College 8: John Locke | David
Hume
Moderniteit
Empirisme & scepticisme (Locke & Hume):
Descartes in een notendop
Methodische & universele twijfel
Methode: ratio en wiskunde
1e zekerheid: cogito
2e zekerheid: God († malin génie)
3e zekerheid: buiten-wereld
Rationalisme vs. Empirisme
John Locke (1632 tot 1704)
- Wat is een fundament
Zintuigelijke waarneming en empirisme
Fundamenten:
- Een vraag naar oorsprong (origins)
- Een vraag naar zekerheid (certainty)
- Een vraag naar reikwijdte (extent)
“No innate ideas!”
Empirisme vs. rationalisme: fundament
Geen aangeboren ideeën (= no innate ideas) >< (Descartes en
Plato)
Mind/soul = “a white paper, void of all characters”
o Tabula rasa een ongeschreven blad (zoals Aristoteles)
Simple ideas (sensations & reflections) -> complex idea
o Sensation (uitwendige waarnemingen): de alledaagse
zintuigelijke waarneming (extern)
Buiten ons zijn er kwaliteiten die indruk maken op onze
zintuigen en vertaald worden in onze geest als een
‘simple Idea’ (eenvoudig)
Er zijn meerdere kwaliteiten en dus meerdere ‘simple
Ideas’ die ik dan samenstel tot een ‘complex Idea’
, Vb: simple ideas: wit, cilindrisch, hard… ’complex idea’
een krijtje
Je vat dus de simpele ideeën gwn samen maar hebt
het niet rechtstreeks over het complex idee.
o Reflection (inwendige waarnemingen): ook hier zijn
simple ideas die worden gecombineerd tot complex idees.
Maar de mind onderzoekt zichzelf.
Herinneren kan maar bestaan als er iets is dat kan
herinneren (zintuigen)
Innerlijke zelfwaarneming
Simple idees: willen, herinneren, vergelijken
Complex idees: de mind zelf
Heel abstract begrip dat je niet kan waarnemen
komen uit de mind.
De mind heeft als foundation de empirie
(zintuigelijke waarneming)
primary & secondary qualities
o Primair: kwantitatieve eigenschappen die echt in het object
zelf zitten en niet afhangen van onze waarneming
(Bv. vorm, grootte, beweging, aantal, uitgebreidheid).
Nemen we niet waar, het is een indruk die door die
kwantiteiten in onze geest worden gemaakt.
o Secondair: kwalitatief (kleur, geur, smaak)
substance = “supposed but unknown support of those qualities we
find existing”
o Er moet iets zijn (een drager) dat die kwaliteiten samenhoudt.
o Als je het krijtje gooit blijft het wil, en hard en rond,… de
kwaliteiten blijven samen
o Maar we nemen niet de substance waar, we nemen de
kwaliteiten waar (hebben we zekerheid over)
Zo wordt het lege/witte blad gevuld met ideeën
An essay concerning human understanding, c. ii
“Some people regard it as settled that there are in the understanding
certain innate principles. These are conceived as primary notions—letters
printed on the mind of man, so to speak—which the soul receives when it
first comes into existence, and that it brings into the world with it. I could
show any fair-minded reader that this is wrong if I could show (as I hope to
do in the present work) how men can get all the knowledge they have,
and can arrive at certainty about some things, purely by using their
natural faculties, without help from any innate notions or principles.”
Hume
Moderniteit
Empirisme & scepticisme (Locke & Hume):
Descartes in een notendop
Methodische & universele twijfel
Methode: ratio en wiskunde
1e zekerheid: cogito
2e zekerheid: God († malin génie)
3e zekerheid: buiten-wereld
Rationalisme vs. Empirisme
John Locke (1632 tot 1704)
- Wat is een fundament
Zintuigelijke waarneming en empirisme
Fundamenten:
- Een vraag naar oorsprong (origins)
- Een vraag naar zekerheid (certainty)
- Een vraag naar reikwijdte (extent)
“No innate ideas!”
Empirisme vs. rationalisme: fundament
Geen aangeboren ideeën (= no innate ideas) >< (Descartes en
Plato)
Mind/soul = “a white paper, void of all characters”
o Tabula rasa een ongeschreven blad (zoals Aristoteles)
Simple ideas (sensations & reflections) -> complex idea
o Sensation (uitwendige waarnemingen): de alledaagse
zintuigelijke waarneming (extern)
Buiten ons zijn er kwaliteiten die indruk maken op onze
zintuigen en vertaald worden in onze geest als een
‘simple Idea’ (eenvoudig)
Er zijn meerdere kwaliteiten en dus meerdere ‘simple
Ideas’ die ik dan samenstel tot een ‘complex Idea’
, Vb: simple ideas: wit, cilindrisch, hard… ’complex idea’
een krijtje
Je vat dus de simpele ideeën gwn samen maar hebt
het niet rechtstreeks over het complex idee.
o Reflection (inwendige waarnemingen): ook hier zijn
simple ideas die worden gecombineerd tot complex idees.
Maar de mind onderzoekt zichzelf.
Herinneren kan maar bestaan als er iets is dat kan
herinneren (zintuigen)
Innerlijke zelfwaarneming
Simple idees: willen, herinneren, vergelijken
Complex idees: de mind zelf
Heel abstract begrip dat je niet kan waarnemen
komen uit de mind.
De mind heeft als foundation de empirie
(zintuigelijke waarneming)
primary & secondary qualities
o Primair: kwantitatieve eigenschappen die echt in het object
zelf zitten en niet afhangen van onze waarneming
(Bv. vorm, grootte, beweging, aantal, uitgebreidheid).
Nemen we niet waar, het is een indruk die door die
kwantiteiten in onze geest worden gemaakt.
o Secondair: kwalitatief (kleur, geur, smaak)
substance = “supposed but unknown support of those qualities we
find existing”
o Er moet iets zijn (een drager) dat die kwaliteiten samenhoudt.
o Als je het krijtje gooit blijft het wil, en hard en rond,… de
kwaliteiten blijven samen
o Maar we nemen niet de substance waar, we nemen de
kwaliteiten waar (hebben we zekerheid over)
Zo wordt het lege/witte blad gevuld met ideeën
An essay concerning human understanding, c. ii
“Some people regard it as settled that there are in the understanding
certain innate principles. These are conceived as primary notions—letters
printed on the mind of man, so to speak—which the soul receives when it
first comes into existence, and that it brings into the world with it. I could
show any fair-minded reader that this is wrong if I could show (as I hope to
do in the present work) how men can get all the knowledge they have,
and can arrive at certainty about some things, purely by using their
natural faculties, without help from any innate notions or principles.”
