Tussenmenselijke interacties & relaties
Doelstellingen
● De student hanteert vakterminologie. Bv. TOM, social referencing
● De student neemt assessments af in relatie tot tussenmenselijke relaties. Inzicht
hebben in wat TOM is en wat de ToM – R test meet; kennis hebben van
zelfrapportagelijsten omtrent participatie.
● De student hanteert de bestudeerde methodieken bij het opstellen van een
(ergotherapeutisch) handelingstraject voor wat betreft tussenmenselijke relaties en
toont hierbij inzicht in (inter)nationale theorieën en modellen.
● Beschrijft het handelingstraject en begeleiding van het jonge kind met
ondersteuningsvragen op vlak van joint attention en imitatie en geeft voorbeelden
van oefeningen. De student kan sociale leerverhalen uitwerken voor kinderen en
jongeren die nood hebben aan visualisering en voor kinderen en jongeren die vlot
lezen en schrijven. De student weet aan welke ondersteuningsbehoeften deze
leerverhalen tegemoet komen. De student kan een sociale vaardigheidstraining
ontwikkelen.
● De student beheerst de nodige creatieve en technische vaardigheden om het
ergotherapeutisch handelen in de praktijk uit te voeren.
● De student gradeert en varieert creatief en cliëntgericht, de student vertoont hierbij
probleemoplossend denken.
Begrippen : Inleiding HB pg 233
● “ relatie met andere personen
○ Vreemden, vrienden, verwanten, familie, geliefden
■ Basaal & complex
■ Formeel & informeel
■ Familie & intieme relaties “
(ICF – CY, WHO, 2007)
○ PEO
→ Geeft een mooie representatie waar iets belangrijk kan zijn
○ Wonen, Werken/ School, Vrije tijd
1
,Begrippen: Sociale competentie HB pg 234
● “ de capaciteit om gedragsmatige, cognitieve en affectieve vaardigheden te
combineren om zich zo flexibel aan te passen aan de eisen van de sociale
omgeving” (Bierman& Welsh, 2000)
● “ gedrag dat zich uit in het succesvol sociaal functioneren met peers “ (Howes, 1988)
● “de vaardigheid om waardevolle interacties met anderen te bewerkstelligen”
( Spence & Donovan , 1998)
→ Een sociaal competent iemand is iemand die zich vlot aanpast een de sociale
eisen van de omgeving. die vlot succesvol sociaal functioneert met peers. Hij
slaagt erin om waardevolle interacties aan te gaan
→ Sociaal incapabele michiel is hier een minder goed voorbeeld van,
Begrippen sociale ontwikkeling
● Social referencing: Bewust zoeken naar gevoelens van anderen om verklaring te
geven aan gebeurtenissen (Feldman, 2012) Vanaf 8 – 9 mnd. Still face experiment
http://www.youtube.com/watch?v=apzXGEbZht0
Filmpje: Goed voorbeeld hoe kinderen op zoek gaan naar interacties in de omgeving
om meer inzicht te krijgen in gebeurtenissen. De baby is opzoek naar (gedeelde)
aandacht. Hij begrijpt het niet als de ouder niet reageert op haar gegeven prikkels.
● Zelfbesef :Besef van onafhankelijk bestaan van de andere
https://www.youtube.com/watch?v=M2I0kwSua44
Filmpje: Geeft een beeld dat je eigenlijk maar goed in relatie kan gaan met de
anderen. Om een goede sociale ontwikkeling te kunnen beleven is het belangrijk om
een goed zelfbesef te hebben, je eigen identiteit.
● Hechting:
○ op basis van ouder – kind interacties → intern werkmodel → veilige
basis
- Hechting ontwikkelt door de ouder-kind interacties, door de relatie met
je ouders. Je ontwikkelt dan een intern werkmodel waardoor er een
veilige basis ontstaat. Hierdoor kan je veilig in interactie gaan met je
omgeving.
● Sociale vaardigheden: sociaal gedrag hbb, specifieke vaardigheden om zich
adequaat te gedragen
- De vaardigheid om zich aangepast te kunnen gedragen, het hoeft nog geen
automatisme te zijn.
● Vriendschappen: dynamische wederkerige relatie tussen 2 individuen
2
, Begrippen Bouwstenen TOM (Steerneman, 1994)
Steerneman zegt: TOM ontwikkel je in een proces bij aanvang dat er drie
belangrijke voorwaarde zijn om die TOM te ontwikkelen: objectpermanentie (bv
mama verlaat de kamer, ze komt nog terug en is niet voorgoed uit je leven),
zelfbeeld (net beproken), symboolformatie (BV Iets staat voor iets anders →
Wuiven staat voor dat ik weg gaat, “DADA” ik ben weg)
TOM = Theory of mind → Inzicht hebben in de gevoelens van anderen
Voorlopers van TOM
● Imitatie/perceptie
● Doen alsof (2 jaar) (Bv doen alsof ik een werkman ben)
● Onderscheid maken tussen mentale en fysieke wereld (3 jaar)
● Emotieherkenning
Eerste manifestaties van TOM (3 – 4 jaar)
● First order belief – denken over iets (wat Jan denkt → Je voorstellen
waarom een ander iets doet. Denken dat iemand het koud heeft. (muts))
● False belief (Sally en Ann Experiment)
http://www.youtube.com/watch?v=8hLubgpY2_w
Hoogste niveau van TOM
● Second order belief – denken over denken (wat Jan denkt dat Ali denkt (6
jaar) → Een voorstelling maken van wat die ander denkt ‘ ik denk dat jij
denkt.
Begrippen: Imitatie en perceptie
● Belangrijke vroeg communicatieve vaardigheid
→ Imitatie is dus belangrijk om te communiceren met iemand anders, om
de basis te leggen om een wederzijdsheid te hebben in de communicatie.
● Manier op bij te leren
→ Ik kijk hoe mijn mama haar lepel in haar mond steekt, ik doe dit na. Ik
leer een gedrag bij.
Imitatie
● Herhalen van
○ Gelaatsuitdrukkingen
■ Bv Still face experiment; De wijze hoe de mama in interactie gaat,
heeft effect op hoe het kind bepaald gedrag/ gelaatsuitdrukkingen
gaat imiteren.
○ Lichaamsbewegingen
■ Bv het kind imiteert een timmerman
○ Acties met voorwerpen
○ Woorden,...
3
Doelstellingen
● De student hanteert vakterminologie. Bv. TOM, social referencing
● De student neemt assessments af in relatie tot tussenmenselijke relaties. Inzicht
hebben in wat TOM is en wat de ToM – R test meet; kennis hebben van
zelfrapportagelijsten omtrent participatie.
● De student hanteert de bestudeerde methodieken bij het opstellen van een
(ergotherapeutisch) handelingstraject voor wat betreft tussenmenselijke relaties en
toont hierbij inzicht in (inter)nationale theorieën en modellen.
● Beschrijft het handelingstraject en begeleiding van het jonge kind met
ondersteuningsvragen op vlak van joint attention en imitatie en geeft voorbeelden
van oefeningen. De student kan sociale leerverhalen uitwerken voor kinderen en
jongeren die nood hebben aan visualisering en voor kinderen en jongeren die vlot
lezen en schrijven. De student weet aan welke ondersteuningsbehoeften deze
leerverhalen tegemoet komen. De student kan een sociale vaardigheidstraining
ontwikkelen.
● De student beheerst de nodige creatieve en technische vaardigheden om het
ergotherapeutisch handelen in de praktijk uit te voeren.
● De student gradeert en varieert creatief en cliëntgericht, de student vertoont hierbij
probleemoplossend denken.
Begrippen : Inleiding HB pg 233
● “ relatie met andere personen
○ Vreemden, vrienden, verwanten, familie, geliefden
■ Basaal & complex
■ Formeel & informeel
■ Familie & intieme relaties “
(ICF – CY, WHO, 2007)
○ PEO
→ Geeft een mooie representatie waar iets belangrijk kan zijn
○ Wonen, Werken/ School, Vrije tijd
1
,Begrippen: Sociale competentie HB pg 234
● “ de capaciteit om gedragsmatige, cognitieve en affectieve vaardigheden te
combineren om zich zo flexibel aan te passen aan de eisen van de sociale
omgeving” (Bierman& Welsh, 2000)
● “ gedrag dat zich uit in het succesvol sociaal functioneren met peers “ (Howes, 1988)
● “de vaardigheid om waardevolle interacties met anderen te bewerkstelligen”
( Spence & Donovan , 1998)
→ Een sociaal competent iemand is iemand die zich vlot aanpast een de sociale
eisen van de omgeving. die vlot succesvol sociaal functioneert met peers. Hij
slaagt erin om waardevolle interacties aan te gaan
→ Sociaal incapabele michiel is hier een minder goed voorbeeld van,
Begrippen sociale ontwikkeling
● Social referencing: Bewust zoeken naar gevoelens van anderen om verklaring te
geven aan gebeurtenissen (Feldman, 2012) Vanaf 8 – 9 mnd. Still face experiment
http://www.youtube.com/watch?v=apzXGEbZht0
Filmpje: Goed voorbeeld hoe kinderen op zoek gaan naar interacties in de omgeving
om meer inzicht te krijgen in gebeurtenissen. De baby is opzoek naar (gedeelde)
aandacht. Hij begrijpt het niet als de ouder niet reageert op haar gegeven prikkels.
● Zelfbesef :Besef van onafhankelijk bestaan van de andere
https://www.youtube.com/watch?v=M2I0kwSua44
Filmpje: Geeft een beeld dat je eigenlijk maar goed in relatie kan gaan met de
anderen. Om een goede sociale ontwikkeling te kunnen beleven is het belangrijk om
een goed zelfbesef te hebben, je eigen identiteit.
● Hechting:
○ op basis van ouder – kind interacties → intern werkmodel → veilige
basis
- Hechting ontwikkelt door de ouder-kind interacties, door de relatie met
je ouders. Je ontwikkelt dan een intern werkmodel waardoor er een
veilige basis ontstaat. Hierdoor kan je veilig in interactie gaan met je
omgeving.
● Sociale vaardigheden: sociaal gedrag hbb, specifieke vaardigheden om zich
adequaat te gedragen
- De vaardigheid om zich aangepast te kunnen gedragen, het hoeft nog geen
automatisme te zijn.
● Vriendschappen: dynamische wederkerige relatie tussen 2 individuen
2
, Begrippen Bouwstenen TOM (Steerneman, 1994)
Steerneman zegt: TOM ontwikkel je in een proces bij aanvang dat er drie
belangrijke voorwaarde zijn om die TOM te ontwikkelen: objectpermanentie (bv
mama verlaat de kamer, ze komt nog terug en is niet voorgoed uit je leven),
zelfbeeld (net beproken), symboolformatie (BV Iets staat voor iets anders →
Wuiven staat voor dat ik weg gaat, “DADA” ik ben weg)
TOM = Theory of mind → Inzicht hebben in de gevoelens van anderen
Voorlopers van TOM
● Imitatie/perceptie
● Doen alsof (2 jaar) (Bv doen alsof ik een werkman ben)
● Onderscheid maken tussen mentale en fysieke wereld (3 jaar)
● Emotieherkenning
Eerste manifestaties van TOM (3 – 4 jaar)
● First order belief – denken over iets (wat Jan denkt → Je voorstellen
waarom een ander iets doet. Denken dat iemand het koud heeft. (muts))
● False belief (Sally en Ann Experiment)
http://www.youtube.com/watch?v=8hLubgpY2_w
Hoogste niveau van TOM
● Second order belief – denken over denken (wat Jan denkt dat Ali denkt (6
jaar) → Een voorstelling maken van wat die ander denkt ‘ ik denk dat jij
denkt.
Begrippen: Imitatie en perceptie
● Belangrijke vroeg communicatieve vaardigheid
→ Imitatie is dus belangrijk om te communiceren met iemand anders, om
de basis te leggen om een wederzijdsheid te hebben in de communicatie.
● Manier op bij te leren
→ Ik kijk hoe mijn mama haar lepel in haar mond steekt, ik doe dit na. Ik
leer een gedrag bij.
Imitatie
● Herhalen van
○ Gelaatsuitdrukkingen
■ Bv Still face experiment; De wijze hoe de mama in interactie gaat,
heeft effect op hoe het kind bepaald gedrag/ gelaatsuitdrukkingen
gaat imiteren.
○ Lichaamsbewegingen
■ Bv het kind imiteert een timmerman
○ Acties met voorwerpen
○ Woorden,...
3
