Samenvatting Religie, zingeving en levensbeschouwing

Samenvatting Religie en Zingeving


Les spirituele dimensie

- Rol van spirituele dimensie:
o Zorg en spiritualiteit met elkaar verweven (beetje
ondergesneeuwd door ingang technologie en snelle
ontwikkeling technologische wetenschappen)
o In palliatieve zorg: pijn ook sociaal, emotioneel of spiritueel ->
nadruk op zorg voor de 4 dimensies van het mens zijn ->
biopsychosociaalspiritueel model; WHO includeert spiritualiteit
ook in resolutie over palliatieve zorgen
o Spiritual care studies (vanuit interdisciplinair perspectief of 1e
lijn) vs chaplaincy studies (door specialisten in spirituele zorg)
 besluiten:
 Zinbeleving, spiritualiteit en religie maken deel uit van
dagelijks levens
 Spirituele dimensie speelt centrale complexe rol in
ervaring van ernstige ziekte bij patiënt en naasten
 Acute situaties in gezondheid en welzijn brengen
spirituele en religieuze noden voort
 Spiritualiteit en religie zijn essentieel in coping en
negatieve coping zorgt voor slechtere resultaten van
behandeling en zorg
 QoL en patiëntvoldoening zijn hoger als er spirituele zorg
gebeurt
 Spirituele dimensie beïnvloedt besluitvorming in
behandeling en uitvoeren van besluiten
o Tracy Balboni (Harvard):
 Integreer spiritual care in zorg voor patiënten met
ernstige ziekte
 Integreer spiritual care in de opleiding van
interdisciplinaire teams die zorgen voor patiënten met
een ernstige ziekte
 Includeer speciale beoefenaars van de spiritual care in
de zorg voor patiënten met een ernstige ziekte
 Incorporeer patient-centered en evidence-based aanpak
voor spiritual community associaties -> betere patient
en population health outcomes
 Verhoog awareness onder zorg professionals van bewijs
dat spiritual community protectieve eigenschappen heeft

,  Erken spirtualiteit als een sociale factor geassocieerd
met zorg in onderzoek, community assessments en
program implementation

o Consensusdefinitie van spiritualiteit door Christina
Puchalski: spiritualiteit is een dynamisch en intrinsiek aspect
van humaniteit (het mens zijn), het is universeel; personen
zoeken erdoor naar ultieme betekenis, zin, doel en het
transcendente; zin ervaren gebeurt door relaties tot zichzelf,
familie, anderen, gemeenschap, natuur en het
betekenisvolle/heilige; het wordt geuit dmv geloof, waarden,
tradities en praktijken
o Spirituele dimensie als dragende dimensie van de 4 dimensies
van de mens (fysische, sociale, emotionele en spirituele)) ->
functioneren nooit los van elkaar en beïnvloeden elkaar
voortdurend vb sportprestatie of sportblessure
o Spirituele dimensie = manier waarop de mens zich verbindt
met zichzelf, de tijd, de natuur, met anderen en met het
betekenisvolle of het sacale -> religie (religare = verbinden):
verbinding met zichzelf, de anderen en God
o Horizonatle transcendentie = ontsnappen in vriendschap/liefde
vs vertical = overstijgende/religieuze
o Elke mens (universeel) kan hopen of wanhopen in de
verbindingen en elke mens heeft het vermogen open te staan
voor wat hem of haar overstijgt (niet elk op dezelfde manier) -
> mogelijkheid tot een religieuze laag
o Spirituele dimensie van de mens gaat over zin zoeken, zin
beleven, zin ontvangen, zin geven, zin verliezen en geen zin
vinden
o Spirituele dimensie is steeds actief (er voortdurend mee bezig,
vaak onbewust) en bij zinuitspraken is er verhoogde activiteit -
> uiteindelijke doel om een zo zinvol mogelijk leven te hebben
geleid
o Pas als je leven in volheid of schoonheid ervaart of wanneer je
geconfronteerd wordt met broosheid of eindigheid van het
leven, word je scherp bewust van je activiteit van de spirituele
dimensie -> verdieping van spiritualiteit door die
ervaringen/ontstaan spirituele pijn = beïnvloed door zowel
interne als externe factoren
o Uitdaging = uitdrukkingswijze spirituele dimensie: steeds
minder religieuze of spirituele taal om over spirituele noden en
krachtbronnen te spreken -> meer gevoelstaal

, “euthanasiatalk”, uiting via andere dimensies of via symbolen
of beelden
- Verhoogde activiteit van de spirituele dimensie vanuit zindeficiëntie -
> symptomen:
o Uitspraken rond zinverlies of zinvragen (vaak met dubbele
laag) -> reageer vanuit empathie en betrokkenheid en ga het
gesprek verder aan, niet enkel ingaan op fysieke
 Na een reflectie (als ze daar aan toekomen) worden hun
waarden bevestigd of herschikt (waarden = uitingen van
wat mensen in het leven zinvol vinden) bv Jimmy Fallon;
soms ook nieuwe kernwaarden
 Frankl vanuit concentratiekampen: zinvervulling is
hoogste drijfveer van het menselijk bestaan <->
driehoek van Maslow (eerst moeten basale noden
vervuld zijn)
o Ervaring van onmacht, controleverlies of onvermogen situatie
aan te pakken/op te lossen
o Uitspraken rond hoop of wanhoop: hoop doet leven, mens kan
niet leven zonder perspectief
o Uiten van spirituele noden (op zoek zijn naar meer zin)
 Carla Hermann 6 categorieën van spirituele noden: nood
aan controle en inbreng, nood aan positiviteit, nood aan
aanwezigheid en contact, nood om af te ronden, nood
aan geloof en religie, nood om verbonden te zijn met de
natuur
o Uitdrukkelijker gebruik van spirituele krachtbronnen (zoals
verbondenheid natuur, geloof, …)
o Ervaring van existentieel schuldgevoel= niet inlossen van
verwachtingen en doelen van de mens waarop hij/zij identiteit
bouwt, mens kan niet zijn wat hij verwacht te zijn -> breuklijn
existentiële laag en spirituele dimensie -> schuldgevoel niet
weg te redereneren met rationale argumenten, vraagt tijd en
ruimte
- Dynamiek van vragen en uitspraken rond zin en rol van onmacht
o Bekendste zinvraag = “waarom-vraag” -> machteloosheid en
gevoel van onrecht
o Ook toehoorder onmacht: geen onmiddellijk antwoord of
zinloosheid kan men niet wegnemen -> toch ruimte maken
voor die vragen (geen vluchtgedrag): proces van opnieuw zin
zoeken aan de gang houden + isolatie opheffen (zinloosheid
laten delen)
o Onmacht heeft licht (onmacht erkennen is kracht, doorgaan
met doen wat je kunt is krachtige motor; creëert ruimte waar