Océ François 2024-2025
Macro-economie
Inhoudsopgave
Module 1: Introductie.................................................................1
1. Wat is Macro-economie............................................................................................... 1
2. Economische stromingen............................................................................................ 1
2.1. Adam Smith.......................................................................................................... 2
2.2. Marxisme en Oostenrijkse school.........................................................................2
2.3. Cambridge school stroming..................................................................................2
2.4. Monetarisme........................................................................................................ 2
2.5. Moderne monetaire theorie..................................................................................2
Module 2: BBP & Inflatie............................................................3
1. De macro-economische kringloop...............................................................................3
2. Het BBP....................................................................................................................... 3
2.1. Definitie................................................................................................................ 3
2.2. Componenten van het BBP...................................................................................4
2.3. Andere maatstaven.............................................................................................. 4
2.4. BBP’s vergelijken..................................................................................................4
2.5. Reeël BBP en Nominaal BBP.................................................................................5
2.6. Limieten van het BBP........................................................................................... 6
3. Inflatie........................................................................................................................ 6
3.1. Definities.............................................................................................................. 6
3.2. Consumptieprijsindex/korf berekenen..................................................................6
3.3. Problemen met het meten van de CPI..................................................................7
3.4. Berekening van inflatie.........................................................................................8
3.5. Reeële rentevoet versus nominale rentevoet.......................................................9
Module 3: Economische groei...................................................10
1. Waarom zijn sommige landen rijk en anderen arm?.................................................10
1.1. Opdeling rijke landen en arme landen................................................................10
1.2. Economische groei............................................................................................. 10
1.3. Groeitheorie....................................................................................................... 11
1.4. Solow-swan model.............................................................................................. 12
1.5. Het endogene groeimodel..................................................................................14
Module 4: Werkloosheid...........................................................15
1. Definitie.................................................................................................................... 15
2. Hoe wordt werkloosheid gemeten.............................................................................15
3. Definities.................................................................................................................. 15
1
,Océ François 2024-2025
4. Graden...................................................................................................................... 16
5. Natuurlijke werkloosheid........................................................................................... 16
6. Oorzaken werkloosheid.............................................................................................17
6.1. Marktimperfecties binnen de neo-klassieke theorie...........................................18
6.2. Keynesiaanse theorie......................................................................................... 19
6.3. Neo-klassieke synthese......................................................................................19
6.4. Theorie van Marx................................................................................................ 19
7. Soorten werkloosheid............................................................................................... 19
8. Gevolgen/kosten van werkloosheid...........................................................................20
8.1. Voor het individu................................................................................................ 20
8.2. Voor de maatschappij......................................................................................... 20
Module 5: Sparen en investeren...............................................20
1. Sparen en investeren................................................................................................ 20
2. Het financiële systeem/Financiële markten..............................................................21
2.1. Markt voor obligaties.......................................................................................... 22
2.2. Markt voor aandelen.......................................................................................... 22
2.3. Financiële tussenpersonen.................................................................................23
2.3. Andere financiële producten...............................................................................23
3. Actuele waarde......................................................................................................... 23
3.1. Inleiding............................................................................................................. 23
3.2. Risico.................................................................................................................. 24
3.3. Beleid................................................................................................................. 25
Module 6: Het monetair systeem..............................................26
1. Geld.......................................................................................................................... 26
1.1. Definitie.............................................................................................................. 26
1.2. Geschiedenis van geld........................................................................................ 26
1.3. Functies van het geld......................................................................................... 27
1.4. Liquiditeit........................................................................................................... 27
1.5. Soorten geld....................................................................................................... 27
1.6. Geld in de economie........................................................................................... 27
1.7. Banken en geldaanbod.......................................................................................28
2. De rol van centrale banken.......................................................................................28
2.1. Het monetair beleid............................................................................................ 29
3. Inflatie...................................................................................................................... 29
3.1. Oorzaken inflatie................................................................................................ 30
3.2. Kosten van inflatie.............................................................................................. 32
3.3. Deflatie............................................................................................................... 33
Module 7: Open economie........................................................33
1. Introductie................................................................................................................ 33
2. Handel in goederen en diensten...............................................................................33
3. Internationale geldstromen.......................................................................................34
3. Internationale goederen en geldstomen...................................................................34
2
,Océ François 2024-2025
4. Wisselkoersen........................................................................................................... 35
4.1. Nominale wisselkoers......................................................................................... 35
4.2. Reële wisselkoers............................................................................................... 35
4.3. Wat bepaalt de wisselkoers................................................................................36
5. Beleid: de impact van overheidsbeleid in een open economie..................................39
5.1. Overheidsuitgaven (stijging of daling ervan)......................................................39
5.2. Handelsbeleid (importtarieven, importquota’s)..................................................40
5.3. Kapitaalvlucht (plotseling veel gelduitstroom door extremisme)........................41
Module 8: Conjunctuur.............................................................42
1. Introductie................................................................................................................ 42
2. Data Concepten........................................................................................................ 42
2.1. Procyclische en contracyclische variabelen........................................................42
2.2. Variabelen als indicator......................................................................................42
3. Oorzaken Conjunctuur.............................................................................................. 43
4. Conjunctuur modellen...............................................................................................44
4.1. Aanbodzijde........................................................................................................ 44
4.2. Vraagzijde.......................................................................................................... 44
4.3. Real-business cycle/Reële conjunctuur...............................................................45
4.4. Oefening............................................................................................................. 45
Module 9: IS-LM Model (Keynesiaanse theorie)..........................45
1. Introductie................................................................................................................ 45
1.1. Geaggregeerde vraag......................................................................................... 46
1.2. Full employment vs. Geagreggeerde vraag........................................................46
1.3. Geplande vs. Effectieve uitgaven.......................................................................46
1.4. Output kloof....................................................................................................... 46
1.5. Multiplicator-effect (examenvraag).....................................................................47
Module 10: Geaggregeerde vraag (GV) en aanbod (GA)..............47
1. Introductie................................................................................................................ 47
2. Korte termijn............................................................................................................. 47
3. De geaggregeerde vraag (GV of AV, van aggregated)..............................................48
4. Het geaggregeerd aanbod (GA of AA).......................................................................49
Module 11: Monetair en fiscaal beleid.......................................54
1. Monetair beleid......................................................................................................... 54
1.1. De vraag naar geld............................................................................................. 54
1.2. Geldaanbod........................................................................................................ 55
1.3. Link tussen rentevoet en AV-curve.....................................................................55
1.4. Monetair beleid: zet rentevoet via geldaanbod..................................................55
2. Fiscaal beleid............................................................................................................ 56
2.1. Overheidsuitgaven en belastingen.....................................................................56
3. Beleid om de economie te stabiliseren.....................................................................57
WPO 1..................................................................................... 58
3
,Océ François 2024-2025
WPO 2..................................................................................... 62
4
,Océ François 2024-2025
Module 1: Introductie
1. Wat is Macro-economie
Micro: beslissingen van individuele agenten (ondernemingen,
consumenten).
Meso: beslissingen op sector-niveau (industrie, onderwijs)
Macro: hoe micro en meso de economie vormen. Het bestudeert hoe alle
beslissingen samenkomen en de economie beïnvloeden (meestal in een
regio of land). Het is een wetenschap dat mensen bestudeert. De wereld
waarin deze mensen leven en beslissingen maken verandert.
2 stromingen: lange termijn (groei van een land) en korte termijn
(conjunctuur, inflatie, werkloosheid).
Mankiw & Taylor: “macroeconomics is the study of economy-wide
phenomena”, including inflation, unemployment and economic growth.
Leerdoelen: Macro-economische concepten snappen kennen en kunnen
berekenen, deze cijfers kunnen opzoeken en interpreteren.
Voor toekomstige economen: evoluties begrijpen en de gevolgen ervan
inschatten op bedrijfsniveau.
Controverse: macro-economen kunnen het verleden goed uitleggen maar
de toekomst moeilijk voorspellen. Verschillende economen hebben
verschillende vertrekpunten (economische stromen doorheen de tijd).
2. Economische stromingen
1
,Océ François 2024-2025
2.1. Adam Smith
Grondlegger economie: bestudeerde de economische groei (waarom
sommige landen rijk en andere arm). Nog geen economie en onderscheid
van micro en macro.
2.2. Marxisme en Oostenrijkse school
Industriële revolutie: twee tegenovergestelde stromingen.
Marxisme zegt dat er een strijd was tussen verschillende klasses en
productiefactoren (arbeid tov kapitaal).
Oostenrijkse school beweert dat de economie het beste functioneert als
het vrij gelaten wordt.
2.3. Cambridge school stroming
Crisis van de Jaren ’30 (John Maynard Keynes): grondlegger van de
economie en het beleid ervan. Hij is de eerste die naar het geheel kijkt en
niet naar de individuele beslissingen.
Markten zullen niet naar een evenwicht gaan als we het totale vrijheid
geven. Sommige jobs zijn er gewoon niet. De overheid heeft de
verantwoordelijkheid om werkgelegenheid te creëren door de vraag
naar goederen aan te zwengelen.
2.4. Monetarisme
Jaren ’80 (stagflatie): door de crisis van olie in de jaren ’70 is stagflatie
ontstaan. Zowel de werkloosheid als inflatie (prijzen) stijgen op hetzelfde
moment geldhoeveelheid bepaalt de inflatie.
Chicago school en nieuw Keynesiaanse school stromingen zijn het eens
over het feit dat inflatie ontstaat door hoeveel geld in de omvang is.
Hoe meer geld in de economie, hoe meer de inflatie.
Chicago school denkt wel dat markten vrijlaten het beste is.
Keynesiaanse denkt andersom. In landen met een sterke munt kan de
overheid altijd geld bijprinten zonder altijd inflatie te creëren.
2.5. Moderne monetaire theorie
Crisis 2008: >10 jaar lage groei en lage inflatie. Wordt hevig bekritiseert
want sinds 2021 terug hoge inflatie. Nu een evenwicht tussen vrijheid van
markten en controle door de overheid.
Theorie en empirie: we kunnen een theoretische verwachting hebben over
de economie in de toekomst (bv werkloosheid laag, stijgende inflatie). Die
theorie wordt getoetst op de werkelijkheid (empirie). Het is moeilijk te
weten welke theorieën zullen blijven.
2
,Océ François 2024-2025
Module 2: BBP & Inflatie
1. De macro-economische kringloop
Dit zijn alle consumptie-beslissingen van huishoudens productie-
beslissingen van bedrijven. Ze vormen samen een kringloop. Een deel van
de productie zal niet geconsumeerd worden maar aan het buitenland
verkocht worden.
Bedrijven: verkopen goederen en diensten in ruil voor inkomen en kopen
productiefactoren in ruil voor loon en rente (=BBP).
Huishoudens: kopen goederen en diensten (consumptie) in ruil voor geld
en bieden arbeid, kapitaal en land aan in ruil voor inkomen (=BBP).
2. Het BBP
2.1. Definitie
Dit is de marktwaarde van alle finale goederen en diensten die
geproduceerd worden in een land binnen een bepaalde periode.
Marktwaarde: het bedrag dat mensen bereid zijn te betalen (nut van
goederen en diensten). Sommige merken zijn veel duurder dan andere
merken. De duurdere merken dragen x aantal keer meer bij aan het
BBP dan andere merken. Niet elke marktwaarde is makkelijk te bepalen
(groenten uit moestuin, prostitutie dat bij ons wel legaal is maar in
andere landen niet, zwartwerk, huishoudelijke taken, marktwaarde van
huur vs eigendom).
Alle finale goederen en diensten die geproduceerd worden: enkel de
prijs van het finaal product wordt meegeteld, de prijzen van
3
,Océ François 2024-2025
voorgaande grondstoffen etc zitten er al in berekend. Goederen en
diensten zijn zowel tastbaar al ontastbaar. Ze moeten ook
geproduceerd zijn (niet tweedehands).
In een land: een Belg die in Luxemburg werkt telt voor het BBP van
Luxemburg.
Binnen een bepaalde periode: meestal 1 jaar, soms kwartaalcijfers om
vergelijkingen mogelijk te maken en een aangepast aan seizoentrends.
2.2. Componenten van het BBP
Macro-economie is geïnterresseerd in de algemene welvaart van een land.
BBP is de meest gebruikte maatstaf. Hoe hoger deze is, hoe meer
goederen en diensten inwoners van een land kunnen kopen en hoe groter
het algemeen nut van de bevolking.
In een gesloten economie, zonder overheid en financiële instellingen:
de totale inkomsten, uitgaven, productie van iedereen in een land.
In een open economie met overheid en financiële instelingen: Y C
(consumptie van huishouden) + I (Investeringen van bedrijven,
inventarissen dus wat niet werd verkocht/geconsumeerd, gezinnen die
vastgoed kopen) + G (Government uitgaves zoals uitkeringen) + NX
(Netto-export zijnde de totale export, dus goederen in België
geproduceerd maar verkocht in het buitenland, min de totale import).
Lekken en injecties uit en in het BBP in een land met overheid en
financiële instellingen):
Lekken: belastingen, sparen, import.
Injecties: overheidsuitgaven, investeringen, export.
2.3. Andere maatstaven
Bruto Nationaal Inkomen (BNI): BBP + inkomen van Belgen geproduceerd
in buitenland – inkomen van buitenlanders geproduceerd in België.
Nationaal Inkomen (NI): BNI – belastingen + subsidies.
Persoonlijk inkomen (PI, dus NI uitgekeerd aan gezinnen): BNI – inkomen
van bedrijven + inkomsten uit overheidsmiddelen.
Beschikbaar Inkomen (BI): PI – belastingen.
2.4. BBP’s vergelijken
Via data.worldbank.org: Amerikaanse site.
BBP China (30x die van België): $17.794.783 (miljoen)
BBP België: $644.783 (miljoen)
BBP van bepaalde landen vergelijken: corrigeren voor het aantal
inwoners van de landen. China is daarom niet per sé meer welvarend.
BBP/Capita China: $12.614
BBP/Capita België: $54.701, verschil van $3.894 in 2022.
4
,Océ François 2024-2025
Dit is het gemiddelde inkomen per capita op één jaar.
BBP: aantal verkochte goederen en diensten x marktprijs. Als het BBP
hoog ligt, is het aantal verkochte goederen hoog en/of de prijs ervan
ook.
Conclusie: België is veel meer welvarend dan China.
2.5. Reeël BBP en Nominaal BBP
We zijn voornamelijk geïnteresseerd in de verschillen in goederen en
diensten.
Reeël BBP: moesten de prijzen van een bepaald jaar niet gewijzigd zijn tov
het basisjaar. BBP in constante prijzen.
Nominaal BBP / BBP deflator.
Nominaal BBP: houdt wel rekening met inflatie. De prijs gaat variëren.
Hoeveelheid x prijs van alle productien en diensten en ze vervolgens
optellen.
BBP per capita is gestegen van één jaar naar het andere door inflatie. De
marktwaarde stijgt waardoor de prijzen stijgen en als conclusie het BBP
dan ook. Een andere mogelijkheid is door meer te produceren of te
verkopen (marktprijs*geproduceerde goederen).
BBP deflator: impliciet prijsniveau.
(Nominaal BBP / Reël BBP) / 100.
Berekeningen:
Jaar Prijs Hoeveelheid Prijs kg Hoeveelheid
croissant croissant koffie koffie
2021 1 1000 20 50
2022 1,2 1500 25 100
2023 1,5 1200 30 150
Nominaal BBP:
2021 (1 x 1000) + (20 x 50) = 2000
2022 (1,2 x 1500) + (25 x 100) = 4300
2023 (1,5 x1200) + (30 x 150) = 6300
Reeël BBP (basis 2021):
2021 2000 (het is het basisjaar dus de prijzen veranderen niet
2022 (1 x 1500) + (20 x 100) = 3500
2023 (1 x 1200) + (20 x 150) = 4200
BBP Deflator:
2021 () x 100 = 100
5
, Océ François 2024-2025
2022 () x 100 = 123
2023 () x 100 = 150, dus gestegen met 50% (1 euro is 1,50
euro geworden)
BBP Groei: We hebben het altijd over reeël BBP omdat we niet bezig zijn
met inflatie maar eerder met de hoeveelheid die geproduceerd en
geconsumeerd wordt. Groei wordt berekend op basis van het reële BBP.
Groeivoet BBP in jaar T = (BBP jaar T – BBP jaar T – 1 / BBP jaar T – 1) x
100.
2.6. Limieten van het BBP
BBP is geen perfecte maatstaf voor welvaart. Het heeft zijn limieten. Meer
productie heeft nadelen. Het houdt geen rekening met:
- Vrije tijd: wat je doet in jouw vrije tijd zorgt ook voor welzijn maar zit
niet in het BBP.
- Huishoudelijk: de strijk met dienstencheques zit in het BBP, terwijl als je
het zelf doet niet terwijl het hetzelfde resultaat heeft op jouw welzijn.
- Vrijwilligerswerk: al het onbetaalde werk zorgt ook voor welvaart maar
zit niet in het BBP.
- Het milieu: hoe hoger het BBP, hoe meer vervuiling
- Inkomensverdeling: houdt geen rekening met inkomensverdeling (1
iemand met al het inkomen en al de rest niets of iedereen hetzelfde,
houdt geen rekening met eerlijkheid).
Geld maakt niet gelukkig maar een hoger inkomen zorgt er wel voor dat
mensen meer tijd en mogelijkheden hebben voor meer vrije tijd, een
betere gezondheidszorg, etc.
3. Inflatie
3.1. Definities
Kosten voor onderhoud (cost of living): hoeveel iemand moet uitgeven om
dezelfde levensstandaard te behouden.
Prijsniveau: een momentopname voor goederen en diensten in een
economie op een gegeven moment.
Consumptieprijsindex (CPI): een maatstaf van de prijzen van een
representatieve (gekocht door de typische consument) korf goederen en
diensten.
Inflatie: percentuele verandering in de CPI in vergelijking met de vorige
periode.
3.2. Consumptieprijsindex/korf berekenen
1. Er wordt bepaald wat er in de korf komt.
6
Macro-economie
Inhoudsopgave
Module 1: Introductie.................................................................1
1. Wat is Macro-economie............................................................................................... 1
2. Economische stromingen............................................................................................ 1
2.1. Adam Smith.......................................................................................................... 2
2.2. Marxisme en Oostenrijkse school.........................................................................2
2.3. Cambridge school stroming..................................................................................2
2.4. Monetarisme........................................................................................................ 2
2.5. Moderne monetaire theorie..................................................................................2
Module 2: BBP & Inflatie............................................................3
1. De macro-economische kringloop...............................................................................3
2. Het BBP....................................................................................................................... 3
2.1. Definitie................................................................................................................ 3
2.2. Componenten van het BBP...................................................................................4
2.3. Andere maatstaven.............................................................................................. 4
2.4. BBP’s vergelijken..................................................................................................4
2.5. Reeël BBP en Nominaal BBP.................................................................................5
2.6. Limieten van het BBP........................................................................................... 6
3. Inflatie........................................................................................................................ 6
3.1. Definities.............................................................................................................. 6
3.2. Consumptieprijsindex/korf berekenen..................................................................6
3.3. Problemen met het meten van de CPI..................................................................7
3.4. Berekening van inflatie.........................................................................................8
3.5. Reeële rentevoet versus nominale rentevoet.......................................................9
Module 3: Economische groei...................................................10
1. Waarom zijn sommige landen rijk en anderen arm?.................................................10
1.1. Opdeling rijke landen en arme landen................................................................10
1.2. Economische groei............................................................................................. 10
1.3. Groeitheorie....................................................................................................... 11
1.4. Solow-swan model.............................................................................................. 12
1.5. Het endogene groeimodel..................................................................................14
Module 4: Werkloosheid...........................................................15
1. Definitie.................................................................................................................... 15
2. Hoe wordt werkloosheid gemeten.............................................................................15
3. Definities.................................................................................................................. 15
1
,Océ François 2024-2025
4. Graden...................................................................................................................... 16
5. Natuurlijke werkloosheid........................................................................................... 16
6. Oorzaken werkloosheid.............................................................................................17
6.1. Marktimperfecties binnen de neo-klassieke theorie...........................................18
6.2. Keynesiaanse theorie......................................................................................... 19
6.3. Neo-klassieke synthese......................................................................................19
6.4. Theorie van Marx................................................................................................ 19
7. Soorten werkloosheid............................................................................................... 19
8. Gevolgen/kosten van werkloosheid...........................................................................20
8.1. Voor het individu................................................................................................ 20
8.2. Voor de maatschappij......................................................................................... 20
Module 5: Sparen en investeren...............................................20
1. Sparen en investeren................................................................................................ 20
2. Het financiële systeem/Financiële markten..............................................................21
2.1. Markt voor obligaties.......................................................................................... 22
2.2. Markt voor aandelen.......................................................................................... 22
2.3. Financiële tussenpersonen.................................................................................23
2.3. Andere financiële producten...............................................................................23
3. Actuele waarde......................................................................................................... 23
3.1. Inleiding............................................................................................................. 23
3.2. Risico.................................................................................................................. 24
3.3. Beleid................................................................................................................. 25
Module 6: Het monetair systeem..............................................26
1. Geld.......................................................................................................................... 26
1.1. Definitie.............................................................................................................. 26
1.2. Geschiedenis van geld........................................................................................ 26
1.3. Functies van het geld......................................................................................... 27
1.4. Liquiditeit........................................................................................................... 27
1.5. Soorten geld....................................................................................................... 27
1.6. Geld in de economie........................................................................................... 27
1.7. Banken en geldaanbod.......................................................................................28
2. De rol van centrale banken.......................................................................................28
2.1. Het monetair beleid............................................................................................ 29
3. Inflatie...................................................................................................................... 29
3.1. Oorzaken inflatie................................................................................................ 30
3.2. Kosten van inflatie.............................................................................................. 32
3.3. Deflatie............................................................................................................... 33
Module 7: Open economie........................................................33
1. Introductie................................................................................................................ 33
2. Handel in goederen en diensten...............................................................................33
3. Internationale geldstromen.......................................................................................34
3. Internationale goederen en geldstomen...................................................................34
2
,Océ François 2024-2025
4. Wisselkoersen........................................................................................................... 35
4.1. Nominale wisselkoers......................................................................................... 35
4.2. Reële wisselkoers............................................................................................... 35
4.3. Wat bepaalt de wisselkoers................................................................................36
5. Beleid: de impact van overheidsbeleid in een open economie..................................39
5.1. Overheidsuitgaven (stijging of daling ervan)......................................................39
5.2. Handelsbeleid (importtarieven, importquota’s)..................................................40
5.3. Kapitaalvlucht (plotseling veel gelduitstroom door extremisme)........................41
Module 8: Conjunctuur.............................................................42
1. Introductie................................................................................................................ 42
2. Data Concepten........................................................................................................ 42
2.1. Procyclische en contracyclische variabelen........................................................42
2.2. Variabelen als indicator......................................................................................42
3. Oorzaken Conjunctuur.............................................................................................. 43
4. Conjunctuur modellen...............................................................................................44
4.1. Aanbodzijde........................................................................................................ 44
4.2. Vraagzijde.......................................................................................................... 44
4.3. Real-business cycle/Reële conjunctuur...............................................................45
4.4. Oefening............................................................................................................. 45
Module 9: IS-LM Model (Keynesiaanse theorie)..........................45
1. Introductie................................................................................................................ 45
1.1. Geaggregeerde vraag......................................................................................... 46
1.2. Full employment vs. Geagreggeerde vraag........................................................46
1.3. Geplande vs. Effectieve uitgaven.......................................................................46
1.4. Output kloof....................................................................................................... 46
1.5. Multiplicator-effect (examenvraag).....................................................................47
Module 10: Geaggregeerde vraag (GV) en aanbod (GA)..............47
1. Introductie................................................................................................................ 47
2. Korte termijn............................................................................................................. 47
3. De geaggregeerde vraag (GV of AV, van aggregated)..............................................48
4. Het geaggregeerd aanbod (GA of AA).......................................................................49
Module 11: Monetair en fiscaal beleid.......................................54
1. Monetair beleid......................................................................................................... 54
1.1. De vraag naar geld............................................................................................. 54
1.2. Geldaanbod........................................................................................................ 55
1.3. Link tussen rentevoet en AV-curve.....................................................................55
1.4. Monetair beleid: zet rentevoet via geldaanbod..................................................55
2. Fiscaal beleid............................................................................................................ 56
2.1. Overheidsuitgaven en belastingen.....................................................................56
3. Beleid om de economie te stabiliseren.....................................................................57
WPO 1..................................................................................... 58
3
,Océ François 2024-2025
WPO 2..................................................................................... 62
4
,Océ François 2024-2025
Module 1: Introductie
1. Wat is Macro-economie
Micro: beslissingen van individuele agenten (ondernemingen,
consumenten).
Meso: beslissingen op sector-niveau (industrie, onderwijs)
Macro: hoe micro en meso de economie vormen. Het bestudeert hoe alle
beslissingen samenkomen en de economie beïnvloeden (meestal in een
regio of land). Het is een wetenschap dat mensen bestudeert. De wereld
waarin deze mensen leven en beslissingen maken verandert.
2 stromingen: lange termijn (groei van een land) en korte termijn
(conjunctuur, inflatie, werkloosheid).
Mankiw & Taylor: “macroeconomics is the study of economy-wide
phenomena”, including inflation, unemployment and economic growth.
Leerdoelen: Macro-economische concepten snappen kennen en kunnen
berekenen, deze cijfers kunnen opzoeken en interpreteren.
Voor toekomstige economen: evoluties begrijpen en de gevolgen ervan
inschatten op bedrijfsniveau.
Controverse: macro-economen kunnen het verleden goed uitleggen maar
de toekomst moeilijk voorspellen. Verschillende economen hebben
verschillende vertrekpunten (economische stromen doorheen de tijd).
2. Economische stromingen
1
,Océ François 2024-2025
2.1. Adam Smith
Grondlegger economie: bestudeerde de economische groei (waarom
sommige landen rijk en andere arm). Nog geen economie en onderscheid
van micro en macro.
2.2. Marxisme en Oostenrijkse school
Industriële revolutie: twee tegenovergestelde stromingen.
Marxisme zegt dat er een strijd was tussen verschillende klasses en
productiefactoren (arbeid tov kapitaal).
Oostenrijkse school beweert dat de economie het beste functioneert als
het vrij gelaten wordt.
2.3. Cambridge school stroming
Crisis van de Jaren ’30 (John Maynard Keynes): grondlegger van de
economie en het beleid ervan. Hij is de eerste die naar het geheel kijkt en
niet naar de individuele beslissingen.
Markten zullen niet naar een evenwicht gaan als we het totale vrijheid
geven. Sommige jobs zijn er gewoon niet. De overheid heeft de
verantwoordelijkheid om werkgelegenheid te creëren door de vraag
naar goederen aan te zwengelen.
2.4. Monetarisme
Jaren ’80 (stagflatie): door de crisis van olie in de jaren ’70 is stagflatie
ontstaan. Zowel de werkloosheid als inflatie (prijzen) stijgen op hetzelfde
moment geldhoeveelheid bepaalt de inflatie.
Chicago school en nieuw Keynesiaanse school stromingen zijn het eens
over het feit dat inflatie ontstaat door hoeveel geld in de omvang is.
Hoe meer geld in de economie, hoe meer de inflatie.
Chicago school denkt wel dat markten vrijlaten het beste is.
Keynesiaanse denkt andersom. In landen met een sterke munt kan de
overheid altijd geld bijprinten zonder altijd inflatie te creëren.
2.5. Moderne monetaire theorie
Crisis 2008: >10 jaar lage groei en lage inflatie. Wordt hevig bekritiseert
want sinds 2021 terug hoge inflatie. Nu een evenwicht tussen vrijheid van
markten en controle door de overheid.
Theorie en empirie: we kunnen een theoretische verwachting hebben over
de economie in de toekomst (bv werkloosheid laag, stijgende inflatie). Die
theorie wordt getoetst op de werkelijkheid (empirie). Het is moeilijk te
weten welke theorieën zullen blijven.
2
,Océ François 2024-2025
Module 2: BBP & Inflatie
1. De macro-economische kringloop
Dit zijn alle consumptie-beslissingen van huishoudens productie-
beslissingen van bedrijven. Ze vormen samen een kringloop. Een deel van
de productie zal niet geconsumeerd worden maar aan het buitenland
verkocht worden.
Bedrijven: verkopen goederen en diensten in ruil voor inkomen en kopen
productiefactoren in ruil voor loon en rente (=BBP).
Huishoudens: kopen goederen en diensten (consumptie) in ruil voor geld
en bieden arbeid, kapitaal en land aan in ruil voor inkomen (=BBP).
2. Het BBP
2.1. Definitie
Dit is de marktwaarde van alle finale goederen en diensten die
geproduceerd worden in een land binnen een bepaalde periode.
Marktwaarde: het bedrag dat mensen bereid zijn te betalen (nut van
goederen en diensten). Sommige merken zijn veel duurder dan andere
merken. De duurdere merken dragen x aantal keer meer bij aan het
BBP dan andere merken. Niet elke marktwaarde is makkelijk te bepalen
(groenten uit moestuin, prostitutie dat bij ons wel legaal is maar in
andere landen niet, zwartwerk, huishoudelijke taken, marktwaarde van
huur vs eigendom).
Alle finale goederen en diensten die geproduceerd worden: enkel de
prijs van het finaal product wordt meegeteld, de prijzen van
3
,Océ François 2024-2025
voorgaande grondstoffen etc zitten er al in berekend. Goederen en
diensten zijn zowel tastbaar al ontastbaar. Ze moeten ook
geproduceerd zijn (niet tweedehands).
In een land: een Belg die in Luxemburg werkt telt voor het BBP van
Luxemburg.
Binnen een bepaalde periode: meestal 1 jaar, soms kwartaalcijfers om
vergelijkingen mogelijk te maken en een aangepast aan seizoentrends.
2.2. Componenten van het BBP
Macro-economie is geïnterresseerd in de algemene welvaart van een land.
BBP is de meest gebruikte maatstaf. Hoe hoger deze is, hoe meer
goederen en diensten inwoners van een land kunnen kopen en hoe groter
het algemeen nut van de bevolking.
In een gesloten economie, zonder overheid en financiële instellingen:
de totale inkomsten, uitgaven, productie van iedereen in een land.
In een open economie met overheid en financiële instelingen: Y C
(consumptie van huishouden) + I (Investeringen van bedrijven,
inventarissen dus wat niet werd verkocht/geconsumeerd, gezinnen die
vastgoed kopen) + G (Government uitgaves zoals uitkeringen) + NX
(Netto-export zijnde de totale export, dus goederen in België
geproduceerd maar verkocht in het buitenland, min de totale import).
Lekken en injecties uit en in het BBP in een land met overheid en
financiële instellingen):
Lekken: belastingen, sparen, import.
Injecties: overheidsuitgaven, investeringen, export.
2.3. Andere maatstaven
Bruto Nationaal Inkomen (BNI): BBP + inkomen van Belgen geproduceerd
in buitenland – inkomen van buitenlanders geproduceerd in België.
Nationaal Inkomen (NI): BNI – belastingen + subsidies.
Persoonlijk inkomen (PI, dus NI uitgekeerd aan gezinnen): BNI – inkomen
van bedrijven + inkomsten uit overheidsmiddelen.
Beschikbaar Inkomen (BI): PI – belastingen.
2.4. BBP’s vergelijken
Via data.worldbank.org: Amerikaanse site.
BBP China (30x die van België): $17.794.783 (miljoen)
BBP België: $644.783 (miljoen)
BBP van bepaalde landen vergelijken: corrigeren voor het aantal
inwoners van de landen. China is daarom niet per sé meer welvarend.
BBP/Capita China: $12.614
BBP/Capita België: $54.701, verschil van $3.894 in 2022.
4
,Océ François 2024-2025
Dit is het gemiddelde inkomen per capita op één jaar.
BBP: aantal verkochte goederen en diensten x marktprijs. Als het BBP
hoog ligt, is het aantal verkochte goederen hoog en/of de prijs ervan
ook.
Conclusie: België is veel meer welvarend dan China.
2.5. Reeël BBP en Nominaal BBP
We zijn voornamelijk geïnteresseerd in de verschillen in goederen en
diensten.
Reeël BBP: moesten de prijzen van een bepaald jaar niet gewijzigd zijn tov
het basisjaar. BBP in constante prijzen.
Nominaal BBP / BBP deflator.
Nominaal BBP: houdt wel rekening met inflatie. De prijs gaat variëren.
Hoeveelheid x prijs van alle productien en diensten en ze vervolgens
optellen.
BBP per capita is gestegen van één jaar naar het andere door inflatie. De
marktwaarde stijgt waardoor de prijzen stijgen en als conclusie het BBP
dan ook. Een andere mogelijkheid is door meer te produceren of te
verkopen (marktprijs*geproduceerde goederen).
BBP deflator: impliciet prijsniveau.
(Nominaal BBP / Reël BBP) / 100.
Berekeningen:
Jaar Prijs Hoeveelheid Prijs kg Hoeveelheid
croissant croissant koffie koffie
2021 1 1000 20 50
2022 1,2 1500 25 100
2023 1,5 1200 30 150
Nominaal BBP:
2021 (1 x 1000) + (20 x 50) = 2000
2022 (1,2 x 1500) + (25 x 100) = 4300
2023 (1,5 x1200) + (30 x 150) = 6300
Reeël BBP (basis 2021):
2021 2000 (het is het basisjaar dus de prijzen veranderen niet
2022 (1 x 1500) + (20 x 100) = 3500
2023 (1 x 1200) + (20 x 150) = 4200
BBP Deflator:
2021 () x 100 = 100
5
, Océ François 2024-2025
2022 () x 100 = 123
2023 () x 100 = 150, dus gestegen met 50% (1 euro is 1,50
euro geworden)
BBP Groei: We hebben het altijd over reeël BBP omdat we niet bezig zijn
met inflatie maar eerder met de hoeveelheid die geproduceerd en
geconsumeerd wordt. Groei wordt berekend op basis van het reële BBP.
Groeivoet BBP in jaar T = (BBP jaar T – BBP jaar T – 1 / BBP jaar T – 1) x
100.
2.6. Limieten van het BBP
BBP is geen perfecte maatstaf voor welvaart. Het heeft zijn limieten. Meer
productie heeft nadelen. Het houdt geen rekening met:
- Vrije tijd: wat je doet in jouw vrije tijd zorgt ook voor welzijn maar zit
niet in het BBP.
- Huishoudelijk: de strijk met dienstencheques zit in het BBP, terwijl als je
het zelf doet niet terwijl het hetzelfde resultaat heeft op jouw welzijn.
- Vrijwilligerswerk: al het onbetaalde werk zorgt ook voor welvaart maar
zit niet in het BBP.
- Het milieu: hoe hoger het BBP, hoe meer vervuiling
- Inkomensverdeling: houdt geen rekening met inkomensverdeling (1
iemand met al het inkomen en al de rest niets of iedereen hetzelfde,
houdt geen rekening met eerlijkheid).
Geld maakt niet gelukkig maar een hoger inkomen zorgt er wel voor dat
mensen meer tijd en mogelijkheden hebben voor meer vrije tijd, een
betere gezondheidszorg, etc.
3. Inflatie
3.1. Definities
Kosten voor onderhoud (cost of living): hoeveel iemand moet uitgeven om
dezelfde levensstandaard te behouden.
Prijsniveau: een momentopname voor goederen en diensten in een
economie op een gegeven moment.
Consumptieprijsindex (CPI): een maatstaf van de prijzen van een
representatieve (gekocht door de typische consument) korf goederen en
diensten.
Inflatie: percentuele verandering in de CPI in vergelijking met de vorige
periode.
3.2. Consumptieprijsindex/korf berekenen
1. Er wordt bepaald wat er in de korf komt.
6
