College 3: Plato
Oudheid
Plato (428-347 v.C.)
Een systeembouwer: hij wil de verschillende aspecten v/d
werkelijkheid
In één globale visie integreren.
- Hij heeft een enorme impact gehad doorheen de
geschiedenis
De platonische traditie
Hij kreeg vaak kritiek
- Concept van dialectiek
- Ideeënwereld en echte wereld
Cliché?
“The safest general characterization of the European philosophical
tradition is that it consists of a series of footnotes to Plato. I do not mean
the systematic scheme of
thought which scholars have doubtfully extracted from his writings. I
allude to the wealth of general ideas scattered through them.”
- A. N. Whitehead, Process and Reality, 39
Context:
Aristocratische familie
Intellectuele en historisch context
o Ethisch relativisme (voortzetting Socrates)
o Politieke overgangsperiode (geen fan v democratie)
o Immoreel politiek streven
o Dionysius II
o Academie
Continuïteit en vernieuwing
Plato vs. Platonisme
- Socrates: historische figuur zonder eigen bronnen, we halen info
over hem in de bronnen van Plato.
Plato spreekt niet zelf: De ideeën van Socrates over
Plato.
Veel van de dialogen menen geen positie in
(aporetisch)
Het loopt dood.
, Ongeschreven leer v Plato, enkel voor kleine groep
Hierdoor is het moeilijk om het platonisme als één expliciet systeem te
zien.
Socratische ethiek: de leraar van Plato
o Dus alles wat Plato doet is onder invloed van Socrates
2 Verruimingen en innovaties:
1) Zielsleer:
Wat Plato overneemt van anderen:
Een ziel die onsterfelijk is. Het geloof in
reïncarnatie, en de ziel als plaats van het verstand.
Vroeger: De deugd: kon afgelezen worden. Je kan het
aan de daad aflezen
Plato nieuw: deugd heeft temaken met de innerlijke mens:
o De ziel wordt het beginsel v/h zedelijke leven, de kern van
onze persoonlijkheid.
*Ziel onderverdeeld in 3 delen:
Morele goedheid komt uit een harmonieuze
verhouding tussen de 3 delen:
Redelijke ziel – verstandigheid
o Het vermogen tot redeneren
Vurige ziel – dapperheid
o Driftige deel
Begeerde ziel – matigheid, zelfbeheersing
o Het vermogen tot begeren
Een handeling is maar rechtvaardig als ze het gevolg is van een
rechtvaardige ziel (dus niet afleesbaar aan de handeling zelf)
2)Inzichtelijke
Fysica (materieel), metafysica (niet-materieel)
Kennis heeft temaken met dingen die niet veranderen
Er zijn 2 aspecten van de werkelijkheid
o Meningen: de wereld van het worden, de
zintuigelijke realiteit, die aan voortdurende
verandering onderhevig is.
o Zijn: het vaste, stabiele in de werkelijkheid
het zuiver inzichtelijke wordt ontdekt als de ware werkelijkheid, die
‘elders’ ligt en waarvan het zintuigelijke slechts een afschaduwing is.
Mythos?
Oudheid
Plato (428-347 v.C.)
Een systeembouwer: hij wil de verschillende aspecten v/d
werkelijkheid
In één globale visie integreren.
- Hij heeft een enorme impact gehad doorheen de
geschiedenis
De platonische traditie
Hij kreeg vaak kritiek
- Concept van dialectiek
- Ideeënwereld en echte wereld
Cliché?
“The safest general characterization of the European philosophical
tradition is that it consists of a series of footnotes to Plato. I do not mean
the systematic scheme of
thought which scholars have doubtfully extracted from his writings. I
allude to the wealth of general ideas scattered through them.”
- A. N. Whitehead, Process and Reality, 39
Context:
Aristocratische familie
Intellectuele en historisch context
o Ethisch relativisme (voortzetting Socrates)
o Politieke overgangsperiode (geen fan v democratie)
o Immoreel politiek streven
o Dionysius II
o Academie
Continuïteit en vernieuwing
Plato vs. Platonisme
- Socrates: historische figuur zonder eigen bronnen, we halen info
over hem in de bronnen van Plato.
Plato spreekt niet zelf: De ideeën van Socrates over
Plato.
Veel van de dialogen menen geen positie in
(aporetisch)
Het loopt dood.
, Ongeschreven leer v Plato, enkel voor kleine groep
Hierdoor is het moeilijk om het platonisme als één expliciet systeem te
zien.
Socratische ethiek: de leraar van Plato
o Dus alles wat Plato doet is onder invloed van Socrates
2 Verruimingen en innovaties:
1) Zielsleer:
Wat Plato overneemt van anderen:
Een ziel die onsterfelijk is. Het geloof in
reïncarnatie, en de ziel als plaats van het verstand.
Vroeger: De deugd: kon afgelezen worden. Je kan het
aan de daad aflezen
Plato nieuw: deugd heeft temaken met de innerlijke mens:
o De ziel wordt het beginsel v/h zedelijke leven, de kern van
onze persoonlijkheid.
*Ziel onderverdeeld in 3 delen:
Morele goedheid komt uit een harmonieuze
verhouding tussen de 3 delen:
Redelijke ziel – verstandigheid
o Het vermogen tot redeneren
Vurige ziel – dapperheid
o Driftige deel
Begeerde ziel – matigheid, zelfbeheersing
o Het vermogen tot begeren
Een handeling is maar rechtvaardig als ze het gevolg is van een
rechtvaardige ziel (dus niet afleesbaar aan de handeling zelf)
2)Inzichtelijke
Fysica (materieel), metafysica (niet-materieel)
Kennis heeft temaken met dingen die niet veranderen
Er zijn 2 aspecten van de werkelijkheid
o Meningen: de wereld van het worden, de
zintuigelijke realiteit, die aan voortdurende
verandering onderhevig is.
o Zijn: het vaste, stabiele in de werkelijkheid
het zuiver inzichtelijke wordt ontdekt als de ware werkelijkheid, die
‘elders’ ligt en waarvan het zintuigelijke slechts een afschaduwing is.
Mythos?
