Samenvatting Brede Schoolpraktijk januari 2026
Brede schoolpraktijk
Inhoud
Onderwijs in Vlaanderen ........................................................................................... 3
Vlaamse onderwijsstructuur .................................................................................. 3
Onderwijs in Vlaanderen .................................................................................... 3
De Vlaamse onderwijsstructuur ......................................................................... 5
Curriculum ....................................................................................................... 9
CLB ................................................................................................................ 14
Onderwijsbeleid op verschillende niveaus ............................................................ 16
Onderwijsbeleid op macroniveau ..................................................................... 17
Onderwijsbeleid op mesoniveau ...................................................................... 20
Onderwijsbeleid op microniveau ...................................................................... 21
Verplicht voor de school .................................................................................. 22
Regelgeving in het basisonderwijs – Onderwijsactualiteit ....................................... 23
Uitrol minimumdoelen ..................................................................................... 23
Conceptnota – Iedereen taalheld ...................................................................... 23
Vlaamse toetsen ............................................................................................. 24
Lerarenplatform .............................................................................................. 25
Kostenbeheer ................................................................................................. 26
Lesbijwoning in een andere school ................................................................... 26
Zittenblijven in het lager onderwijs .................................................................... 27
Onderwijskwaliteit en kennisrijk curriculum ((O)K) ................................................ 28
Het referentiekader onderwijskwaliteit (OK) ...................................................... 28
Voorbeelden bij kwaliteitsverwachtingen .......................................................... 31
Kennisrijk en kansrijk curriculum ...................................................................... 34
Het geheugen en leren ..................................................................................... 35
Talige kennis en domeinkennis ......................................................................... 36
Kennis ............................................................................................................ 36
Kansengelijkheid bevorderen ........................................................................... 36
Pagina 1 van 53
,Samenvatting Brede Schoolpraktijk januari 2026
Waarom kennisrijke minimumdoelen? .............................................................. 37
Brede school.......................................................................................................... 38
Wat is een Brede School?................................................................................. 38
Gemeenschappelijke kenmerken van een Brede school ..................................... 39
Concrete acties van een Brede School .............................................................. 41
Betrokkenheid van partners ............................................................................. 41
Voorbeelden van verbindende projecten ........................................................... 42
Onderwijs van de toekomst ..................................................................................... 43
Hoe evolueert onderwijs in de toekomst? ............................................................. 43
Kaders die deze evolutie verduidelijken ............................................................. 43
Acties bij belangrijke thema’s voor kwaliteitsvol onderwijs van de toekomst ........... 44
Infrastructuur .................................................................................................. 44
Curriculum ..................................................................................................... 44
Financiering .................................................................................................... 44
Technologie .................................................................................................... 45
Duurzaamheid ................................................................................................ 45
Pedagogisch-didactische aanpak ..................................................................... 45
Gezondheid: ................................................................................................... 45
Kansarmoede ........................................................................................................ 46
Wat is kansarmoede? ...................................................................................... 46
Wat zijn de risicofactoren op armoede? ............................................................ 46
Ongelijkheid in het onderwijs ........................................................................... 47
Veelvoorkomende aannames en waarom ze niet kloppen .................................. 47
Kansarmoede: Wat te doen? ............................................................................ 48
Kaders om naar kansarmoede te kijken ............................................................. 48
De binnen- en buitenkant van armoede ............................................................. 49
De vijf armoedekloven ..................................................................................... 49
BELANGRIJK: Armoedebewust handelen ........................................................... 50
Wat kan een school doen? ............................................................................... 50
Wat kan jij doen als leerkracht? ........................................................................ 51
Let op voor stereotypen in ons onderwijs!.......................................................... 52
Pagina 2 van 53
,Samenvatting Brede Schoolpraktijk januari 2026
Onderwijs in Vlaanderen
Vlaamse onderwijsstructuur
Onderwijs in Vlaanderen
Onderwijsbevoegdheden:
➢ In België (federale staat):
» De Vlaamse, Franse en Duitstalige gemeenschap hebben elk een eigen
onderwijssysteem
» De federale regering blijft bevoegd voor beslissingen inzake
▪ De leerplichtleeftijd (5 jaar, 3de kleuterklas)
▪ Diplomavoorwaarden
▪ De pensioenregeling voor het personeel
➢ Voor Vlaanderen:
» De Vlaamse regering met Vlaams minister van onderwijs en vorming is
verantwoordelijk voor bijna alle aspecten van het onderwijsbeleid
Vrijheid van onderwijs is opgenomen in de grondwet. Wat wil dit zeggen? Het recht om
te kiezen naar welke school je gaat.
Dubbele gelaagdheid van ‘vrijheid van onderwijs’:
1. Vrijheid om scholen op te richten: Iedereen heeft het recht om scholen of
onderwijsinstellingen op te richten (vastgelegd in de grondwet van 1830)
2. Keuzevrijheid ouders: Ouders kunnen vrij kiezen voor een schooltype: openbaar,
privé, methodescholen, …
Historische situering:
➢ Onderwijsvrijheid in 1830 in grondwet verankerd
» Elke gemeente heeft 1 gemeenteschool (vrije school mocht dit
overnemen) en verplicht kosteloos onderwijs (geen inschrijvingsgeld)
» Samen met persvrijheid en vrije mening, godsdienstvrijheid en vrijheid van
vereniging bijdragen tot mondige en sterke Belgische opinie
» Besef organisatie van onderwijs afhankelijk van subsidiëring van de staat
➢ Eerste schoolstrijd: spanningen
➢ Tweede schoolstrijd: leidde tot het schoolpact
Pagina 3 van 53
, Samenvatting Brede Schoolpraktijk januari 2026
Schoolpact (1958) – langdurige schoolvrede
Subsidies voor vrije scholen en vrijheid van levensbeschouwelijke lessen in officiële
scholen
➢ 4 principes vastgelegd:
1. De erkenning van private en publieke scholen
2. De vrije keuze van ouders tussen een publieke en private school
3. Overheidssubsidies voor private scholen
4. Het recht van leerlingen in publieke basis- en secundaire scholen om te
kiezen tussen katholiek, protestants, joods of niet-confessioneel
onderwijs in de levensbeschouwelijke lessen
➢ Het pact erkende:
» Twee grote onderwijsnetten
» De vrije scholen gingen ermee akkoord dat ze zich aan dezelfde
onderwijsreglementering zouden onderwerpen als het officieel onderwijs,
in ruil voor een vergelijkbare hoeveelheid
Leerplicht voor alle kinderen:
➢ Vanaf 1 september van het jaar waarin het kind 5 jaar wordt (3de kleuterklas)
➢ 5-jarige kinderen zijn 290 halve lesdagen leerplichtig
➢ 6-jarige mag pas starten in het lager onderwijs na voldoende dagen in het
kleuteronderwijs
➢ Leerplicht tot 18 jaar
» Deeltijds leren kan pas vanaf 15 of 16 jaar (vb. duaal leren)
Leerplichtonderwijs: kosteloze toegang (bijdrage voor materiaal en activiteiten wel
mogelijk)
Leerplicht is geen schoolplicht! → je moet niet naar school (vb. thuisonderwijs)
Verschil tussen leerplicht en schoolplicht:
➢ Leerplicht: Kinderen zijn verplicht onderwijs te volgen van 5 tot 18 jaar
➢ Schoolplicht: Kinderen moeten niet noodzakelijk naar school → thuisonderwijs is
ook mogelijk, mits voldaan wordt aan de voorwaarden
Pagina 4 van 53
Brede schoolpraktijk
Inhoud
Onderwijs in Vlaanderen ........................................................................................... 3
Vlaamse onderwijsstructuur .................................................................................. 3
Onderwijs in Vlaanderen .................................................................................... 3
De Vlaamse onderwijsstructuur ......................................................................... 5
Curriculum ....................................................................................................... 9
CLB ................................................................................................................ 14
Onderwijsbeleid op verschillende niveaus ............................................................ 16
Onderwijsbeleid op macroniveau ..................................................................... 17
Onderwijsbeleid op mesoniveau ...................................................................... 20
Onderwijsbeleid op microniveau ...................................................................... 21
Verplicht voor de school .................................................................................. 22
Regelgeving in het basisonderwijs – Onderwijsactualiteit ....................................... 23
Uitrol minimumdoelen ..................................................................................... 23
Conceptnota – Iedereen taalheld ...................................................................... 23
Vlaamse toetsen ............................................................................................. 24
Lerarenplatform .............................................................................................. 25
Kostenbeheer ................................................................................................. 26
Lesbijwoning in een andere school ................................................................... 26
Zittenblijven in het lager onderwijs .................................................................... 27
Onderwijskwaliteit en kennisrijk curriculum ((O)K) ................................................ 28
Het referentiekader onderwijskwaliteit (OK) ...................................................... 28
Voorbeelden bij kwaliteitsverwachtingen .......................................................... 31
Kennisrijk en kansrijk curriculum ...................................................................... 34
Het geheugen en leren ..................................................................................... 35
Talige kennis en domeinkennis ......................................................................... 36
Kennis ............................................................................................................ 36
Kansengelijkheid bevorderen ........................................................................... 36
Pagina 1 van 53
,Samenvatting Brede Schoolpraktijk januari 2026
Waarom kennisrijke minimumdoelen? .............................................................. 37
Brede school.......................................................................................................... 38
Wat is een Brede School?................................................................................. 38
Gemeenschappelijke kenmerken van een Brede school ..................................... 39
Concrete acties van een Brede School .............................................................. 41
Betrokkenheid van partners ............................................................................. 41
Voorbeelden van verbindende projecten ........................................................... 42
Onderwijs van de toekomst ..................................................................................... 43
Hoe evolueert onderwijs in de toekomst? ............................................................. 43
Kaders die deze evolutie verduidelijken ............................................................. 43
Acties bij belangrijke thema’s voor kwaliteitsvol onderwijs van de toekomst ........... 44
Infrastructuur .................................................................................................. 44
Curriculum ..................................................................................................... 44
Financiering .................................................................................................... 44
Technologie .................................................................................................... 45
Duurzaamheid ................................................................................................ 45
Pedagogisch-didactische aanpak ..................................................................... 45
Gezondheid: ................................................................................................... 45
Kansarmoede ........................................................................................................ 46
Wat is kansarmoede? ...................................................................................... 46
Wat zijn de risicofactoren op armoede? ............................................................ 46
Ongelijkheid in het onderwijs ........................................................................... 47
Veelvoorkomende aannames en waarom ze niet kloppen .................................. 47
Kansarmoede: Wat te doen? ............................................................................ 48
Kaders om naar kansarmoede te kijken ............................................................. 48
De binnen- en buitenkant van armoede ............................................................. 49
De vijf armoedekloven ..................................................................................... 49
BELANGRIJK: Armoedebewust handelen ........................................................... 50
Wat kan een school doen? ............................................................................... 50
Wat kan jij doen als leerkracht? ........................................................................ 51
Let op voor stereotypen in ons onderwijs!.......................................................... 52
Pagina 2 van 53
,Samenvatting Brede Schoolpraktijk januari 2026
Onderwijs in Vlaanderen
Vlaamse onderwijsstructuur
Onderwijs in Vlaanderen
Onderwijsbevoegdheden:
➢ In België (federale staat):
» De Vlaamse, Franse en Duitstalige gemeenschap hebben elk een eigen
onderwijssysteem
» De federale regering blijft bevoegd voor beslissingen inzake
▪ De leerplichtleeftijd (5 jaar, 3de kleuterklas)
▪ Diplomavoorwaarden
▪ De pensioenregeling voor het personeel
➢ Voor Vlaanderen:
» De Vlaamse regering met Vlaams minister van onderwijs en vorming is
verantwoordelijk voor bijna alle aspecten van het onderwijsbeleid
Vrijheid van onderwijs is opgenomen in de grondwet. Wat wil dit zeggen? Het recht om
te kiezen naar welke school je gaat.
Dubbele gelaagdheid van ‘vrijheid van onderwijs’:
1. Vrijheid om scholen op te richten: Iedereen heeft het recht om scholen of
onderwijsinstellingen op te richten (vastgelegd in de grondwet van 1830)
2. Keuzevrijheid ouders: Ouders kunnen vrij kiezen voor een schooltype: openbaar,
privé, methodescholen, …
Historische situering:
➢ Onderwijsvrijheid in 1830 in grondwet verankerd
» Elke gemeente heeft 1 gemeenteschool (vrije school mocht dit
overnemen) en verplicht kosteloos onderwijs (geen inschrijvingsgeld)
» Samen met persvrijheid en vrije mening, godsdienstvrijheid en vrijheid van
vereniging bijdragen tot mondige en sterke Belgische opinie
» Besef organisatie van onderwijs afhankelijk van subsidiëring van de staat
➢ Eerste schoolstrijd: spanningen
➢ Tweede schoolstrijd: leidde tot het schoolpact
Pagina 3 van 53
, Samenvatting Brede Schoolpraktijk januari 2026
Schoolpact (1958) – langdurige schoolvrede
Subsidies voor vrije scholen en vrijheid van levensbeschouwelijke lessen in officiële
scholen
➢ 4 principes vastgelegd:
1. De erkenning van private en publieke scholen
2. De vrije keuze van ouders tussen een publieke en private school
3. Overheidssubsidies voor private scholen
4. Het recht van leerlingen in publieke basis- en secundaire scholen om te
kiezen tussen katholiek, protestants, joods of niet-confessioneel
onderwijs in de levensbeschouwelijke lessen
➢ Het pact erkende:
» Twee grote onderwijsnetten
» De vrije scholen gingen ermee akkoord dat ze zich aan dezelfde
onderwijsreglementering zouden onderwerpen als het officieel onderwijs,
in ruil voor een vergelijkbare hoeveelheid
Leerplicht voor alle kinderen:
➢ Vanaf 1 september van het jaar waarin het kind 5 jaar wordt (3de kleuterklas)
➢ 5-jarige kinderen zijn 290 halve lesdagen leerplichtig
➢ 6-jarige mag pas starten in het lager onderwijs na voldoende dagen in het
kleuteronderwijs
➢ Leerplicht tot 18 jaar
» Deeltijds leren kan pas vanaf 15 of 16 jaar (vb. duaal leren)
Leerplichtonderwijs: kosteloze toegang (bijdrage voor materiaal en activiteiten wel
mogelijk)
Leerplicht is geen schoolplicht! → je moet niet naar school (vb. thuisonderwijs)
Verschil tussen leerplicht en schoolplicht:
➢ Leerplicht: Kinderen zijn verplicht onderwijs te volgen van 5 tot 18 jaar
➢ Schoolplicht: Kinderen moeten niet noodzakelijk naar school → thuisonderwijs is
ook mogelijk, mits voldaan wordt aan de voorwaarden
Pagina 4 van 53
