnost zijn)
Peter Burger: vader van securalisatietheorie
- 1967: The Sacred Canopy: elements of a sociological theory of religion
o een boek dat belangrijk is geweest om de secularisatiegedachte te duiden
- cultuuromslag: 1968: grote individuealisering & secularisatie
o diepgaande shift in de cultuuromslag ( vooral in de westerse werled) nvan
antiautoritaire houding ( gezag wordt in vraag gesteld)
o De steile val van het Godsgeloof en de achteruitgang van kerkbezoek in
traditioneel katholieke of protestantse landen, zeker vanaf de ‘culturele
revolutie’ van 1968, zetten de these kracht bij.
André Glucksman: Le troisème mort de Dieu
- aan het kruis
- begin vd verlichting ( rel ideëen verwateren)
- grote rampen van de twintigste eeuw (Verdun-Auschwitz-Rwanda) het geloof in een
voorzienige en goede God een definitieve knauw hadden gegeven.
o verdun: franse symbool van de grenzeloze slachtigen tijdens WO1
o auschwits: het dieptepunt van de europese wereldgeschiedenis, verbonden
met W02
o rwanda: genocide (afsluiting van vreselijke 20e eeuw)
H1. secularisatie, desecularisatie & globalisering....................................................................4
secularisatithese.................................................................................................................. 4
desecularisatie..................................................................................................................... 7
hersecularisering................................................................................................................. 7
globalisering........................................................................................................................ 8
& politiek: denkmodellen.......................................................................................................10
Methode............................................................................................................................. 10
problemen.......................................................................................................................... 14
conclusies.......................................................................................................................... 14
H3. geopolitiek van de orthodoxe kerken..............................................................................15
orthodoxe kerkgebouw......................................................................................................15
3 groter periodes................................................................................................................ 15
19e eeuw: nationalisme en etnicering.................................................................................20
oecumenisch patriachaat in modern turkije........................................................................21
patriarch bartholomeos 1 ( 1991- heden)...........................................................................22
relatie moskou – constaninopel.........................................................................................22
naar een grieks- slavisch schisma?...................................................................................23
gevolgen van russische invasie van 2022..........................................................................23
H4. Geopolitiek van de katholiek kerk (heilige stoel).............................................................24
internationale rol va H. stoel..............................................................................................24
rooms-katholieke kerk........................................................................................................24
rome: onwtikkeling.............................................................................................................25
ondanks crissisen overleeft pausdom................................................................................26
johannes 23e (1958 – 1963) en tweede vaticaanse concilie...............................................26
johannes paules 2e ( 1978 – 2005)....................................................................................27
fransiscus (2013 – heden) – jorge bergoglio......................................................................28
, vredesrol in oekraine.........................................................................................................30
H5. islam............................................................................................................................... 31
leven van mohammed.......................................................................................................32
historische kalifaten...........................................................................................................33
soennieten en sjieten.........................................................................................................34
kharidjieten........................................................................................................................ 36
glorie en neergang van de moslimwereled........................................................................37
reactie: islamitsiche stromingen.........................................................................................38
al queda en 9/11................................................................................................................ 39
de crisis in arabische wereld..............................................................................................40
De arabische lente 2011....................................................................................................40
islam= “godsdienst van het midden”..................................................................................41
H6. interreligieuze dialoog en vredesopbouw........................................................................42
religieus: bron van oorlog of van vrede?............................................................................42
sameneving van religies....................................................................................................42
middeleeuws voorloper van dialoog: fransiscus van assis (1182 – 1126)..........................44
vanaf de 19e eeuw.............................................................................................................44
idee van ‘interreligieuze dialoog’........................................................................................45
boost na 9/11 – islamitische zijde......................................................................................46
katholieke kerk: naar malta aetate.....................................................................................47
van nostra aetate naar assisi 1986....................................................................................48
fransiscus op arabische schiereiland.................................................................................50
H7. beschaving vh samenleven$...........................................................................................51
Kerststal in gemeentehuis in Holsbeek..............................................................................51
liberale seculiere democratie en samen-leven...................................................................51
bauman en de voortdurende conversatie...........................................................................53
rawls en de overlappende consensus................................................................................54
taylor en de reasonable accomodation..............................................................................54
discussies.......................................................................................................................... 55
,
, H1. SECULARISATIE, DESECULARISATIE & GLOBALISERING
SECULARISATITHESE
secularisatiethese: “rol van religie neemt af in moderne, geïndividualiseerde samenlevingen
met een liberale democratie, naarmate de levensstandaard toeneemt (mensen rijker
worden), een seculier-wetenschappelijk vertoog aan belang wint (hoe meer wetenschap aan
belang wint, hoe minder religie er nodig zal zijn), en de emancipatie van individuen en
groepen groeit (bv. Gelijkheid tussen man en vrouw)."
seculiere wetenschap betoog: hoe meer wetenschap aan belang wint, hoe
waarschijnlijker het is dat levensbeschouwing op termijn mss zal verdwijnen
religie was niet bestand tegen het proces van modernisering – met bijhorende
processen als urbanisatie, rationalisering, individualisering en democratisering
belang van godsdienst neemt af op twee gebieden
- maatschappelijk: religieuze instituten minder vat op sociale leven
o mensen kunnen hun leven ook uitbouwen buiten religieuze context
- individueel niveau: individuele zingeving relevant
o de rol van herinstitutionaliseerde religie is minder relevant, deze
geinstitutioanliseerde godsdiensten hebben minder grop op het leven
mensen stellen liever hun eigen religie samen, ze zijn er vandaag de
dag niet eenduiding (vb geloven in iets en tegelijkertijd agnost zijn)
Peter Burger: vader van securalisatietheorie
- 1967: The Sacred Canopy: elements of a sociological theory of religion
o een boek dat belangrijk is geweest om de secularisatiegedachte te duiden
- cultuuromslag: 1968: grote individuealisering & secularisatie
o diepgaande shift in de cultuuromslag ( vooral in de westerse werled) nvan
antiautoritaire houding ( gezag wordt in vraag gesteld)
o De steile val van het Godsgeloof en de achteruitgang van kerkbezoek in
traditioneel katholieke of protestantse landen, zeker vanaf de ‘culturele
revolutie’ van 1968, zetten de these kracht bij.
André Glucksman: Le troisème mort de Dieu
- aan het kruis
- begin vd verlichting ( rel ideëen verwateren)
- grote rampen van de twintigste eeuw (Verdun-Auschwitz-Rwanda) het geloof in een
voorzienige en goede God een definitieve knauw hadden gegeven.
o verdun: franse symbool van de grenzeloze slachtigen tijdens WO1
o auschwits: het dieptepunt van de europese wereldgeschiedenis, verbonden
met W02
o rwanda: genocide (afsluiting van vreselijke 20e eeuw)
