INLEIDING TOT HET EUROPEES EN INTERNATIONAAL
RECHT
DEEL I: INLEIDING TOT HET EUROPEES RECHT
Het recht van de Europese unie.
Veel van de nationale wetgeving komt van Europa.
Dagelijks voorbeeld: dopjes niet meer van flesjes
halen -> gevolg van Europese wetgeving. Is beslist op
Europees niveau (Europese regering en Europees
parlement).
Mileubescherming: een deel op Europees niveau.
Richtlijn: 1 vd bronnen van Europees recht (je hebt
ook nog verordeningen).
Richtlijn: ook bindend, alleen krijgen ze een bepaalde
termijn om de omzetting te voltooien.
Je wil iets verkopen met de naam ‘Limburgse vlaai’ -> je moet aan een aantal
voorwaarden voldoen (kan je vinden in publicatieblad van EU). Dat is hetzelfde als
het Belgisch staatsblad, maar dan op Europees vlak.
Verordening: rechtstreeks van toepassing in gans de EU.
Speedpedelecs: je rijdt ermee naar het werk -> ongeluk -> coma, hoe werkt de
verzekering? Is Europeesrechtelijk bepaald (is anders voor fietsen en gemotoriseerde
voertuigen). Waar valt het onder? Er zal een predjudiciële vraag gesteld worden van
een Belgische rechtbank om te weten welke richtlijn we moeten toepassen.
Het illustreert hoe een dagelijkse situatie kan leiden tot een zaak bij Hof van
Cassatie.
Kennis van Europees burgerschap (sinds
verdrag van Maastricht, betekent dat iedereen
die nationaliteit heeft van een lid van de EU
heeft automatisch ook het lidmaadschap van
UNI-burger (het recht om vrij te reizen binnen
de EU -> is een recht die verbonden is aan het
Europees burgerschap)) -> scoren heel slecht.
Vanaf 16 jaar stemmen voor Europees recht
(ook politieke veranderingen)
1
,WAT IS EUROPEES RECHT?
Europees recht is het recht van de Europese Unie -> eigen rechtspersoonlijkheid
EU vormt een autonome rechtsorde (rechtssysteem gebaseerd op een aantal
basisverdragen, beschouwen als een grondwet) -> juridisch gezien de functie van
verdragen (de werking van de EU).
Basis: het Verdrag betreffende de EU (VEU) en Verdrag betreffende de Werking van
de EU (VWEU)
Geconsolideerde versie (wordt gebruikt): huidige versie die alle vorige wijzigingen
omvat. Laatste aanpassing is verdrag van Lissabon
Vergelijken met een tekst die je schrijft van eerste versie, en dan constant
aanpassingen
Er zijn er 2:
- Verdrag betreffende de Europese Unie (beslissing bij unanimiteit)
- Verdrag betreffende de werking van Europese unie (wordt beslist op grond van
andere spelregels)
Rechtsgrond voor Europese wetgeving: het moet erin staat, anders kunnen de EU-
instellingen niet wetgevend optreden
Protocol maakt integraal deel uit van verklaringen, maken bindend deel van de
verklaringen zelf TERWIJL verkalringen eerder gebruikt worden als
interpretatiemiddel en maken meteen deel uit van de verdragen.
Handvest: juridisch bindend, is wat de lidstaten zich toe engageren, al deze
grondrechten worden gegarandeerd (menselijke waardigheid, recht op leven, recht
op een gezin stichten, recht op onderwijs…). Ook terug te vinden in EVRM. Aantal
rechten vind je ook terug in een aantal andere documenten.
Recht van EU: met de basisverdragen en handvest
“De Unie bezit rechtspersoonlijkheid” -> betekent dat de unie in eigen naam kan
optreden, zelf als specifieke bijzondere internationale vergadering, kan met haar
eigen instellingen optreden.
MAAR er zit een hele juridische structuur achter. Voor bepaalde domeinen zijn ze
exclusief bevoegd (bv. Handelsbeleid: Trump in Amerika: als het gaat over
staalproducten gaat in Europa, we gaan meer tarieven op heffen). Reactie daarop
gaat niet komen van individuele lidstaten, die EU gaat als 1 actor gaan opereren (op
niveau van handel), het is de EU die een antwoord gaat formuleren (bv. Ze gaan ook
tarieven heffen op Amerikaanse producten).
2
,DUS binnen EU, niet apart!!
HOOFDSTUK 1: HET JURIDISCH KADER VAN HET EUROPEES
INTEGRATIEPROCES
EUROPESE INTEGRATIE NA WOII
Marshall plan: we moeten Europa heropbouwen na WOII, daarvoor groot
hulpprogramma, maar 1 voorwaarde aan verbonden: de landen die wensen gebruik
te maken, moesten zich onderling organiseren, zodanig dat ze de hulp konden
coördineren. Je had een groep van landen die zich inschreef. Organisatie voor
Europese economische samenwerking en ontwikkeling (die Marshall hulp ontving).
Vandaag Organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling (geen
Europees meer, heeft nu niks meer te maken met Europese integratie). Historisch
wel nog relevant.
Benelux (1944): gaan zich onderling gaan organiseren, een douane unie gaan
oprichten (onderlinge tarieven afschaffen -> gezamelijke tarieven oprichten).
Benelux: België, Nederland en Luxemburg (hadden al een douane-unie opgericht).
Congress van Den Haag (7-11 mei 1948): daar zijn er een aantal staatshoofden,
prominenten zijn samengekomen gedurende een aantal dagen in Den Haag onder
leiding van premier Churchill. Gedurende die dagen in Mei -> brainstormen om een
nieuwe oorlog te vermijden in Europa + betere samenwerking.
Beste uitkomst: nieuwe organisatie in Europa (= Raad van Europa, opgericht 5 mei
1949 + staat los van Europese Unie), Raad van Europa wordt beschouwd als een
Intergouvernementele organisatie met eigen institutionele structuur! Terwijl de
Europese Unie heeft kenmerken van een supranationale organisatie.
Europese Unie: Supranationaal
- Er staat iets boven het nationaal
- Hier lidstaten ook bealngrijk, maar nog andere instellingen die erboven staan,
bv. Binnen de EU de Europese commissie
- Meerderheidsstemmen
3
, - EU-verdragen werken anders, want hebben directe werking en zullen toch
rechtstreeks gevolgen hebben. Bij conflict zal principe van voorrang gelden.
Zijn uitgewerkt door hof van Justitie.
Raad v Europa: Intergouvernementeel
- Essentie: landen onderling, tussen landen
- Hier lidstaten belangrijkste actoren!!
- Die lidstaten gaan beslissen bij consensus (blijven onderhandelen tot je
overeenkomt), of bij unanimiteit (er wordt gestemd maar iedereen moet
akkoord worden)
- Je kan niet gebonden worden door iets wat je niet zelf wil!
- Afspraken krijgen vormen van verdragen, conventies (bv. EVRM) -> klassieke
bronnen van internationale
- Binnen EU, ook basisverdragen
- Rechtsgevolgen bepaald door nationaal grondwettelijk recht ( 2 grote
principes monisme (maken automatisch deel uit), dualisme (via aparte wet
worden opgenomen).
Dia 14 leren op powerpoint!!
De ‘founding fathers’
Jean Monnet
Robert Schuman (Schuman-plan)
EUROPESE GEMEENSCHAP VOOR KOLEN EN STAAL (EGKS)
Basis voor de opricht voor de EGKS (9 mei: verklaring van Schuman wordt herdacht) -
> Schuman
Zij worstelden ook met de vraag: “Hoe kunnen we oorlog vermijden” -> Schumann
verklaring: oorlog materieel onmogelijk verklaren (doen we door alle bevoegdheden
inzake kolen en staal over te dragen naar de onafh, bovenstatelijke, supranatationale
organisatie. Wrm kolen en staal? Om oorlogmaterieel onmogelijk te maken (was om
wapens te maken).
Ze zouden moeten de beslissingsbevoegheden overdragen aan een hoger niveau.
à Is de basis voor de eerste supranationale organisatie (= met instellingen die
los staan van de lidstaten).
à Raad v Europa: is intergouvernementeel
Supranationale organisatie
• Hoge Autoriteit
4
RECHT
DEEL I: INLEIDING TOT HET EUROPEES RECHT
Het recht van de Europese unie.
Veel van de nationale wetgeving komt van Europa.
Dagelijks voorbeeld: dopjes niet meer van flesjes
halen -> gevolg van Europese wetgeving. Is beslist op
Europees niveau (Europese regering en Europees
parlement).
Mileubescherming: een deel op Europees niveau.
Richtlijn: 1 vd bronnen van Europees recht (je hebt
ook nog verordeningen).
Richtlijn: ook bindend, alleen krijgen ze een bepaalde
termijn om de omzetting te voltooien.
Je wil iets verkopen met de naam ‘Limburgse vlaai’ -> je moet aan een aantal
voorwaarden voldoen (kan je vinden in publicatieblad van EU). Dat is hetzelfde als
het Belgisch staatsblad, maar dan op Europees vlak.
Verordening: rechtstreeks van toepassing in gans de EU.
Speedpedelecs: je rijdt ermee naar het werk -> ongeluk -> coma, hoe werkt de
verzekering? Is Europeesrechtelijk bepaald (is anders voor fietsen en gemotoriseerde
voertuigen). Waar valt het onder? Er zal een predjudiciële vraag gesteld worden van
een Belgische rechtbank om te weten welke richtlijn we moeten toepassen.
Het illustreert hoe een dagelijkse situatie kan leiden tot een zaak bij Hof van
Cassatie.
Kennis van Europees burgerschap (sinds
verdrag van Maastricht, betekent dat iedereen
die nationaliteit heeft van een lid van de EU
heeft automatisch ook het lidmaadschap van
UNI-burger (het recht om vrij te reizen binnen
de EU -> is een recht die verbonden is aan het
Europees burgerschap)) -> scoren heel slecht.
Vanaf 16 jaar stemmen voor Europees recht
(ook politieke veranderingen)
1
,WAT IS EUROPEES RECHT?
Europees recht is het recht van de Europese Unie -> eigen rechtspersoonlijkheid
EU vormt een autonome rechtsorde (rechtssysteem gebaseerd op een aantal
basisverdragen, beschouwen als een grondwet) -> juridisch gezien de functie van
verdragen (de werking van de EU).
Basis: het Verdrag betreffende de EU (VEU) en Verdrag betreffende de Werking van
de EU (VWEU)
Geconsolideerde versie (wordt gebruikt): huidige versie die alle vorige wijzigingen
omvat. Laatste aanpassing is verdrag van Lissabon
Vergelijken met een tekst die je schrijft van eerste versie, en dan constant
aanpassingen
Er zijn er 2:
- Verdrag betreffende de Europese Unie (beslissing bij unanimiteit)
- Verdrag betreffende de werking van Europese unie (wordt beslist op grond van
andere spelregels)
Rechtsgrond voor Europese wetgeving: het moet erin staat, anders kunnen de EU-
instellingen niet wetgevend optreden
Protocol maakt integraal deel uit van verklaringen, maken bindend deel van de
verklaringen zelf TERWIJL verkalringen eerder gebruikt worden als
interpretatiemiddel en maken meteen deel uit van de verdragen.
Handvest: juridisch bindend, is wat de lidstaten zich toe engageren, al deze
grondrechten worden gegarandeerd (menselijke waardigheid, recht op leven, recht
op een gezin stichten, recht op onderwijs…). Ook terug te vinden in EVRM. Aantal
rechten vind je ook terug in een aantal andere documenten.
Recht van EU: met de basisverdragen en handvest
“De Unie bezit rechtspersoonlijkheid” -> betekent dat de unie in eigen naam kan
optreden, zelf als specifieke bijzondere internationale vergadering, kan met haar
eigen instellingen optreden.
MAAR er zit een hele juridische structuur achter. Voor bepaalde domeinen zijn ze
exclusief bevoegd (bv. Handelsbeleid: Trump in Amerika: als het gaat over
staalproducten gaat in Europa, we gaan meer tarieven op heffen). Reactie daarop
gaat niet komen van individuele lidstaten, die EU gaat als 1 actor gaan opereren (op
niveau van handel), het is de EU die een antwoord gaat formuleren (bv. Ze gaan ook
tarieven heffen op Amerikaanse producten).
2
,DUS binnen EU, niet apart!!
HOOFDSTUK 1: HET JURIDISCH KADER VAN HET EUROPEES
INTEGRATIEPROCES
EUROPESE INTEGRATIE NA WOII
Marshall plan: we moeten Europa heropbouwen na WOII, daarvoor groot
hulpprogramma, maar 1 voorwaarde aan verbonden: de landen die wensen gebruik
te maken, moesten zich onderling organiseren, zodanig dat ze de hulp konden
coördineren. Je had een groep van landen die zich inschreef. Organisatie voor
Europese economische samenwerking en ontwikkeling (die Marshall hulp ontving).
Vandaag Organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling (geen
Europees meer, heeft nu niks meer te maken met Europese integratie). Historisch
wel nog relevant.
Benelux (1944): gaan zich onderling gaan organiseren, een douane unie gaan
oprichten (onderlinge tarieven afschaffen -> gezamelijke tarieven oprichten).
Benelux: België, Nederland en Luxemburg (hadden al een douane-unie opgericht).
Congress van Den Haag (7-11 mei 1948): daar zijn er een aantal staatshoofden,
prominenten zijn samengekomen gedurende een aantal dagen in Den Haag onder
leiding van premier Churchill. Gedurende die dagen in Mei -> brainstormen om een
nieuwe oorlog te vermijden in Europa + betere samenwerking.
Beste uitkomst: nieuwe organisatie in Europa (= Raad van Europa, opgericht 5 mei
1949 + staat los van Europese Unie), Raad van Europa wordt beschouwd als een
Intergouvernementele organisatie met eigen institutionele structuur! Terwijl de
Europese Unie heeft kenmerken van een supranationale organisatie.
Europese Unie: Supranationaal
- Er staat iets boven het nationaal
- Hier lidstaten ook bealngrijk, maar nog andere instellingen die erboven staan,
bv. Binnen de EU de Europese commissie
- Meerderheidsstemmen
3
, - EU-verdragen werken anders, want hebben directe werking en zullen toch
rechtstreeks gevolgen hebben. Bij conflict zal principe van voorrang gelden.
Zijn uitgewerkt door hof van Justitie.
Raad v Europa: Intergouvernementeel
- Essentie: landen onderling, tussen landen
- Hier lidstaten belangrijkste actoren!!
- Die lidstaten gaan beslissen bij consensus (blijven onderhandelen tot je
overeenkomt), of bij unanimiteit (er wordt gestemd maar iedereen moet
akkoord worden)
- Je kan niet gebonden worden door iets wat je niet zelf wil!
- Afspraken krijgen vormen van verdragen, conventies (bv. EVRM) -> klassieke
bronnen van internationale
- Binnen EU, ook basisverdragen
- Rechtsgevolgen bepaald door nationaal grondwettelijk recht ( 2 grote
principes monisme (maken automatisch deel uit), dualisme (via aparte wet
worden opgenomen).
Dia 14 leren op powerpoint!!
De ‘founding fathers’
Jean Monnet
Robert Schuman (Schuman-plan)
EUROPESE GEMEENSCHAP VOOR KOLEN EN STAAL (EGKS)
Basis voor de opricht voor de EGKS (9 mei: verklaring van Schuman wordt herdacht) -
> Schuman
Zij worstelden ook met de vraag: “Hoe kunnen we oorlog vermijden” -> Schumann
verklaring: oorlog materieel onmogelijk verklaren (doen we door alle bevoegdheden
inzake kolen en staal over te dragen naar de onafh, bovenstatelijke, supranatationale
organisatie. Wrm kolen en staal? Om oorlogmaterieel onmogelijk te maken (was om
wapens te maken).
Ze zouden moeten de beslissingsbevoegheden overdragen aan een hoger niveau.
à Is de basis voor de eerste supranationale organisatie (= met instellingen die
los staan van de lidstaten).
à Raad v Europa: is intergouvernementeel
Supranationale organisatie
• Hoge Autoriteit
4
